Grupa Lokalna galaktyk: definicja, skład, rozmiary i masa
Grupa Lokalna: odkryj skład, rozmiary i masę ponad 50 galaktyk, relację Drogi Mlecznej z Andromedą oraz pozycję w Supergromadzie Panny.
Grupa Lokalna to grupa galaktyk, do której należy między innymi nasza galaktyka, Droga Mleczna. Jest to układ powiązanych grawitacyjnie galaktyk o rozmiarach rzędu kilku megaparseków, w którym dominują dwie masywne spirale: Droga Mleczna i galaktyka w Andromedzie.
Skład
W skład Grupy Lokalnej wchodzi ponad 50 znanych galaktyk, z których większość to galaktyki karłowate. Do najważniejszych członków należą:
- Droga Mleczna (Milky Way) — jedna z dwóch największych galaktyk Grupy Lokalnej;
- Andromeda (M31) — druga największa galaktyka, porównywalna masą i rozmiarem z Drogą Mleczną;
- Triangulum (M33) — mniejsza spirala, trzecia co do wielkości w Grupie Lokalnej;
- liczne galaktyki karłowate i satelity, m.in. Wielkie i Małe Obłoki Magellana, M32, M110, Galaktyka Karłowata Strzelca (Sagittarius Dwarf) i wiele innych.
Wiele z tych mniejszych galaktyk jest grawitacyjnie związanych z Drogą Mleczną lub Andromedą jako ich satelity.
Rozmiary
Szacunkowa średnica Grupy Lokalnej wynosi około 10 milionów lat świetlnych (≈3 Mpc). Odległość między Drogą Mleczną a Andromedą to około 2,5 miliona lat świetlnych (≈780 kpc). Strukturę grupy można opisać jako system binarny, w którym dwie największe galaktyki tworzą główne skupiska masy, natomiast pozostałe galaktyki (głównie karłowate) krążą wokół tych centrów.
Masa
Całkowita masa Grupy Lokalnej, uwzględniająca zarówno widoczną materię, jak i ciemną materię, jest przedmiotem badań i niepewności. Jedna z ocen podaje wartość (1,29 ± 0,14) × 10^12 M☉. Inne analizy dają szerszy zakres — od około 1 × 10^12 M☉ do kilku × 10^12 M☉ — w zależności od przyjętej metody wyznaczania masy (ruchy satelitów, dynamika galaktyk, modelowanie halo ciemnej materii).
Dynamika i przyszłość
Grupa Lokalna nie jest statyczna. Grawitacyjne przyciąganie między Drogą Mleczną i Andromedą sprawia, że obie galaktyki zbliżają się do siebie i w ciągu kilku miliardów lat mają się zderzyć i połączyć, tworząc jedno większe zbiorowisko galaktyczne (proces zaplanowany na kilka miliardów lat w przyszłość). Interakcje te wpływają także na mniejsze galaktyki karłowate — wiele z nich ulega rozerwaniu pływowemu lub zostaje wchłoniętych.
Położenie w większej strukturze
Grupa Lokalna jest częścią Supergromady Panny (nazywanej również Supergromadą Lokalną lub Virgo Supercluster). Ta supergromada zawiera wiele podobnych grup i gromad galaktyk, które razem tworzą większe struktury kosmiczne widoczne w mapach rozkładu galaktyk we Wszechświecie.
Podsumowując: Grupa Lokalna to stosunkowo niewielka, lecz złożona struktura galaktyk, zdominowana przez Drogę Mleczną i Andromedę, obejmująca dziesiątki galaktyk karłowatych, o rozmiarach rzędu 10 milionów lat świetlnych i masie całkowitej szacowanej na rząd wielkości ~10^12 M☉.
Należąca do Lokalnej Grupy galaktyk, nieregularna galaktyka Sextans A jest odległa o 4,3 miliona lat świetlnych. Jasne gwiazdy Drogi Mlecznej na pierwszym planie wydają się w tym widoku żółtawe. Za nimi znajdują się gwiazdy Sekstansu A z wyraźnie widocznymi młodymi, niebieskimi gromadami gwiazd.
Rozkład zawartości żelaza (w skali logarytmicznej) w czterech karłowatych galaktykach sąsiadujących z Drogą Mleczną.
Historia
Termin "Grupa Lokalna" został wprowadzony przez Edwina Hubble'a w 1936 roku. Opisał ją jako "typową małą grupę mgławic, która jest odizolowana w ogólnym polu". Wymienił on galaktyki, według malejącej jasności, jako galaktykę Andromedy, Drogę Mleczną, galaktykę Triangulum, Wielki Obłok Magellana, Mały Obłok Magellana i pół tuzina innych.
Do 2003 roku liczba znanych członków Grupy Lokalnej wzrosła z początkowych dwunastu do trzydziestu sześciu, dzięki odkryciu prawie dwóch tuzinów galaktyk o niskiej jasności.
Ruch grupy lokalnej
Droga Mleczna, Andromeda oraz cała Grupa Lokalna są przyciągane grawitacyjnie przez najbardziej masywną strukturę w obserwowalnym wszechświecie. Są one przyciągane przez atraktor Shapleya, który jest gęstą supergromadą galaktyk znajdującą się około 750 milionów lat świetlnych od Drogi Mlecznej.
W tym samym czasie Grupa Lokalna jest wypychana przez prawie pusty obszar przestrzeni zwany "odpychaczem dipolowym".
Mapa
Przyciąganie grawitacyjne indukuje ruch w kierunku bardziej gęstych obszarów, co sprawia wrażenie, że galaktyki oddalają się od mniej gęstego obszaru, znanego jako "odpychacz dipolowy".
Grupa lokalna (mapa klikalna)
Powiązane strony
Przeszukaj encyklopedię