Rio de Janeiro jest jednym z 26 stanów Brazylii. Jego stolicą i największym miastem jest Rio de Janeiro, słynne centrum kulturalne i turystyczne kraju. Stan zamieszkuje ponad 17 milionów osób, co czyni go jednym z najludniejszych w Brazylii.

Położenie i powierzchnia

Rio de Janeiro znajduje się w południowo‑wschodnim regionie Brazylii. Graniczy z Minas Gerais, Espírito Santo i São Paulo, a od wschodu i południa oblewa go Ocean Atlantycki. Powierzchnia stanu wynosi około 43 653 km² (16 855 mil kwadratowych). Ukształtowanie terenu jest zróżnicowane — od nizin przybrzeżnych i delt rzecznych po pasma górskie (m.in. Serra do Mar i Serra dos Órgãos) w głębi lądu.

Miasta i gospodarka

Największe miasta stanu to:

  • Rio de Janeiro – stolica, centrum turystyki, kultury i usług;
  • Nova Iguaçu – część rozległej aglomeracji stołecznej;
  • Niterói – miasto portowe po drugiej stronie zatoki Guanabara, z ważnymi instytucjami i infrastrukturą;
  • Duque de Caxias, São Gonçalo i São João de Meriti – duże ośrodki zurbanizowane tworzące obszar metropolitalny;
  • Campos dos Goytacazes – ważny region rolniczy i centrum przemysłu naftowego;
  • Petrópolis – historyczne miasto w górach, znane jako letnia rezydencja cesarzy Brazylii;
  • Volta Redonda – ośrodek hutniczy, słynący z przemysłu stalowego.

Gospodarka stanu opiera się na turystyce i usługach (zwłaszcza w stolicy), przemyśle ciężkim (stal, przetwórstwo), wydobyciu ropy oraz aktywnościach rolno‑hodowlanych w północnej części stanu.

Rzeki i krajobraz

Do głównych rzek należą Guandu, Piraí, Paraíba do Sul, Macaé i Muriaé. Rzeka Paraíba do Sul ma kluczowe znaczenie dla zaopatrzenia w wodę i nawadniania w rejonach rolniczych; system wodociągowy Guandu dostarcza znaczną część wody pitnej dla aglomeracji Rio de Janeiro. Krajobraz stanu obejmuje zatoki, plaże (słynne Copacabana, Ipanema), fragmenty lasu atlantyckiego (Mata Atlântica) oraz strome góry porośnięte tropikalną roślinnością.

Klimat

Panuje tu klimat tropikalny o zróżnicowanych odmianach: przy wybrzeżu przeważa klimat tropikalny wilgotny z wyraźnym okresem deszczowym latem, w głębi lądu i na wyższych wysokościach występują formy bardziej umiarkowane (np. klimat subtropikalny górski). Temperatury są zwykle wysokie na nizinach przybrzeżnych, natomiast w rejonach górskich (np. Petrópolis, Serra dos Órgãos) panują chłodniejsze warunki z częstszymi mgłami i niższymi temperaturami.

Przyroda, ochrona i turystyka

Na terenie stanu występują cenne fragmenty lasu atlantyckiego, objęte ochroną w parkach narodowych i rezerwatach przyrody. Znane atrakcje to m.in. góra Corcovado z posągiem Chrystusa Odkupiciela oraz wzgórze Sugarloaf (Pão de Açúcar), a także liczne plaże i parki narodowe przyciągające turystów z całego świata. Ze względu na dużą bioróżnorodność oraz presję urbanizacyjną prowadzone są działania ochronne i programy restytucji siedlisk naturalnych.

Krótka wzmianka historyczna

Miasto Rio de Janeiro było stolicą Brazylii do 1960 roku, kiedy to stolicę przeniesiono do nowo zbudowanego Brasília. Nazwa „Rio de Janeiro” pochodzi od portugalskiego określenia „rzeka stycznia” — odkrywców zaskoczyła rozległa zatoka przypominająca ujście wielkiej rzeki (odkryta 1 stycznia).

Stan Rio de Janeiro łączy bogate dziedzictwo kulturowe, ważne zasoby naturalne i silnie zróżnicowaną gospodarkę, co sprawia, że odgrywa istotną rolę w skali kraju zarówno pod względem gospodarczym, jak i turystycznym.