Jatiya Sangsad lub Zgromadzenie Narodowe jest narodowym parlamentem Bangladeszu. Obecny parlament Bangladeszu ma 345 miejsc, z czego 300 to miejsca wybierane w jednomandatowych okręgach wyborczych, a 45 to miejsca zarezerwowane dla kobiet, przydzielane proporcjonalnie do liczby mandatów zdobytych przez partie w wyborach. Osoby, które zasiadają w Jatiya Sangsad, nazywane są członkami parlamentu lub MPs (Members of Parliament).
Skład i sposób wyboru
Skład Zgromadzenia to głównie posłowie wybrani w bezpośrednich głosowaniach w 300 okręgach. Dodatkowe 45 miejsc dla kobiet nie są obsadzane w bezpośrednich wyborach — po zakończeniu głosowania partie polityczne otrzymują miejsca rezerwowe proporcjonalnie do zdobytych mandatów i zgłaszają swoje kandydatki. Wybory parlamentarne zwykle odbywają się co pięć lat; ostatnie (XI) wybory miały miejsce 30 grudnia 2018 roku.
Uprawnienia i rola
Jatiya Sangsad pełni typowe funkcje parlamentu demokratycznego, w tym:
- uchwalanie ustaw i zmian konstytucyjnych,
- kontrola nad rządem — zatwierdzanie budżetu państwa i nadzór nad jego wykonywaniem,
- wybór urzędników konstytucyjnych (między innymi Prezydenta Bangladeszu),
- ratyfikacja umów międzynarodowych oraz podejmowanie decyzji dotyczących polityki wewnętrznej i zagranicznej.
Lider partii, która ma najwięcej mandatów w parlamencie, zazwyczaj obejmuje funkcję premiera Bangladeszu. Prezydent Bangladeszu pełni głównie funkcję ceremonialną jako głowa państwa, natomiast realna władza wykonawcza spoczywa w rękach rządu kierowanego przez premiera.
Siedziba i protokół
Sam parlament obraduje w Jatiyo Sangshad Bhaban — charakterystycznym budynku w stolicy, Dhace, zaprojektowanym przez słynnego architekta Louisa Kahna. Prace w parlamencie prowadzi Przewodniczący (Speaker), wyłaniany przez posłów, który kieruje posiedzeniami i dba o przestrzeganie regulaminu obrad. Obecnie partią większościową jest Liga Awami Bangladeszu.
Komisje, procedury i nadzór
W Jatiya Sangsad działają stałe komisje parlamentarne (np. komisja ds. finansów publicznych, komisje sektorowe), które rozpatrują projekty ustaw, kontrolują resorty rządowe i przeprowadzają dochodzenia. Sesje parlamentu są publiczne, a posłowie mają prawo zadawać pytania rządowi oraz składać wnioski i interpelacje.
Kryteria wyborcze i kadencja
Członkowie Parlamentu muszą być obywatelami tylko Bangladeszu i mieć ukończone 25 lat. Oprócz tego obowiązują kryteria i przesłanki wykluczające, określone w konstytucji i ustawach wyborczych (np. pewne przeszkody prawne lub skazania mogą uniemożliwiać kandydowanie). Kadencja parlamentu trwa pięć lat, chyba że zostanie on wcześniej rozwiązany.
Uwagi historyczne i praktyczne
Jatiya Sangsad odgrywa centralną rolę w ustrojowym życiu Bangladeszu, zarówno jako arena ustanawiania prawa, jak i kontroli politycznej. System mieszany — bezpośrednie wybory plus miejsca zarezerwowane dla kobiet — ma na celu zapewnienie reprezentacji terytorialnej oraz zwiększenie udziału kobiet w polityce.