Windows Server 2012, pod nazwą kodową "Windows Server 8", jest szóstym wydaniem systemu Windows Server. Jest to serwerowa wersja systemu Windows8 i zastępuje system Windows Server 2008 R2. Podczas prac rozwojowych wydano dwie wersje przedpremierowe — podgląd deweloperski i wersję beta. Oprogramowanie było ogólnie dostępne dla klientów od 4 września 2012 roku.

Edycje i licencjonowanie

W przeciwieństwie do swojego poprzednika, Windows Server 2012 nie obsługuje komputerów opartych na architekturze Itanium i wprowadza cztery główne edycje:

  • Foundation — edycja OEM przeznaczona dla bardzo małych firm (ograniczenia sprzętowe i funkcjonalne, zwykle jeden procesor fizyczny i ograniczona liczba użytkowników).
  • Essentials — wersja dla małych firm (limit użytkowników, wygodne narzędzia do zarządzania środowiskiem małej infrastruktury).
  • Standard — przeznaczona do średnich wdrożeń; zawiera prawa do uruchomienia dwóch instancji maszyny wirtualnej przy pełnej funkcjonalności hosta.
  • Datacenter — dla centrów danych i środowisk intensywnie wirtualizowanych; zapewnia nieograniczone prawa do maszyn wirtualnych.

Windows Server 2012 przeszło na model licencjonowania oparty na rdzeniach procesora (core-based). Przy wprowadzaniu tego modelu Microsoft ustalił minimalne wymagania licencyjne (m.in. minimalna liczba rdzeni na procesor i na serwer), a wersje Standard i Datacenter wymagają dodatkowych licencji dostępu klienta (CAL) w większości scenariuszy.

Główne nowości i usprawnienia

W stosunku do Windows Server 2008 R2 dodano lub ulepszono wiele funkcji, z silnym naciskiem na przetwarzanie w chmurze i wirtualizację. Najważniejsze zmiany i elementy to:

  • Hyper‑V — zaktualizowana wersja z lepszą skalowalnością, możliwością żywych migracji bez współdzielonego magazynu, ulepszeniami w obsłudze maszyn wirtualnych i wsparciem dla większej liczby vCPU oraz pamięci.
  • Storage Spaces — mechanizm wirtualizacji pamięci masowej pozwalający tworzyć poole dysków, wirtualne wolumeny i realizować nadmiarowość na tańszym sprzęcie.
  • SMB 3.0 — nowa wersja protokołu SMB z funkcjami takimi jak SMB Multichannel (użycie wielu interfejsów sieciowych), SMB Direct (RDMA) i lepszą wydajnością przy udostępnianiu plików dla maszyn wirtualnych.
  • IP Address Management (IPAM) — nowa rola ułatwiająca centralne zarządzanie adresacją IPv4/IPv6, DHCP i DNS oraz kontrolę nad pulami adresów.
  • Menedżer serwera (Server Manager) — przeprojektowany interfejs do zdalnego zarządzania wieloma serwerami i rolami z jednego konsoli.
  • PowerShell 3.0 — rozbudowany silnik automatyzacji z większą liczbą cmdletów i możliwością automatyzacji wielosystemowych zadań administracyjnych.
  • Remote Desktop Services — usprawnienia w VDI, RemoteFX i zarządzaniu sesjami zdalnymi.
  • Failover Clustering i CSV — usprawnienia klastrów wysokiej dostępności, lepsze skalowanie i nowe mechanizmy zarządzania quorum.
  • Wbudowane NIC Teaming — łączenie interfejsów sieciowych bez konieczności instalowania sterowników dostawcy.
  • Data Deduplication — redukcja zajętości przestrzeni dyskowej (funkcja dostępna jako rola).

ReFS — nowy system plików

Windows Server 2012 wprowadza nowy system plików ReFS (Resilient File System). ReFS został zaprojektowany z myślą o odporności na uszkodzenia danych i skalowalności w środowiskach serwerowych. Najważniejsze cechy ReFS w wersji 2012:

  • mechanizmy integralności danych (checksumming) dla metadanych i opcjonalnie dla danych, co ułatwia wykrywanie uszkodzeń;
  • integracja z Storage Spaces pozwalająca na automatyczne naprawianie uszkodzonych danych przy wykorzystaniu redundancji;
  • kopiowanie metadanych w trybie copy-on-write (szybsze, bezpieczniejsze operacje takich jak tworzenie migawek);
  • bardzo duże limity dla rozmiarów wolumenów i plików — zaprojektowany z myślą o skalowaniu do wielkich pojemności.

Warto zaznaczyć, że w początkowej wersji ReFS nie obsługiwał wszystkich funkcji znanych z NTFS (np. szyfrowanie EFS, kompresja, quota na poziomie plików czy bezpośrednie bootowanie z dysku w niektórych scenariuszach). Niektóre z brakujących funkcji i dalsze ulepszenia wprowadzono w późniejszych aktualizacjach i w wersji Windows Server 2012 R2.

Wymagania systemowe i kompatybilność

Windows Server 2012 jest systemem 64‑bitowym. Minimalne wymagania sprzętowe (orientacyjne) obejmują procesor 64‑bitowy (z obsługą NX, DEP i kompatybilny z CMPXCHG16b, LAHF/SAHF, PrefetchW), pamięć RAM zależną od roli (minimalnie 512 MB–2 GB w zależności od instalacji) oraz co najmniej 32 GB przestrzeni dyskowej. W praktyce wymagania rosną wraz z uruchamianymi rolami (np. Hyper‑V, rola rolująca serwer plików, klaster itp.).

System udostępnia trzy opcje instalacji interfejsu: pełne GUI (Desktop Experience), Minimal Server Interface oraz Server Core (bez GUI). Server Core stał się preferowaną opcją w scenariuszach produkcyjnych, bo obniża powierzchnię ataku i koszty utrzymania.

Krytyka i odbiór

Windows Server 2012 otrzymał ogólnie pozytywne recenzje za znaczące ulepszenia wirtualizacji, skalowalności i zarządzaniu pamięcią masową, jednak część opinii krytykowała nowe, zorientowane na ekran dotykowy elementy interfejsu użytkownika pochodzące z interfejsu Metro, znane z Windows 8. Dla środowisk serwerowych Microsoft zapewnił jednak możliwość pracy bez interfejsu Metro (Server Core i opcje instalacji).

Następca, aktualizacje i wsparcie

Następca Windows Server 2012, nazwany Windows Server 2012 R2, został wydany wraz z Windows 8.1 w październiku 2013 roku. Service pack, formalnie oznaczony jako Windows Server 2012 R2 Update, został wydany w kwietniu 2014 roku. System Windows Server 2012 (oraz jego edycja R2) objęty był standardowym cyklem wsparcia Microsoft; okresy wsparcia obejmowały fazy mainstream i extended. Oficjalne wsparcie techniczne dla Windows Server 2012 zakończyło się zgodnie z polityką Microsoftu — warto sprawdzić aktualne informacje o cyklu życia produktu na stronie Microsoftu, aby uzyskać precyzyjne daty dla konkretnej wersji i wydania.

Podsumowanie

Windows Server 2012 znacząco poszerzył możliwości platformy serwerowej Microsoftu, kładąc nacisk na skalowalność, wirtualizację i wydajne zarządzanie pamięcią masową. Funkcje takie jak rozbudowany Hyper‑V, Storage Spaces, SMB 3.0, IPAM czy ReFS uczyniły go atrakcyjnym wyborem dla organizacji planujących przejście do środowisk prywatnej chmury lub rozbudowanych centrów danych.