Oxfordshire Ironstone Railway (O.I.R.) była koleją o standardowym rozstawie torów, która obsługiwała kamieniołom kamienia żelaznego w pobliżu wsi Wroxton w Oxfordshire. Łączyła się ona z linią Great Western Railway około 6 kilometrów (3,7 mil) na wschód, na północ od miasta Banbury. Zarówno kamieniołom, jak i linia zostały otwarte w 1917 roku i zamknięte w 1967 roku, kiedy skończył się kamień żelazny. Linia ta nigdy nie stała się częścią British Rail i była zarządzana przez właścicieli kamieniołomu.
Historia i przeznaczenie
O.I.R. powstała w celu zapewnienia stałego i wydajnego połączenia między wyrobiskami a siecią kolejową GWR, umożliwiając transport urobku do hut i odbiorców przemysłowych. Linia została uruchomiona w czasie I wojny światowej (1917), kiedy zapotrzebowanie na surowce przemysłowe, w tym kamień żelazny, było wysokie. W okresie II wojny światowej intensywność eksploatacji wzrosła ze względu na dodatkowe potrzeby wojenne.
Trasa i eksploatacja
Trasa O.I.R. miała charakter wyłącznie towarowy i prowadziła od kamieniołomu do punktu wymiany towarowej z linią GWR. Przewożono przede wszystkim urobek kamienia żelaznego oraz związane z nim materiały pomocnicze. Obsługa polegała na kursowaniu pociągów roboczych na krótkiej linii, przeładunku do wagonów GWR i dalszym transporcie do hut lub zakładów przetwórczych.
Tabor
OIR posiadała własny tabor parowozów, dostosowany do potrzeb krótkiej linii przemysłowej. Były to przede wszystkim małe, zwrotne lokomotywy tankowe i słupkowe, używane do manewrów w kamieniołomie i przy rampie wymiany:
- parowozy typu 0-6-0T
- parowozy typu 0-6-0ST
- 0-4-0ST
Parowozy te były odpowiednie do pracy z krótkimi, ciężkimi składami towarowymi i manewrowania w ograniczonej infrastrukturze kopalni. Linia działała poza systemem British Rail, wobec czego tabor oraz eksploatacja były zarządzane bezpośrednio przez właściciela kamieniołomu.
Znaczenie strategiczne i gospodarcze
W rejonie Banbury występują ciężkie złoża gliny i kamienia żelaznego, co uczyniło okolicę ważnym ośrodkiem surowcowym. Eksploatacja kamienia żelaznego przyczyniła się do lokalnego zatrudnienia i dostaw surowca dla przemysłu hutniczego. Podczas działań wojennych wydobycie i transport miały znaczenie dla potrzeb militarnych i przemysłowych kraju.
Zamknięcie i dziedzictwo
W 1967 roku eksploatacja kamieniołomu i ruch na O.I.R. zostały zakończone z powodu wyczerpania opłacalnych złóż kamienia żelaznego. Linia została rozebrana i nigdy nie weszła w skład British Rail. Współcześnie nowsze wyrobiska w okolicy są obsługiwane wyłącznie przez transport drogowy — samochody ciężarowe przejęły funkcję przewozu urobku.
Pozostałości
Po zamknięciu część nasypów i wykopów po trasie linii nadal może być rozpoznawalna w krajobrazie jako ślady dawnej infrastruktury przemysłowej. W niektórych miejscach dawny nasyp służy jako ścieżka piesza lub rolnicza; jednak większość instalacji związanych z koleją i kamieniołomem została usunięta lub zaadaptowana do innych celów.
Opis O.I.R. ilustruje typową historię krótkich linii przemysłowych w Wielkiej Brytanii — powstających wokół zasobów naturalnych, pracujących intensywnie w okresie wojen i zamykanych, gdy surowiec przestaje być opłacalny do wydobycia.
