Premier Indii: rola, obowiązki i pełna lista szefów rządu

Poznaj rolę i obowiązki premiera Indii oraz pełną listę szefów rządu — od Nehru do Modi. Historia, kompetencje i wpływ na politykę Indii w jednym artykule.

Premier Indii, jest szefem rządu Indii, głównym doradcą prezydenta Indii, szefem Rady Ministrów i liderem partii większościowej w parlamencie. Premier stoi na czele władzy wykonawczej rządu Indii.

Od czasu uzyskania niepodległości Indie miały piętnastu premierów. Pierwszym był Jawaharlal Nehru z partii Indyjskiego Kongresu Narodowego.

Obecnym premierem jest Narendra Modi z partii Bharatiya Janta Party. Został on zaprzysiężony 30 maja 2019 roku.

Rola i obowiązki premiera

Premier pełni funkcję kierowniczą w rządzie i ma kilka kluczowych obowiązków:

• kierowanie pracami Rady Ministrów i koordynacja polityki rządu;
• wyznaczanie i odwoływanie ministrów oraz rekomendowanie składu rządu prezydentowi;
• reprezentowanie rządu w parlamencie oraz utrzymywanie większości parlamentarnej (zaufania Lok Sabha);
• bycie głównym łącznikiem między prezydentem a Radą Ministrów — zgodnie z Konstytucją Rada Ministrów działa “na radzie” premiera i prezydent przyjmuje jej porady;
• kierowanie polityką zagraniczną i bezpieczeństwa państwa we współpracy z właściwymi ministrami i organami;
• nadzór nad pracą urzędów centralnych poprzez biuro premiera (Prime Minister’s Office, PMO).

Wybór i mandat

Premier jest formalnie powoływany przez prezydenta Indii, zwykle lider partii lub koalicji, która posiada większość w Lok Sabha (izba niższa parlamentu). Premier musi być członkiem parlamentu — jeśli nie jest, powinien zostać wybrany do jednej z izb w ciągu sześciu miesięcy. Mandat premiera nie jest ograniczony liczbą kadencji; trwa dopóki utrzymuje poparcie większości w Lok Sabha i do chwili odwołania przez prezydenta lub rezygnacji.

Relacje z prezydentem, parlamentem i Radą Ministrów

Prezydent pełni funkcję głowy państwa, ale wykonywanie władzy wykonawczej odbywa się na podstawie rad Rady Ministrów kierowanej przez premiera. Premier odpowiada przed parlamentem, zwłaszcza Lok Sabha — rząd musi utrzymywać jego zaufanie. Rada Ministrów jest kolektywnie odpowiedzialna przed parlamentem za politykę i decyzje rządu.

Pełna lista szefów rządu Indii (od 1947)

• Jawaharlal Nehru (Indyjski Kongres Narodowy) — 15 sierpnia 1947 – 27 maja 1964
• Gulzarilal Nanda (Indyjski Kongres Narodowy) — pełnił obowiązki premiera tymczasowo: 27 maja 1964 – 9 czerwca 1964 oraz 11 stycznia 1966 – 24 stycznia 1966
• Lal Bahadur Shastri (Indyjski Kongres Narodowy) — 9 czerwca 1964 – 11 stycznia 1966
• Indira Gandhi (Indyjski Kongres Narodowy) — 24 stycznia 1966 – 24 marca 1977 oraz 14 stycznia 1980 – 31 października 1984
• Morarji Desai (Janata Party) — 24 marca 1977 – 28 lipca 1979
• Charan Singh (w różnych koalicjach/partiach regionalnych) — 28 lipca 1979 – 14 stycznia 1980
• Rajiv Gandhi (Indyjski Kongres Narodowy) — 31 października 1984 – 2 grudnia 1989
• Vishwanath Pratap Singh (Janata Dal) — 2 grudnia 1989 – 10 listopada 1990
• Chandra Shekhar (Samajwadi Janata Party (Rashtriya) / niezależny wobec koalicji) — 10 listopada 1990 – 21 czerwca 1991
• P. V. Narasimha Rao (Indyjski Kongres Narodowy) — 21 czerwca 1991 – 16 maja 1996
• Atal Bihari Vajpayee (Bharatiya Janata Party) — krótkotrwała pierwsza kadencja 16 maja 1996 – 1 czerwca 1996; druga kadencja 19 marca 1998 – 22 maja 2004
• H. D. Deve Gowda (Janata Dal) — 1 czerwca 1996 – 21 kwietnia 1997
• Inder Kumar Gujral (Janata Dal) — 21 kwietnia 1997 – 19 marca 1998
• Manmohan Singh (Indyjski Kongres Narodowy) — 22 maja 2004 – 26 maja 2014
• Narendra Modi (Bharatiya Janata Party) — 26 maja 2014 – obecnie (ponowne zaprzysiężenie 30 maja 2019)

Uwagi historyczne i praktyczne

W historii Indii kilka osób pełniło obowiązki premiera tymczasowo (np. Gulzarilal Nanda), a niektórzy premierzy mieli więcej niż jedną nieciągłą kadencję (np. Indira Gandhi, Atal Bihari Vajpayee). System parlamentarno-demokratyczny oznacza, że faktyczna władza wykonawcza zależy od poparcia parlamentarnego i umiejętności kierowania koalicją lub partią większościową.

W praktyce biuro premiera (PMO) odgrywa kluczową rolę w formułowaniu i wdrażaniu polityki, a premier jest centralną postacią w polityce krajowej i międzynarodowej Indii.

Szukaj według litery