Joel McCrea (12 listopada 1905 – 10 października 1990) był amerykańskim aktorem, najbardziej rozpoznawalnym jako gwiazda westernów Hollywoodu XX wieku. Jego kariera filmowa rozpoczęła się pod koniec lat 20., a McCrea szybko przeszedł od ról w komediach i produkcjach okresu przejściowego z kina niemego do mówionego, do statusu czołowego aktora kina zachodniego.
Życie prywatne i podejście do kariery
McCrea urodził się w Kalifornii i przez całe życie utrzymywał bliski kontakt z przyrodą oraz wiejskim stylem życia. W 1933 roku poślubił aktorkę Frances Dee; małżeństwo to przetrwało wiele dekad i było jednym z dłuższych w historii ówczesnego Hollywood. McCrea znany był z powściągliwego, naturalnego stylu gry oraz z wybierania ról, które pasowały do jego wizerunku „człowieka z natury” — często odmawiał udziału w projektach, które kolidowałyby z życiem rodzinnym czy prowadzeniem rancza.
Kariera i najważniejsze filmy
Karierę filmową McCrea rozpoczęły tytuły takie jak "The Fair Co-Ed" (1927) i "The Five O'Clock Girl" (1928). Prawdziwy przełom nastąpił jednak w latach 30. i 40., gdy zaczął otrzymywać role w większych produkcjach, w tym w westernach, które zdefiniowały jego publiczny wizerunek.
Wśród najważniejszych filmów w jego dorobku są m.in.:
- "Wells Fargo" (1937) i "Union Pacific" (1939) – filmy, które umocniły pozycję McCrea jako aktora westernowego;
- "Buffalo Bill" (1944) – w którym wcielił się w postać legendarnego łowcy bizonów;
- "The Virginian" (1946) – adaptacja klasycznej powieści, z McCreą w tytułowej roli;
- "Colorado Territory" (1949) – obraz o banitach i napadach na pociągi, w reżyserii znanego reżysera Raoula Walsha.
W latach 50. McCrea nadal pojawiał się w znaczących westernach, m.in. w "Opowieść z San Francisco" (1952), "Rzeka graniczna" (1954) oraz w klasycznym "Wichita" (1955) w reżyserii Jacquesa Tourneura. W 1959 roku zagrał postać Bat Mastersona w "Walka w Dodge City".
Jednym z późniejszych, wysoko cenionych przez krytykę filmów była współpraca z Randolphem Scottem w "Ride the High Country" (1962) Sama Peckinpaha — produkcja ta bywa uznawana za kamień milowy w historii westernu, łączący motywy klasyczne z bardziej nowatorskim, surowym podejściem reżyserskim.
McCrea stopniowo ograniczał aktywność filmową, lecz nadal pojawiał się okazjonalnie na ekranie: do jego późnych kreacji należą "The Young Rounders" (1966), "Sioux Nation" (1970), "Cry Blood, Apache" (1970) oraz "Mustang Country" (1976), który był jednym z jego ostatnich filmów.
Styl aktorski i dziedzictwo
Joel McCrea wyróżniał się spokojnym, niewymuszonym stylem gry, często kreując postacie uczciwych, twardych, ale moralnie uporządkowanych mężczyzn. Dzięki temu stał się jednym z symboli klasycznego westernu — aktorem, którego kariery nie przyćmiły skandale czy ostentacyjne publiczne wystąpienia. Poza ekranem poświęcał dużo czasu rodzinie i działalności związanej z gospodarstwem i ochroną środowiska.
Chociaż dziś pamięć o McCrea może być mniej powszechna niż o niektórych jego współczesnych, jego wkład w rozwój gatunku westernu i wizerunek uczciwego bohatera filmowego pozostaje trwały. Jego role nadal są oglądane i analizowane przez miłośników kina klasycznego oraz badaczy gatunku.
Wybrane filmy (skrót)
- The Fair Co-Ed (1927)
- The Five O'Clock Girl (1928)
- Wells Fargo (1937)
- Union Pacific (1939)
- Buffalo Bill (1944)
- The Virginian (1946)
- Colorado Territory (1949)
- Opowieść z San Francisco (1952)
- Rzeka graniczna (1954)
- Wichita (1955)
- Walka w Dodge City (1959)
- Ride the High Country (1962)
- The Young Rounders (1966)
- Sioux Nation (1970)
- Cry Blood, Apache (1970)
- Mustang Country (1976)
Joel McCrea zmarł 10 października 1990 roku. Pozostawił po sobie dorobek filmowy, który nadal jest ceniony przez widzów ceniących klasyczne kino amerykańskie oraz autentyczny obraz westernowego bohatera.