Opowieści kanterberyjskie (1972) — film Pasoliniego, adaptacja Chaucera

Opowieści kanterberyjskie (1972) — prowokująca adaptacja Chaucera Piera Paola Pasoliniego: pełna nagości, seksu i slapsticku, laureat Złotego Niedźwiedzia.

Opowieści kanterberyjskie (The Canterbury Tales) to włoski film z 1972 roku w reżyserii Piera Paola Pasoliniego. Oparty jest na średniowiecznym poemacie "Opowieści kanterberyjskie" Geoffreya Chaucera. Jest to drugi film z "Trylogii życia" Pasoliniego. Zdobył Złotego Niedźwiedzia na 22. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie.

Film zawiera osiem z 24 opowieści. Ma dużo nagości, seksu i slapstickowego humoru. Wiele z tych scen jest obecnych lub przynajmniej nawiązanych w oryginale. Niektóre są własnymi dodatkami Pasoliniego.

W filmie tym w małej roli wystąpił Tom Baker. Był on jednym z mężów Żony z Bath.

Fabuła i adaptacja

Film Pasoliniego luźno rekonstruuje strukturę poematu Chaucera: grupa pielgrzymów wybiera się do Canterbury i podczas drogi opowiada sobie historie. Pasolini skupił się jednak nie na dosłownej rekonstrukcji całości dzieła, lecz na wybranych epizodach, które umożliwiały mu pokazanie tematów, które go interesowały — erotyki, ludowej mądrości, hipokryzji instytucji i radości ciała. Reżyser łączy elementy wierne oryginałowi z własnymi, często współczesnymi interpretacjami i dodatkami, wzmacniając komediowy i często prowokacyjny wymiar opowieści.

Styl, tematy i estetyka

Pasolini stosuje w filmie kontrast pomiędzy surowym realizmem a wręcz karykaturalnym humorem. Widoczne są cechy charakterystyczne jego "Trylogii życia": celebracja ciała i seksualności, zainteresowanie folklorem i obyczajowością dawnych czasów oraz krytyka społecznych i religijnych instytucji. Scenografia, kostiumy i zdjęcia mają na celu przywołanie średniowiecznego klimatu, ale reżyser nie stroni od elementów ziemistego, ludowego realizmu — dzięki temu obraz staje się zarazem historyczny i świeży, pozornie naiwny, a jednocześnie świadomie prowokujący.

Obsada i produkcja

Pasolini pracował z mieszanką zawodowych aktorów i wykonawców nieprofesjonalnych, co jest częstą praktyką w jego filmografii. Wspomniana rola Toma Bakera jako jednego z mężów Żony z Bath to jedna z ciekawostek obsadowych, ale w filmie występują też inni wykonawcy kreujący barwne, często groteskowe postaci pielgrzymów i bohaterów opowieści. Zdjęcia kręcono w różnych lokalizacjach we Włoszech, a reżyser zadbał o detal kostiumowy i scenograficzny, by oddać atmosferę epoki, jednocześnie zachowując swobodę interpretacji.

Odbiór, kontrowersje i znaczenie

Po premierze film wywołał mieszane reakcje: krytycy chwalili odwagę i artystyczną wyobraźnię Pasoliniego, inni krytykowali go za obsceniczność i odejście od tekstu źródłowego. Obecność otwartej nagości i scen seksualnych spowodowała, że obraz spotykał się z ograniczeniami i kontrowersjami w niektórych krajach. Jednocześnie nagroda na festiwalu w Berlinie potwierdziła, że film ma znaczenie artystyczne i jest ważnym punktem w karierze reżysera oraz w historii adaptacji literatury średniowiecznej.

Pozostałe informacje

• Trylogia życia: "Opowieści kanterberyjskie" stanowią środkową część tzw. Trylogii życia Pasoliniego, obok filmu "Dekameron" (1971) i adaptacji baśni z Bliskiego Wschodu (1974).
• Tematy przewodnie: ciało i erotyka, humor ludowy, krytyka hipokryzji, kontrast między sacrum a profanum.
• Styl reżyserski: mieszanka realizmu i groteski, wykorzystanie nieprofesjonalnych aktorów oraz dbałość o plastyczną stronę obrazu.

Film pozostaje ważnym przykładem tego, jak klasyczne teksty literackie można adaptować swobodnie, zachowując ich duchowe podstawy, a jednocześnie tworząc dzieło wyraźnie należące do epoki i wrażliwości reżysera.

Szukaj według litery