Oblężenie Sidney Street (1911): Houndsditch, Peter „Malarz” i strzelanina
Oblężenie Sidney Street (1911): dramatyczna strzelanina w Stepney, morderstwa w Houndsditch i tajemniczy Peter „Malarz” — historia przestępczości, pożaru i politycznego skandalu.
Oblężenie Sidney Street, zwane także "Bitwą o Stepney", to głośna strzelanina i oblężenie budynku w londyńskim East End, które miało miejsce 3 stycznia 1911 roku. Wydarzenie stało się kulminacją serii napadów i konfrontacji pomiędzy grupą radykalnych imigrantów a brytyjskimi służbami porządkowymi.
Tło – napad w Houndsditch
Do całego łańcucha wydarzeń doprowadził wcześniejszy, nieudany napad na biżuterię, do którego doszło w rejonie Houndsditch w drugiej połowie grudnia 1910 roku. W czasie tamtej konfrontacji zginęło trzech policjantów, a kilku innych funkcjonariuszy zostało rannych; zginął też jeden z uczestników napadu. Zdarzenie to przeszło do historii jako morderstwa w Houndsditch i wywołało ogromne poruszenie opinii publicznej oraz intensywne poszukiwania sprawców.
Grupa i domniemany przywódca
Władze uważały, że napady i późniejsze zamieszki były dziełem zorganizowanej grupy radykalnych imigrantów, opisywanych wówczas jako anarchistą, któremu miał przewodzić znany w prasie jako Peter Piatkow, popularnie określany jako „Peter Malarz” (ang. Peter the Painter). Tożsamość i rola „Petera” pozostają do dziś przedmiotem sporów i spekulacji; brak jest pewnych dowodów potwierdzających, czy rzeczywiście był on liderem grupy lub czy brał udział w zdarzeniach na miejscu.
Oblężenie w Sidney Street
Na początku stycznia 1911 roku policja ustaliła, że część podejrzanych zamieszkała w jednym z budynków w Sidney Street w dzielnicy Stepney. Po przybyciu służb doszło do wymiany ognia, a miejsce otoczyły oddziały policji, straży pożarnej i – na prośbę władz – żołnierze. Oblężenie trwało kilka godzin i obserwowało je wiele osób z okolicznych ulic oraz prasa.
W trakcie akcji doszło do pożaru budynku, który doprowadził do śmierci dwóch członków grupy oraz jednego strażaka. Strzelanina i efektowne sceny oblężenia szybko trafiły na pierwsze strony gazet, podsycając dyskusję na temat bezpieczeństwa publicznego oraz sposobu prowadzenia akcji policyjnych.
Interwencja polityczna i kontrowersje
Oblężenie przyciągnęło również uwagę polityków: w roli nadzorującego sprawy bezpieczeństwa pojawił się ówczesny Home Secretary, co wzbudziło krytykę i debatę, czy przedstawiciele rządu powinni być obecni na miejscu akcji. Użycie żołnierzy, metody działania policji oraz decyzja o pozostawieniu budynku bez szybkiego gaszenia pożaru stały się przedmiotem śledztw i kontrowersji. Dla części opinii publicznej wydarzenia te uzasadniały zaostrzenie środków wobec imigrantów i radykalnych ruchów politycznych.
Skutki i znaczenie historyczne
- Wkrótce po zdarzeniach odbyły się procesy i deportacje osób podejrzanych o udział w napadach – część oskarżonych została skazana, inni zdołali uniknąć kary lub pozostawali nieuchwytni.
- Sprawa stała się przykładem napięć społecznych w zindustrializowanym Londynie: bieda, ruchy rewolucyjne wśród imigrantów oraz lęk społeczny przed przemocą i anarchizmem.
- Postać „Petera Malarza” przeszła do legendy – dla jednych symbol radykalnego działacza, dla innych mit powstały na kanwie sensacyjnych doniesień prasowych. Historycy do dziś dyskutują o jego rzeczywistej tożsamości i roli.
- Oblężenie Sidney Street wpłynęło na dyskusje o roli policji, współpracy z wojskiem oraz procedurach przy likwidowaniu zorganizowanych grup przestępczych.
Pamiątka i pamięć
W Londynie pamięć o ofiarach zdarzeń z przełomu 1910/1911 roku jest kultywowana w lokalnych publikacjach historycznych i wystawach opisujących życie East Endu w tamtym okresie. Wydarzenia te pozostają ważnym punktem odniesienia w badaniach nad przestępczością, ruchem imigracyjnym i polityką bezpieczeństwa w pierwszych dekadach XX wieku.
Choć zdarzenia sprzed ponad stu lat opisała prasa i oficjalne raporty, wiele kwestii – zwłaszcza dotyczących dokładnej roli i losów „Petera Malarza” – pozostaje niejasnych, co sprawia, że historia ta wciąż przyciąga uwagę badaczy i pasjonatów historii Londonu.
