Atari 5200: historia, specyfikacja i przyczyny rynkowej porażki
Atari 5200 — pełna historia, specyfikacja i analiza przyczyn rynkowej porażki: błędy projektowe, konkurencja i lekcja dla branży.
Atari 5200 SuperSystem, lub po prostu Atari 5200, była konsolą do gier wideo, która pojawiła się w 1982 roku. Została stworzona przez Atari Inc. i była przeznaczona jako następca popularnego Atari 2600. Atari zamierzało, by 5200 konkurowało z Intellivision, lecz w praktyce rywalizowało bliżej z ColecoVision.
5200 był oparty na komputerach 400/800 firmy Atari Inc. Mimo, że sprzęt wewnętrzny był niemal identyczny, to kod w oprogramowaniu już nie — gry i aplikacje wymagały przebudowy, co utrudniało szybkie przenoszenie tytułów. Dodatkowo błędy projektowe i problemy konstrukcyjne (najbardziej znane — wadliwe, analogowe kontrolery) sprawiły, że 5200 miał problemy z użytkowaniem i ostatecznie okazał się rynkową porażką.
Specyfikacja techniczna (w skrócie)
- Procesor: jednostka z rodziny MOS 6502 (stosowana również w komputerach Atari 8-bit).
- Pamięć: standardowo około 16 KB RAM.
- Grafika: układy zgodne z linią komputerów Atari 8‑bit (m.in. ANTIC/GTIA), oferujące zaawansowane możliwości jak wielowarstwowe tryby wideo i bogatszą paletę kolorów niż konkurencja konsolowa tamtego okresu.
- Dźwięk: chip POKEY znany z komputerów Atari.
- Kontrolery: unikalne, analogowe dżojstiki z klawiaturą numeryczną (cztery porty dla kontrolerów), które miały problemy z centrowaniem i trwałością.
- Nośniki: kartridże; brak wbudowanej biblioteki gier — tytuły rozpowszechniano na kasetach i kartridżach/przenośnych nośnikach jak w komputerach.
- Kompatybilność: architektura zbliżona do komputerów Atari 8‑bit, ale nie była wstecznie zgodna z Atari 2600 — adapter do 2600 pojawił się dopiero później jako akcesorium.
Historia i wprowadzenie na rynek
Atari 5200 zostało zaprojektowane jako konsola „nowej generacji” oferująca lepszą grafikę i dźwięk niż 2600, jednocześnie umożliwiając wydawanie tytułów bliskich jakością tym z komputerów Atari 8‑bit. Model wprowadzono na rynek w 1982 roku, gdy branża konsol zaczynała intensywnie rosnąć. Pomysł wykorzystania istniejących rozwiązań sprzętowych z komputerów miał przyspieszyć produkcję i obniżyć koszty, ale w praktyce wymusił dodatkową pracę przy tworzeniu gier.
Główne przyczyny rynkowej porażki
- Niedopracowane kontrolery: analogowe dżojstiki były awaryjne, łatwo się psuły i często nie centrowały, co pogarszało komfort gry.
- Brak natychmiastowej kompatybilności z Atari 2600: użytkownicy i wydawcy nie mogli bezproblemowo przenieść istniejącej biblioteki, a adapter do 2600 pojawił się dopiero później.
- Słaba baza gier na start: liczba i jakość ekskluzywnych tytułów nie dorównywały oczekiwaniom, zwłaszcza w obliczu konkurencji oferującej znane porty arcade.
- Cena i pozycjonowanie: 5200 nie zawsze był postrzegany jako wystarczająco atrakcyjna inwestycja w porównaniu z alternatywami (ColecoVision, Intellivision) i samym 2600.
- Kryzys branży (1983): załamanie rynku gier wideo spowodowało spadek popytu i ograniczyło możliwości rozwoju platformy.
- Problemy organizacyjne i marketingowe Atari: wewnętrzne zmiany, błędy w promocji i zarządzaniu produktem osłabiły konkurencyjność konsoli.
- Trudności programistyczne: mimo podobnego sprzętu, oprogramowanie wymagało istotnych przeróbek, co zwiększało koszty i wydłużało czas powstawania gier.
Dziedzictwo i znaczenie
Choć Atari 5200 nie odniósł zamierzonego sukcesu rynkowego, pozostawił po sobie kilka ważnych śladów: był przykładem próby wykorzystania architektury komputerowej w konsoli, ujawnił także, jak krytyczne dla sukcesu są niezawodne kontrolery i solidna biblioteka gier. Dziś 5200 jest przedmiotem zainteresowania kolekcjonerów i społeczności retro — pojawiają się projekty naprawcze, modyfikacje i gry homebrew, które utrzymują historię tej konsoli przy życiu.
Podsumowując: Atari 5200 miało techniczne zalety wynikające z powiązań z komputerami Atari, ale błędy projektowe, słaba strategia produktowa i zewnętrzne czynniki rynkowe sprawiły, że nie zdołało zdobyć przewagi nad rywalami.
