Psamathe lub Neptun X, to niesferyczny księżyc Neptuna.
Odkrycie i nazwa
Psamathe została odkryta przez Scotta S. Shepparda i Davida C. Jewitta w 2003 roku. Przez pewien czas była znana pod oznaczeniem S/2003 N 1, a oficjalną nazwę nadano jej 3 lutego 2007 (IAUC 8802). Nazwa pochodzi od Psamathe — jednej z morskich nimf, czyli Nereid.
Orbita i ruch
Orbituje wokół Neptuna w średniej odległości około 46 695 000 km i na jedną rundę potrzebuje prawie 25 lat ziemskich. Ma silnie wydłużoną orbitę (mimośrodowość e ≈ 0,4499) oraz dużą inklinację: nachylenie orbity wynosi około 146,60° względem równika Neptuna i około 124,39° względem ekliptyki. Wartości te wskazują, że Psamathe porusza się po orbicie retrogradacyjnej (ruch przeciwny do kierunku obrotu planety), co jest typowe dla zewnętrznych, nieregularnych księżyców.
- Mimośrodowość: 0,4499
- Nachylenie orbity: 146,60° (do równika Neptuna), 124,39° (do ekliptyki)
- Średnia odległość od Neptuna: ≈ 46 695 000 km
- Okres orbitalny: prawie 25 lat (ok. 9 000 dni)
Właściwości fizyczne
Psamathe jest małym, nieregularnym ciałem o oszacowanej średnicy około 24 kilometrów. Wielkość ta jest przybliżona i zależy od założonego współczynnika odbicia (albedo) powierzchni — dla ciemnych, piaszczystych obiektów wartość średnicy może być większa przy niskim albedo. Z uwagi na niewielkie rozmiary i dużą odległość od Ziemi, szczegóły dotyczące kształtu, składu i tekstury powierzchni pozostają słabo poznane.
Pochodzenie i powiązania z innymi księżycami
Biorąc pod uwagę podobieństwo parametrów orbity do Neso (S/2002 N 4), rozważano scenariusz, w którym oba te niesferyczne księżyce mogły powstać w wyniku rozpadu większego ciała — np. wskutek kolizji albo pęknięcia uchwyconego wcześniej obiektu. Alternatywnie, charakterystyka orbit sugeruje, że Psamathe może być obiektem przechwyconym przez pole grawitacyjne Neptuna w odległej przeszłości. Oba te mechanizmy (uchwycenie z heliocentrycznej orbity i późniejsza fragmentacja) są często rozważane przy wyjaśnianiu pochodzenia zewnętrznych, nieregularnych księżyców planet olbrzymich.
Obserwacje i dalsze badania
Ze względu na dużą odległość i niską jasność, Psamathe jest trudna do obserwacji z Ziemi i jej orbita oraz parametry fizyczne ulegają stopniowemu doprecyzowaniu wraz z kolejnymi obserwacjami. Dalsze, bardziej szczegółowe dane — np. fotometria, spektroskopia czy pomiary dokładnego ruchu orbitalnego — pomogłyby lepiej określić jej skład, kształt oraz historię kolizyjno-dynamczną. Badania takie są ważne dla zrozumienia populacji nieregularnych księżyców i ewolucji zewnętrznych układów satelitarnych planet olbrzymich.