Churchill w czasie oblężenia
Winston Churchill (podświetlony) na Sidney Street, 3 stycznia 1911 r.
Żołnierze Scots Guards otworzyli ogień do domu na Sidney Street.
Morderstwa w Houndsditch
W dniu 16 grudnia 1910 r. gang żydowskich imigrantów próbował włamać się na tyły sklepu jubilerskiego przy Houndsditch 119. Znajdujący się obok sklepikarz usłyszał ich uderzenia i powiadomił policję City of London (na której terenie znajdował się sklep). Dziewięciu nieuzbrojonych funkcjonariuszy - trzech sierżantów i sześciu posterunkowych (dwóch po cywilnemu) - ruszyło w kierunku jubilera.
Sierżanci Bentley i Bryant zapukali do drzwi domu nr 11 Exchange Buildings, za sklepem jubilerskim. Przywódca gangu, George Gardstein, otworzył drzwi, ale kiedy nie odpowiedział na ich pytania, założyli, że nie rozumie po angielsku i kazali mu sprowadzić kogoś, kto rozumie. Gardstein zostawił drzwi na wpół zamknięte i zniknął.
Dom miał jeden pokój na parterze, do którego bezpośrednio otwierały się drzwi wejściowe, z lewej strony znajdowały się schody prowadzące na wyższe piętra, a z prawej drzwi na otwarte podwórze z tyłu.
Niecierpliwiąc się, dwaj sierżanci weszli do domu, gdzie zastali pozornie pusty pokój, zanim zauważyli mężczyznę stojącego w ciemności na szczycie schodów. Po krótkiej rozmowie, inny mężczyzna wszedł przez drzwi na podwórze, gwałtownie strzelając z pistoletu, podczas gdy mężczyzna na schodach również zaczął strzelać.
Obaj funkcjonariusze zostali trafieni, przy czym Bentley upadł na próg domu, podczas gdy Bryant zdołał wyjść na zewnątrz. Na ulicy posterunkowy Woodhams pobiegł na pomoc Bentleyowi, ale sam został ranny przez jednego z gangów strzelających zza osłony domu, podobnie jak sierżant Tucker, który zmarł niemal natychmiast.
Gang próbował następnie wydostać się z zaułka, przy czym Gardstein został złapany przez posterunkowego Choate'a niemal przy wejściu. W trakcie walki Choate został kilkakrotnie raniony przez Gardsteina, po czym został postrzelony jeszcze pięć razy przez innych członków gangu, którym również udało się trafić Gardsteina w plecy. Następnie przeciągnęli Gardsteina ¾ mili na Grove Street 59, gdzie zmarł następnego dnia. Posterunkowy Choate i sierżant Bentley zmarli w oddzielnych szpitalach tego samego dnia. Nastąpiły intensywne poszukiwania i wkrótce aresztowano kilku członków gangu lub ich wspólników.
"Oblężenie Sidney Street
2 stycznia 1911 r. informator powiedział policji, że dwóch lub trzech członków gangu, w tym prawdopodobnie Peter the Painter, ukrywa się przy 100 Sidney Street, Stepney. Policja obawiała się, że podejrzani zamierzają uciec, ale spodziewała się silnego oporu wobec wszelkich prób ich schwytania. W dniu 3 stycznia dwustu policjantów otoczyło teren kordonem i rozpoczęło się oblężenie. O świcie rozpoczęła się bitwa.
Obrońcy, choć mieli znaczną przewagę liczebną, dysponowali lepszą bronią i zapasami amunicji. Wezwano wsparcie z Tower of London, a wieść o tym dotarła do ministra spraw wewnętrznych, Winstona Churchilla. Churchill przybył na miejsce, aby zobaczyć sytuację z pierwszej ręki i służyć radą. Churchill zezwolił na wezwanie oddziału Scots Guards do pomocy policji.
Sześć godzin po rozpoczęciu bitwy, gdy na miejsce przybyła artyleria polowa, na którą zezwolił Churchill, w budynku wybuchł pożar. Kiedy na miejsce przybyła straż pożarna, Churchill odmówił im wstępu do budynku. Policja stała w gotowości, z bronią wycelowaną we frontowe drzwi, czekając, aż znajdujący się w środku mężczyźni podejmą próbę ucieczki. Drzwi nigdy się nie otworzyły. Zamiast tego w budynku znaleziono później szczątki dwóch członków gangu, Fritza Svaarsa i Williama Sokolowa (obaj znani byli również pod wieloma pseudonimami).
Nie znaleziono śladów Piotra Malarza. Oprócz trzech policjantów, w wyniku odniesionych obrażeń zmarł także londyński strażak.
Przeszukaj encyklopedię