Mewa czarnogłowa (Larus fuscus) to średniej wielkości mewa lęgowa Europa Zachodniej i północnego Atlantyku. Gatunek ten rozmnaża się głównie na atlantyckich wybrzeżach Europy i jest ptakiem wędrownym, zimującym od Wysp Brytyjskich na południe aż do Afryki Zachodniej. Spotykana jest także regularnie jako zimowy gość na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej, skąd prawdopodobnie pochodzą osobniki z populacji lęgowej na Islandii.
Wygląd
Dorosłe osobniki mają ciemnoszare do prawie czarnych plecy i skrzydła (zależnie od podgatunku), biały brzuch i głowę w sezonie lęgowym. Długość ciała zwykle wynosi około 48–58 cm, rozpiętość skrzydeł 120–140 cm, a masa ciała waha się w przybliżeniu od 400 do 800 g. Dziób jest żółty z charakterystyczną czerwoną plamką na dolnej stronie końca dzioba. Nogi są przeważnie żółte, a na końcach skrzydeł występują małe, białe "lusterka". Mniej dorodne lub młode osobniki są bardziej brązowawe i cętkowane.
Zasięg i migracje
Gatunek ten lęgnie się kolonijnie na wybrzeżach, wyspach i niekiedy nad jeziorami. Po sezonie lęgowym większość populacji podejmuje dalekie wędrówki — ptaki z północnych rejonów Europy przemieszczają się na południe do wybrzeży Afryki, natomiast populacje z zachodniej części kontynentu często pozostają bliżej wybrzeża. Młode osobniki mogą odbywać rozproszone przeloty i pojawiać się poza typowym zasięgiem lęgowym.
Gniazdowanie i rozmnażanie
Mewy czarnogłowe gniazdują kolonijnie; gniazdo to zwykle wyścielone zagłębienie na ziemi, na trawiastym brzegu, wysepce lub na klifie. Zazwyczaj samica składa 2–3 jaja. Okres inkubacji trwa około 26–28 dni (samica i samiec wysiadują na zmianę). Pisklęta są częściowo porodne (półprekalne) — opuszczają gniazdo po kilku dniach i przez kilka tygodni są karmione przez rodziców. Dorosłe osobniki często karmią młode przez regurgitacją. Bodziec do karmienia — czerwone zabarwienie na dziobie rodzica — wywołuje u pisklęcia odruchy żerowania; to dziedziczne zachowanie określane jest jako stałym wzorcem działania lub wypuszczaniem.
Zachowanie i dieta
Mewa czarnogłowa jest wszystkożerna i oportunistyczna w zdobywaniu pokarmu. Żywi się rybami, bezkręgowcami, padliną, odpadkami ludzkimi, a także chwyta drobne ptaki i jaja. W miastach i portach często wykorzystuje nowe źródła pożywienia, a populacje miejskie potrafią gniazdować na dachach budynków i innych sztucznych strukturach, często współistniejąc z mewą śledziową. Może też wykazywać zachowania typu kleptopasożytnictwo — odbierać zdobycz innym ptakom. Długość życia w naturze wynosi zwykle kilkanaście lat, ale niektóre osobniki dożywają 20–30 lat.
Taksonomia i podobne gatunki
Taksonomia grupy mew obejmujących Larus fuscus oraz pokrewne formy jest skomplikowana. Niektóre źródła wyróżniają od dwóch do nawet ośmiu odrębnych taksonów lub podgatunków w obrębie tej grupy; mówi się też o rozmieszczeniu pierścieniowym wokół półkuli północnej, w którym sąsiednie formy różnią się niewiele, natomiast formy końcowe (np. między mewą śledziową a niektórymi formami grupy fuscus) są wyraźnie rozdzielone i traktowane jako odrębne gatunki. Różnice między formami obejmują głównie odcień grzbietu, rozmiary i cechy upierzenia.
W Europie jedynym gatunkiem, z którym mewa czarnogłowa może być mylona na pierwszy rzut oka, jest wielka mewa czarnodzioba (Larus marinus). Mewa czarnogłowa jest zwykle mniejsza i smuklejsza, ma żółtsze (zamiast różowawych) nogi oraz mniejsze, białe "lusterka" na końcach skrzydeł. Dokładne rozpoznanie opiera się na uwzględnieniu rozmiarów, proporcji, koloru grzbietu i struktury dzioba.
Ochrona
W zależności od regionu populacje mewy czarnogłowej podlegają różnym presjom — utrata siedlisk lęgowych, zanieczyszczenie środowiska oraz zmiany w dostępności pożywienia mogą wpływać na liczebność. W wielu krajach ptaki te są monitorowane, a niektóre kolonie objęte ochroną, szczególnie na wyspach i obszarach przybrzeżnych.