Hardware
Gra została zaprojektowana na bazie Atari 400, dzięki czemu firma Atari Inc. mogła ją szybko zbudować i sprzedać.
W trakcie projektowania Atari 5200 nosiło nazwę "Atari Video System X - Advanced Video Computer System". Atari chroniło projekt nazwą kodową "Pam", po kobiecie zatrudnionej w Atari. Plotka głosiła, że "Pam" lub "PAM" w rzeczywistości oznaczało "Personal Arcade Machine". Było to spowodowane tym, że większość gier dla systemu była oparta na istniejących grach arcade. Rzeczywiście działające maszyny Atari Video System X, których sprzęt jest w 100% identyczny z Atari 5200 istnieją, ale są niezwykle rzadkie.
Pierwsze wydanie z 1982 roku miało cztery porty kontrolera, gdzie prawie wszystkie inne systemy tego dnia miały tylko dwa. 5200 posiadał również bardzo specjalny nowy kontroler z analogowym joystickiem, klawiaturą numeryczną, dwoma przyciskami fire po obu stronach kontrolera oraz przyciskami funkcyjnymi dla gier: Start, Pauza i Reset. Kolejną wyjątkową rzeczą był pierwszy automatyczny przełącznik TV. Starsze systemy gier, które podłączane były do przewodów antenowych telewizora wymagały od użytkownika ręcznego przesuwania przełącznika na adapterze. Ta skrzynka RF była również miejscem, gdzie podłączano zasilanie gry w unikalnym układzie podwójnego zasilania i sygnału telewizyjnego, podobnym do tego, jaki stosowano w RCA Studio II. Pojedynczy kabel wychodzący z 5200 podłączony był do skrzynki przełącznika i służył zarówno do zasilania elektrycznego, jak i sygnału telewizyjnego.
Wersja Atari 5200 z 1983 roku ma dwa porty kontrolera zamiast czterech. Atari zmienił z powrotem do prostszego oddzielnego zasilacza i ręcznego przełącznika RF. To również miał zmiany w porcie kartridża, aby umożliwić Atari 2600 adapter wydany w tym roku. Podczas gdy adapter został wykonany tylko do pracy na dwóch portach wersji, modyfikacje mogą być wykonane do czterech portów, aby to kompatybilne. W rzeczywistości, pod koniec produkcji modelu czteroportowego, wyprodukowano ograniczoną liczbę konsol, które zawierały te modyfikacje. Konsole te można rozpoznać po gwiazdce w ich numerze seryjnym.
System Atari 5200 z kontrolerem, kartridżami z grami i opakowaniem
Kontrolery
Prototypy użyte do zaprojektowania układów elektrycznych kontrolera wykorzystywały tzw. "jarzmo i kardan" zaczerpnięte z systemu sterowania radiowego używanego do latania modelami samolotów. Ta prosta konstrukcja zapewniała bardzo dobrą kontrolę i była wysoce niezawodna. Rzeczywiste kontrolery sprzedawane wraz z grą były zupełnie inne i stanowiły wielkie rozczarowanie dla zespołów deweloperskich. Konstrukcja joysticka analogowego, który zamiast sprężyn centrował się za pomocą słabej gumowej nakładki, spowodowała, że wiele joysticków nie było w stanie się wycentrować. Inną poważną wadą kontrolerów było to, że projekt nie zapewniał płynnej kontroli poprzez ruch drążka. To sprawiało, że sterowanie w grach było niewygodne. Kontrolery zawierały jednak przycisk pauzy. Była to nowość w tamtym czasie, ale stała się standardem w prawie wszystkich przyszłych systemach gier. Zamienniki joysticków były również wypuszczane przez innych producentów.
Atari Inc. wydała kontroler Pro-Line Trak-Ball dla systemu, który był używany w takich tytułach jak Centipede czy Defender. Pracowano również nad kontrolerem łopatkowym i unowocześnioną, samocentrującą wersją oryginalnego kontrolera, ale nigdy nie trafił on na rynek.
W web-video-game przeglądu show, James Rolfe's The Angry Video Game Nerd, Rolfe postać jest pokazany jako bardzo sfrustrowany z próbą korzystania z kontrolerów i Pro-Line Trak Ball jak żaden z nich działa poprawnie. Inne przypadki przeglądów gier internetowych pokazuje nie lubi kontrolera są na pokazach, takich jak Mark Bussler's Classic Game Room, gdzie gospodarz jest pokazany, stwierdzając, że kontrolery Atari 5200 są najgorsze kontrolery konsoli gier wszech czasów.
Kontroler ten został uznany przez redaktora IGN Craiga Harrisa za 10. najgorszy kontroler do gier wideo.
Wewnętrzne różnice między 5200 a 400/800
Chociaż Atari 5200 w środku był bardzo podobny do tego z 400/800 komputerów domowych, różnice były na tyle, że gry przeznaczone dla jednego nie będzie działać bezpośrednio na drugim.
