Harriet Tubman (ok. 1820–1913) – przewodniczka Kolei Podziemnej i działaczka
Harriet Tubman – przewodniczka Kolei Podziemnej, wojskowa szpiegini i działaczka, która uwolniła setki niewolników. Poznaj niezwykłe życie i heroiczną walkę o wolność.
Harriet Tubman (ur. Araminta Ross; ok. 1820 lub 1821 r. - 10 marca 1913 r.) była afroamerykańską pracowniczką antyniewolniczą i humanitarną. Była także szpiegiem unijnym i jedną z pierwszych czarnych kobiet, które dowodziły amerykańską misją podczas amerykańskiej wojny domowej. Urodziła się w niewolnictwie, ale uciekła na wolność. W ciągu swojego życia odbyła dziewiętnaście podróży powrotnych na Południe, pomagając w ucieczce ponad 300 osobom zniewolonym. Korzystała z sieci bezpiecznych miejsc i konspiracyjnego systemu znanego jako kolei podziemnej.
Wczesne życie i uraz
Kiedy Tubman była dzieckiem w Dorchester County, Maryland, była bita i maltretowana przez różnych właścicieli oraz nadzorców. Jako mała dziewczynka doznała poważnego urazu głowy: wściekły nadzorca rzucił ciężkim metalowym przedmiotem w innego niewolnika, a odłamki lub sam ciężar uderzył młodą Aramintę. Uraz ten spowodował u niej napady drgawkowe, silne bóle głowy i doświadczenia wizjonerskie — objawy, które towarzyszyły jej przez całe życie. Tubman opisywała swoje widzenia jako głos i prowadzenie, które często interpretowała w kategoriach religijnych, wierząc, że pochodzą od Boga.
Ucieczka i działalność w Kolei Podziemnej
W 1849 r. Tubman uciekła do Filadelfii (Filadelfii), gdzie istniała duża i aktywna społeczność wolnych Afroamerykanów. Po dotarciu na Północ nie zaprzestała działania — wracała na Południe, żeby wyprowadzać z niewoli członków rodziny i innych uwięzionych ludzi. Wykonywała około dziewiętnastu misji ratunkowych, zwykle nocą, korzystając z tajnych tras, schronień i pomocy abolicjonistów. Właściciele niewolników oferowali duże nagrody za schwytanie zbiegów, lecz Tubman nigdy nie została złapana — jej operacje opierały się na dyskrecji, znajomości terenu oraz odwadze i determinacji.
Działalność podczas wojny secesyjnej
Po wybuchu wojny secesyjnej Tubman zaangażowała się po stronie Armii Unii. Zaczynała jako kucharka i pielęgniarka, opiekując się rannymi i chorymi żołnierzami. Z czasem pełniła też funkcje wywiadowcze i przewodniczące — działała jako zwiadowczyni i szpieg, dostarczając cennych informacji o ruchach konfederatów. W 1863 r. wspólnie z oddziałami unijnymi przeprowadziła atak znany jako rajd na rzece Combahee (Combahee River raid), w wyniku którego uwolniono ponad 700 osób będących w stanie niewoli w południowej Karolinie (Południowej Karolinie). Była jedną z pierwszych kobiet, które dowodziły zbrojną ekspedycją w historii USA.
Późniejsze lata i działalność społeczna
Po wojnie Tubman osiedliła się w swojej społeczności w Auburn w Nowym Jorku, gdzie opiekowała się starzejącymi się rodzicami. Była aktywna w ruchu na rzecz praw kobiet i wspierała prawa wyborcze dla kobiet, współpracując z innymi działaczkami na rzecz równouprawnienia (kobiet w Nowym Jorku). W 1869 r. poślubiła Nelsona Davisa, weterana armii Unii. W późniejszych latach zaangażowała się w założenie i utrzymanie domu dla starszych Afroamerykanów w Auburn — miejsca, w którym ostatecznie i sama zamieszkała w podeszłym wieku. Lata wcześniej pomagała także w tworzeniu tego ośrodka i wspierała opiekę nad potrzebującymi.
Dziedzictwo
Harriet Tubman jest pamiętana jako jedna z najważniejszych postaci w walce przeciwko niewolnictwu i jako symbol odwagi, poświęcenia i odporności. Jej życie i działalność – od ucieczki z niewoli, przez organizowanie setek ucieczek, aż po służbę w czasie wojny i pracę na rzecz praw obywatelskich i kobiet — uczyniły ją ikoną ruchu na rzecz wolności i sprawiedliwości. Zmarła 10 marca 1913 r. w Auburn, pozostawiając trwały dorobek działań społecznych i inspirowane późniejsze pokolenia ruchów na rzecz równości.
Wczesne życie i edukacja
Matka Tubmana, Rit (której ojciec mógł być białym mężczyzną), była kucharką. Jej ojciec Ben był leśnikiem. Wykonywał prace drzewne na plantacji. Pobrali się około 1808 roku. Zgodnie z aktami sądowymi mieli razem dziewięcioro dzieci. Linah urodziła się w 1808, Mariah Ritty w 1811, Soph w 1813, Robert w 1816, Minty (Harriet) w 1821, Ben w 1823, Rachel w 1825, Henry w 1830 i Mojżesz w 1832.
Dzieciństwo
Matka Tubmana została przydzielona do "dużego domu" i miała bardzo mało czasu dla swojej rodziny. Tubman opiekował się młodszym bratem i dzieckiem. To było typowe w dużych rodzinach. Kiedy miała pięć czy sześć lat, Brodas zatrudnił ją jako opiekunkę do kobiety o imieniu "panna Susan". Tubman dostał rozkaz opiekowania się dzieckiem. Tubman został pobity. Później mówiła o dniu, w którym została pobita pięć razy przed śniadaniem. Miała te blizny do końca życia. Znalazła sposoby na opór, takie jak ucieczka na pięć dni, noszenie warstw ubrań jako zabezpieczenie przed pobiciem i walka z nimi.
