Donna Strickland — kanadyjska fizyczka, noblistka w dziedzinie fizyki (2018)

Donna Strickland — kanadyjska noblistka w dziedzinie fizyki (2018), pionierka technologii laserowych i chirped pulse amplification; biografia, osiągnięcia i zastosowania badań.

Donna Theo Strickland (ur. 27 maja 1959 r.) jest kanadyjską fizyczką, specjalizującą się w optyce i fizyce laserów. Urodziła się w Guelph, Ontario (Kanada). Ukończyła studia z zakresu inżynierii i fizyki, a następnie uzyskała doktorat na University of Rochester (1988). Przez wiele lat zajmowała się badaniem ultrakrótkich impulsów laserowych oraz technik ich wzmocnienia i kompresji.

Edukacja i kariera

Strickland rozpoczęła karierę naukową od studiów w Kanadzie, po czym kontynuowała badania na University of Rochester, gdzie pracowała nad problemami związanymi z generowaniem i wzmacnianiem krótkich impulsów optycznych. W kolejnych latach pracowała w różnych ośrodkach badawczych i ostatecznie związała się z akademią — jest profesorem nadzwyczajnym na Wydziale Fizyki i Astronomii Uniwersytetu w Waterloo. Jej prace koncentrują się na praktycznych i teoretycznych aspektach laserów oraz ich zastosowaniach w nauce i medycynie.

Chirped Pulse Amplification (CPA) — główny wkład naukowy

Wraz z Gérardem Mourou Donna Strickland opracowała metodę zwaną chirped pulse amplification (CPA). Idee CPA polegają na tym, aby najpierw rozciągnąć (czasowo „rozszczepić”) ultrakrótkie, intensywne impulsy światła, następnie bezpiecznie je wzmocnić, a dopiero potem ponownie skompresować do bardzo krótkiego czasu trwania. Dzięki temu unika się uszkodzenia ośrodka wzmacniającego i uzyskuje się impulsy o bardzo dużej mocy szczytowej. Metoda ta została zaprezentowana w pracy z połowy lat 80. XX wieku i szybko znalazła szerokie zastosowanie.

Zastosowania i znaczenie

• Mediacyna: chirurgia refrakcyjna oka (m.in. LASIK) i inne zabiegi wymagające precyzyjnego usuwania tkanki.
• Mikroobróbka i przemysł: precyzyjne cięcie i obróbka materiałów przy minimalnym wpływie cieplnym.
• Badania naukowe: generowanie ekstremalnie krótkich impulsów do badań procesów bardzo szybkich, spektroskopii i badań w fizyce wysokich pól.

Nagroda Nobla (2018) i znaczenie historyczne

W 2018 roku Donna Strickland otrzymała wraz z Gérardem Mourou Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za „wynalezienie metody wzmacniania ultrakrótkich impulsów optycznych” (CPA). Nagroda ta podkreśliła zarówno fundamentalny charakter pracy nad ultrakrótkimi impulsami, jak i jej przemysłowe oraz medyczne zastosowania. Strickland została w ten sposób trzecią kobietą w historii uhonorowaną Nagrodą Nobla w dziedzinie fizyki (wcześniej nagrodzono Marie Curie i Marię Goeppert Mayer).

Wybrane publikacje i rozpoznawalność

Do najbardziej znanych prac naukowych Strickland należy artykuł opisujący podstawy CPA (opublikowany w połowie lat 80.), który stał się cytowanym punktem odniesienia w dziedzinie ultrakrótkich laserów. Otrzymane wyróżnienia i szerokie zastosowania jej odkryć przyczyniły się do popularyzacji badań nad ultrakrótkimi impulsami oraz do znacznego rozwoju technologii laserowych.

Szukaj według litery