Jedną z najbardziej oczywistych różnic był brak klawiatury w 5200. Było jednak kilka innych:
- System operacyjny 400/800 o rozmiarze 10 KB został zastąpiony prostszym BIOS-em o rozmiarze 2 KB, z czego 1 KB to wbudowany zestaw znaków.
- Szereg ważnych rejestrów, takich jak te z układów GTIA i POKEY pojawiają się w różnych miejscach pamięci.
- Przeznaczenie niektórych rejestrów zmieniło się nieznacznie w 5200.
- Analogowe joysticki w 5200 wymagały innej obsługi wejścia niż tradycyjne cyfrowe wejście joysticka w 400/800. (Jednakże, 5200 przypisał/przekształcił dwa z istniejących rejestrów analogowych paddle 400/800 dla każdego dwukierunkowego wejścia analogowego joysticka).
Późniejszy XE Games System firmy Atari Corp. powrócił do pomysłu konsoli opartej na sprzęcie 400/800. Jednakże, ponieważ był to w zasadzie tylko komputer 65XE z klawiaturą, która mogła być usunięta, był on w stanie uruchomić większość tytułów z domowego komputera bezpośrednio.
Niepowodzenie rynkowe
Atari 5200 nie mógł uruchomić oprogramowanie dla wciąż popularnego Atari 2600. Adapter został później wydany w 1983 roku, pozwalając mu grać we wszystkie gry Atari 2600, przy użyciu bardziej niezawodnych kontrolerów z 2600.
Kolejnym problemem był brak uwagi, jaką Atari Inc. poświęciło konsoli; większość uwagi poświęcono starszemu Atari 2600. To stanął pod górę bitwy konkurując z ColecoVision na czele i rynku gier wideo, który zaczynał zanikać.
W pewnym momencie firma Atari Inc. planowała opracowanie mniejszej, tańszej wersji Atari 5200, która pozbyłaby się pojemnika na pamięć kontrolera. Code-named "Atari 5100" (a.k.a. "Atari 5200 Jr."), tylko kilka w pełni działający prototyp Atari 5100s zostały wykonane przed projekt został anulowany.
W dniu 21 maja 1984 roku, podczas konferencji prasowej, na której zaprezentowano Atari 7800, kierownictwo firmy ujawniło, że 5200 zostało wycofane z produkcji. Całkowita sprzedaż 5200 przekroczyła podobno 1 milion sztuk.
Konstrukcja techniczna
Uwaga: Te opisy są bardzo techniczne. Powinny być zrozumiałe dla osób z dużym doświadczeniem komputerowym.
- PROCESOR: Custom MOS 6502C @ 1.79 MHz (nie 65c02).
- Sprzęt pomocniczy: 2 niestandardowe układy VLSI
- Maksymalna rozdzielczość ekranu: Rozdzielczość 320×192, 16 (z 256) kolorów ekranowych na linię skanowania. Paleta kolorów może być zmieniana w każdej linii skanowania za pomocą przerwań listy wyświetlania ANTIC, co pozwala na jednoczesne wyświetlanie wszystkich 256 kolorów.
- Grafika: ANTIC i GTIA
- Dźwięk: 4-kanałowy dźwięk poprzez układ POKEY, który obsługuje również skanowanie klawiatury, szeregowe I/O, timery o wysokiej rozdzielczości obsługujące przerwania (z dokładnością do jednego cyklu) oraz generowanie liczb losowych
- RAM: 16 KB
- ROM: 32 KB okno ROM dla standardowych kartridży z grami, rozszerzalne przy użyciu technik przełączania banków. *2 KB wbudowany BIOS dla uruchamiania systemu i routingu przerwań
- Rozmiar 5200: 13" x 15" x 4.25"
Pierwsze tytuły
- Super Breakout
- Galaxian
- Space Invaders
- Asteroidy (prototyp)
Pytania i odpowiedzi
P: Kiedy wydano Atari 5200?
O: Atari 5200 zostało wydane w 1982 roku.
P: Kto wyprodukował Atari 5200?
O: Atari 5200 zostało wyprodukowane przez Atari Inc.
P: Jakie było przeznaczenie Atari 5200?
O: Atari 5200 miało zastąpić popularne Atari 2600 i miało konkurować z Intellivision.
P: Z jaką konsolą Atari 5200 ostatecznie konkurowało?
O: Atari 5200 ostatecznie konkurowało bardziej z ColecoVision.
P: Na czym bazowało Atari 5200?
O: Atari 5200 bazowało na komputerach 400/800 firmy Atari Inc.
P: Czy kod w oprogramowaniu Atari 5200 i jego wewnętrzny sprzęt były identyczne?
O: Nie, wewnętrzny sprzęt Atari 5200 i kod w jego oprogramowaniu były niemal identyczne, ale nie dokładnie takie same.
P: Dlaczego Atari 5200 zostało uznane za porażkę rynkową?
O: Atari 5200 miało błędy konstrukcyjne, które doprowadziły do problemów z jego użytkowaniem i ostatecznie uczyniły go rynkową porażką.
Przeszukaj encyklopedię