Jako dziecko, Tubman pracował również w domu sadzarki o imieniu James Cook. Musiała sprawdzać pułapki piżmaków na pobliskich bagnach. Robiła to nawet po zachorowaniu na odrę. Zachorowała tak bardzo, że Cook odesłał ją z powrotem do Brodasa. Matka opiekowała się nią z powrotem do zdrowia. Brodas zatrudnił ją ponownie. Tubman mówił później o jej ostrej chorobie domowej z dzieciństwa. Porównała się do "chłopca nad Łabędzią" (nawiązując do piosenki Stephena Fostera "Old Folks at Home"). Kiedy była starsza i silniejsza, wykonywała prace polowe i leśne, prowadząc woły, orkę i ciągnąc kłody.
Uraz głowy
Pewnego dnia, nastoletni Tubman został wysłany do sklepu z towarami suchymi po zapasy. Tam spotkała niewolnicę należącą do innej rodziny. Ten niewolnik opuścił pola bez pozwolenia. Jego nadzorca był wściekły. Zażądał, by Tubman pomógł powstrzymać tego młodego człowieka. Tubman odmówił. Kiedy niewolnik uciekł, nadzorca rzucił w niego dwufuntowym ciężarem. Ciężar uderzył w Tubmana zamiast tego. Tubman powiedział, że ten ciężar "złamał mi czaszkę". Później wytłumaczyła swoje przekonanie, że jej włosy - które "nigdy nie były zaczesane i... wyróżniały się jak koszyk z buszu" - mogły uratować jej życie. Wykrwawiona i nieprzytomna Tubman wróciła do domu swojego właściciela i położyła się na siedzeniu krosna. Przez dwa dni nie miała żadnej opieki medycznej. Została odesłana na pola, "z krwią i potem toczącymi się po twarzy, aż nie widziałam." Jej szef oddał ją Brodessowi, który bezskutecznie próbował ją sprzedać. Zaczęła mieć ataki i wydawała się być nieprzytomna. Później powiedziała, że zdawała sobie sprawę z otoczenia, gdy zdawała się spać. Te epizody były alarmujące dla jej rodziny. Nie mogli jej obudzić, gdy zasnęła nagle i bez ostrzeżenia. Ten stan pozostał u Tubmana do końca jej życia. Larson sugeruje, że mogła cierpieć na padaczkę płata skroniowego z powodu urazu.
Rodzina i małżeństwo
Około 1844 roku Tubman poślubił wolnego czarnego człowieka o imieniu John Tubman. Niewiele wiadomo o nim i o ich wspólnym czasie. Ich małżeństwo było skomplikowane, bo była niewolnicą. Ponieważ dzieci miałyby status matki, każde dziecko urodzone z Harriet i Johnem stałoby się niewolnikiem. Do tego czasu, połowa czarnej populacji na wschodnim brzegu Maryland była wolna. Małżeństwa między wolnymi ludźmi a zniewolonymi nie były rzadkością. Większość afroamerykańskich rodzin miała zarówno wolnych, jak i zniewolonych członków. Larson sugeruje, że być może planowali kupić wolność Tubmana. Tubman zmieniła imię z Araminta na Harriet, kiedy przybyła do Filadelfii. Kiedy wróciła do Manchesteru, by powiedzieć mężowi, żeby z nim przyjechał, był już ponownie żonaty.
Pytania i odpowiedzi
P: Kim była Harriet Tubman?
O: Harriet Tubman była afroamerykańską działaczką przeciwko niewolnictwu, humanitarystką, szpiegiem Unii Europejskiej i pierwszą czarną kobietą, która stanęła na czele amerykańskiej misji podczas amerykańskiej wojny domowej.
P: Jak udało jej się uciec od niewolnictwa?
O: Uciekła do Filadelfii, gdzie niewolnicy byli wolni. Później wróciła do Maryland, aby uratować swoją rodzinę i poprowadziła dziesiątki innych niewolników ku wolności.
P: Co było przyczyną problemów zdrowotnych Tubman?
O: Kiedy była bardzo młoda, zły nadzorca rzucił w inną niewolnicę ciężkim metalowym ciężarkiem, który przypadkowo uderzył Tubman w głowę, powodując ataki, bóle głowy, silne wizje i sny, które miała przez całe życie.
P: Co robiła Tubman podczas amerykańskiej wojny domowej?
O: Podczas amerykańskiej wojny domowej Tubman pracowała dla armii Unii jako kucharka, pielęgniarka, uzbrojony zwiadowca i szpieg. Była również pierwszą kobietą, która stanęła na czele grupy zbrojnej w czasie wojny i kierowała najazdem na rzekę Combehee, który uwolnił ponad 700 niewolników w Karolinie Południowej.
P: Co robiła Tubman po wojnie?
O: Po zakończeniu wojny przeniosła się do rodzinnego domu w Auburn w stanie Nowy Jork, gdzie opiekowała się starzejącymi się rodzicami i działała w ruchu na rzecz równouprawnienia kobiet, aż do czasu, gdy zachorowała. Pod koniec życia mieszkała w domu dla starszych Afroamerykanów, który pomogła stworzyć wiele lat wcześniej.
P: Jak ludzie próbowali powstrzymać Harriet przed uwolnieniem niewolników?
O: Właściciele niewolników oferowali duże nagrody dla każdego, kto zwróci im niewolników, ale nikt nie wiedział, że to Harriet ich uwalnia, więc nigdy jej nie złapano.
Przeszukaj encyklopedię