Gwiazda Scholza (WISE J0720-0846) — przelot przez Obłok Oorta 70 tys. lat temu

Gwiazda Scholza to pobliska gwiazda, która przeleciała przez Obłok Oorta Układu Słonecznego około 70 000 lat temu. Nazywana jest również WISE 0720-0846 (pełniej: WISE J072003.20-084651.2).

Charakterystyka układu

Jest to układ podwójny gwiazd położony obecnie w odległości około 17–23 lat świetlnych (5,1–7,2 parseków) od Słońca, w południowym gwiazdozbiorze Monocerosa, niedaleko płaszczyzny Galaktyki. Odkrywca układu, R.-D. Scholz, zidentyfikował go na podstawie przeglądów podczerwieni (m.in. WISE) i pomiarów ruchu własnego.

Głównym składnikiem jest bardzo chłodny czerwony karzeł (spektralnie bliski typowi M) o masie około 86±2 mas Jowisza (czyli rzędu 0,08–0,09 masy Słońca). Składnik towarzyszący to prawdopodobnie brązowy karzeł T5. Całkowita masa układu szacowana jest na około 0,15 masy Słońca. Układ ma magnitudo pozorne rzędu 18,3 w świetle widzialnym i wiek oceniany na około 3–10 miliardów lat.

Przelot przez Obłok Oorta

Analizy orbit i ruchu własnego wskazują, że około 70 000 lat temu układ ten zbliżył się do Słońca na odległość rzędu kilku dziesiątek tysięcy jednostek astronomicznych — w przybliżeniu ~52 000 AU (około 0,25 pc, czyli ~0,8 roku świetlnego). Taki zasięg oznacza, że przeleciał przez zewnętrzne rejony Obłoku Oorta.

Z punktu widzenia dynamiki Układu Słonecznego, przelot takiego obiektu może zaburzyć orbity niektórych komet w Obłoku Oorta, wysyłając część z nich w kierunku wnętrza układu planetarnego. Jednak z powodu stosunkowo niewielkiej masy układu Scholza i dość szybkiego przelotu, większość badań sugeruje, że jego wpływ był ograniczony — ewentualne zaburzenia prawdopodobnie wysłały jedynie niewielką liczbę komet. Ponadto komety zaburzone w zewnętrznej części Obłoku Oorta potrzebują około dwóch milionów lat, aby dotrzeć do wnętrza Układu Słonecznego, więc ewentualne efekty w postaci zwiększonego przypływu komet obserwowalnego w wewnętrznym Układzie Słonecznym miałyby wystąpić dopiero znacznie później.

Znaczenie i niepewności

• Przelot Gwiazdy Scholza jest jednym z najbliższych znanych bliskich podejść gwiazd do Słońca w ostatnich setkach tysięcy lat i stanowi ważny przypadek do badań dynamiki Obłoku Oorta oraz historii zewnętrznych części naszego układu planetarnego.
• Szacunki dotyczące minimalnej odległości i czasu zbliżenia mają niepewności wynikające z pomiarów odległości, ruchu własnego oraz przyjętych modeli grawitacyjnego pola Galaktyki. W związku z tym dokładne skutki przelotu nie są określone jednoznacznie.
• Badania podobnych przypadków pomagają ocenić, jak często gwiazdy przechodzą przez rejony Obłoku Oorta i jakie mogą być długoterminowe konsekwencje takich spotkań dla trajektorii komet i ewentualnych zmian w środowisku zewnętrznym Układu Słonecznego.

Podsumowując, Gwiazda Scholza (WISE J0720-0846) jest ciekawym, stosunkowo niedawno zidentyfikowanym przykładem bliskiego przelotu gwiazdy przez rejony Obłoku Oorta — zdarzeniem o ograniczonych, choć interesujących implikacjach dla dynamiki komet w naszym układzie planetarnym.