Mary Tyler Moore (29 grudnia 1936 - 25 stycznia 2017) była nominowaną do Oscara amerykańską aktorką, aktywistką i filantropką.

Znana jest z serialu The Mary Tyler Moore Show (1970-1977), gdzie wcieliła się w rolę Mary Richards, samotnej kobiety, która pracowała jako producentka wiadomości w WJM-TV w Minneapolis, oraz z roli Laury Petrie, żony komediopisarza telewizyjnego Roba Petrie (granego przez Dicka Van Dyke'a) w serialu The Dick Van Dyke Show (1961-1966).

Wczesne lata i początki kariery

Mary Tyler Moore zaczynała karierę w telewizji i reklamie, występując w programach rozrywkowych oraz w reklamach jako modelka. Jej talent komediowy i charyzma szybko przyciągnęły uwagę producentów, co zaowocowało rolą w serialu The Dick Van Dyke Show — pierwszym znaczącym przełomie w jej karierze.

Przełom i znaczenie kulturowe

Role Laury Petrie i zwłaszcza Mary Richards uczyniły z Moore jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci amerykańskiej telewizji. The Mary Tyler Moore Show było przełomowe nie tylko ze względu na komediową jakość, ale też przedstawienie niezależnej, pracującej kobiety jako głównej bohaterki. Serial miał duży wpływ na sposób, w jaki w telewizji ukazywano kobiety, i stał się jednym z ważniejszych punktów odniesienia dla późniejszych produkcji poruszających kwestie ról płciowych i miejsca kobiet w pracy.

Kariera filmowa i nagrody

Oprócz pracy w telewizji Moore występowała także w filmach. Za rolę w obrazie Ordinary People (1980) otrzymała nominację do Oscara dla najlepszej aktorki, a występ ten przyniósł jej uznanie krytyki. W ciągu swojej kariery zdobyła także wiele nagród telewizyjnych i wyróżnień, w tym nagrody Emmy i Złote Globy, które doceniały jej wkład zarówno w komedię, jak i dramat.

Aktywizm i działalność charytatywna

Mary Tyler Moore angażowała się w działalność charytatywną i społeczną. Publicznie mówiła o swoich problemach zdrowotnych, w tym o cukrzycy, i wspierała inicjatywy na rzecz badań nad tą chorobą. Była także orędowniczką praw zwierząt oraz uczestniczyła w licznych akcjach filantropijnych i kampaniach zwiększających świadomość społeczną.

Życie prywatne i dziedzictwo

W życiu prywatnym Mary Tyler Moore była m.in. żoną producenta Granta Tinkera; wspólnie z nim związana była z tworzeniem treści telewizyjnych i rozwojem firmy produkcyjnej MTM Enterprises, która miała wpływ na amerykański przemysł telewizyjny. Jej postać pozostała symbolem niezależnej kobiety w popkulturze — wiele współczesnych aktorek i twórców wskazuje ją jako inspirację.

Śmierć

Mary Tyler Moore zmarła 25 stycznia 2017 roku w wieku 80 lat. Jej odejście spotkało się z licznymi kondolencjami ze strony środowiska filmowego i telewizyjnego oraz przypomnieniem o trwałym wpływie jej pracy na kulturę popularną i prawa kobiet.