Balto to imię psa rasy Siberian Husky, który urodził się w 1923 roku i zmarł w 1933 roku. Stał się znany dzięki uczestnictwu w słynnej akcji ratunkowej zimą 1925 roku, zwanej często „Biegiem po surowicę” (serum run) do Nome na Alasce.

W styczniu 1925 roku w Nome wybuchła epidemia błonicy, grożąca szczególnie małym dzieciom. Próbę dostarczenia surowicy uniemożliwiły warunki pogodowe i lód: najpierw statek nie mógł podejść do portu, bo lód zamykał Morze Beringa, a następnie loty samolotem były niemożliwe z powodu zamieci i silnego wiatru. Surowicę przewieziono więc koleją: pociągiem z Anchorage na Alasce do stacji w Nenanie (Nenana), skąd rozpoczęto trwający kilka dni wieloetapowy transfer saniami zaprzęgów.

W akcji wzięły udział dziesiątki musherów i ich zaprzęgów, które przemierzały surowe i niebezpieczne odcinki trasy na zmianę. Cała trasa miała łącznie około 674 mil (ok. 1 085 km) i została pokonana w ciągu kilku dni pod koniec stycznia i na początku lutego 1925 roku; surowica dotarła do Nome 2 lutego 1925.

Wielu współczesnych i późniejszych autorów uznało psa Togo, prowadzącego zaprzęg Leonharda Seppali, za największego bohatera wyprawy — jego zespół przebył najdłuższy i najtrudniejszy odcinek (około 260–261 mil, czyli ok. 420 km) w ekstremalnych warunkach. Balto natomiast był psem, który biegł w ostatnim etapie relacji: poprowadził zaprzęg Gunnara Kaasena do Nome i to on przybył z surowicą na metę, co przyniosło mu szeroką sławę. Odcinek, który prowadził Balto, miał około 53 mil (ok. 85 km).

Po zakończeniu misji zarówno psy, jak i mushersi zostali powitani jak bohaterowie — wielu otrzymało nagrody, zaproszenia do miast i wyróżnienia. Balto stał się symbolem poświęcenia i odwagi, choć historycy i pasjonaci zaprzęgów często podkreślają, że wkład Togo i Seppali był równie (a może bardziej) znaczący niż rola Balto, który poprowadził jedynie ostatni odcinek.

Balto i pamięć o całej akcji zyskały trwałe upamiętnienie: w Nowym Jorku, w Central Parku, wzniesiono pomnik przedstawiający Balto (rzeźbiarz Frederick G. Roth); odsłonięcie miało miejsce kilka miesięcy po akcji i stoi tam do dziś jako przypomnienie o bohaterskiej akcji ratunkowej. Część historii i pamiątki związane z Balto można także oglądać w muzeach — wypreparowane ciało Balto jest wystawione w Muzeum Historii Naturalnej w Cleveland.

Dziedzictwo „Biegu po surowicę” przetrwało w kulturze i historii Alaski: przyczyniło się do popularyzacji zaprzęgów psich, stało się inspiracją dla książek, filmów i licznych wystaw, a także wpłynęło na utworzenie współczesnych zawodów i wydarzeń, które upamiętniają trasę i poświęcenie musherów (między innymi wyścigów takich jak Iditarod).

W skrócie:

  • Balto — pies rasy Siberian Husky, żył 1923–1933.
  • W 1925 r. w Nome miała miejsce akcja ratunkowa dostarczenia surowicy przeciw błonicy; lód i zamieć uniemożliwiły transport morski i lotniczy.
  • Surowicę przewieziono pociągiem do Nenany, a dalej jej dostarczenie zrealizowano poprzez zmieniane zaprzęgi psów — łączny dystans ok. 674 mil (ok. 1 085 km).
  • Balto prowadził ostatni odcinek i przybył do Nome 2 lutego 1925 r.; większe odcinki przebiegł jednak pies Togo.
  • Pomnik Balto stoi w Central Parku, a wypreparowane ciało psa jest wystawione w muzeum w Cleveland — obie pamiątki przypominają o tej niezwykłej akcji.

Choć szczegóły i rozkład zasług między uczestnikami są przedmiotem dyskusji historyków i miłośników psów zaprzęgowych, misja z 1925 roku pozostaje jednym z najbardziej znanych przykładów szybkiej i skoordynowanej akcji ratunkowej prowadzonej w surowych warunkach klimatycznych.