Harriet Tubman (ur. Araminta Ross; ok. 1820 lub 1821 r. - 10 marca 1913 r.) była afroamerykańską pracowniczką antyniewolniczą i humanitarną. Była także szpiegiem unijnym i jedną z pierwszych czarnych kobiet, które dowodziły amerykańską misją podczas amerykańskiej wojny domowej. Urodziła się w niewolnictwie, ale uciekła na wolność. W ciągu swojego życia odbyła dziewiętnaście podróży powrotnych na Południe, pomagając w ucieczce ponad 300 osobom zniewolonym. Korzystała z sieci bezpiecznych miejsc i konspiracyjnego systemu znanego jako kolei podziemnej.
Wczesne życie i uraz
Kiedy Tubman była dzieckiem w Dorchester County, Maryland, była bita i maltretowana przez różnych właścicieli oraz nadzorców. Jako mała dziewczynka doznała poważnego urazu głowy: wściekły nadzorca rzucił ciężkim metalowym przedmiotem w innego niewolnika, a odłamki lub sam ciężar uderzył młodą Aramintę. Uraz ten spowodował u niej napady drgawkowe, silne bóle głowy i doświadczenia wizjonerskie — objawy, które towarzyszyły jej przez całe życie. Tubman opisywała swoje widzenia jako głos i prowadzenie, które często interpretowała w kategoriach religijnych, wierząc, że pochodzą od Boga.
Ucieczka i działalność w Kolei Podziemnej
W 1849 r. Tubman uciekła do Filadelfii (Filadelfii), gdzie istniała duża i aktywna społeczność wolnych Afroamerykanów. Po dotarciu na Północ nie zaprzestała działania — wracała na Południe, żeby wyprowadzać z niewoli członków rodziny i innych uwięzionych ludzi. Wykonywała około dziewiętnastu misji ratunkowych, zwykle nocą, korzystając z tajnych tras, schronień i pomocy abolicjonistów. Właściciele niewolników oferowali duże nagrody za schwytanie zbiegów, lecz Tubman nigdy nie została złapana — jej operacje opierały się na dyskrecji, znajomości terenu oraz odwadze i determinacji.
Działalność podczas wojny secesyjnej
Po wybuchu wojny secesyjnej Tubman zaangażowała się po stronie Armii Unii. Zaczynała jako kucharka i pielęgniarka, opiekując się rannymi i chorymi żołnierzami. Z czasem pełniła też funkcje wywiadowcze i przewodniczące — działała jako zwiadowczyni i szpieg, dostarczając cennych informacji o ruchach konfederatów. W 1863 r. wspólnie z oddziałami unijnymi przeprowadziła atak znany jako rajd na rzece Combahee (Combahee River raid), w wyniku którego uwolniono ponad 700 osób będących w stanie niewoli w południowej Karolinie (Południowej Karolinie). Była jedną z pierwszych kobiet, które dowodziły zbrojną ekspedycją w historii USA.
Późniejsze lata i działalność społeczna
Po wojnie Tubman osiedliła się w swojej społeczności w Auburn w Nowym Jorku, gdzie opiekowała się starzejącymi się rodzicami. Była aktywna w ruchu na rzecz praw kobiet i wspierała prawa wyborcze dla kobiet, współpracując z innymi działaczkami na rzecz równouprawnienia (kobiet w Nowym Jorku). W 1869 r. poślubiła Nelsona Davisa, weterana armii Unii. W późniejszych latach zaangażowała się w założenie i utrzymanie domu dla starszych Afroamerykanów w Auburn — miejsca, w którym ostatecznie i sama zamieszkała w podeszłym wieku. Lata wcześniej pomagała także w tworzeniu tego ośrodka i wspierała opiekę nad potrzebującymi.
Dziedzictwo
Harriet Tubman jest pamiętana jako jedna z najważniejszych postaci w walce przeciwko niewolnictwu i jako symbol odwagi, poświęcenia i odporności. Jej życie i działalność – od ucieczki z niewoli, przez organizowanie setek ucieczek, aż po służbę w czasie wojny i pracę na rzecz praw obywatelskich i kobiet — uczyniły ją ikoną ruchu na rzecz wolności i sprawiedliwości. Zmarła 10 marca 1913 r. w Auburn, pozostawiając trwały dorobek działań społecznych i inspirowane późniejsze pokolenia ruchów na rzecz równości.