Rozejm w Villafranca (1859) — konwencja kończąca II wojnę o niepodległość Włoch

Rozejm w Villafranca (1859) – kluczowa konwencja kończąca II wojnę o niepodległość Włoch; przekazanie Lombardii i polityczne skutki przyspieszające jednoczenie Włoch.

Rozejm i konwencja w Villafranca zostały podpisane 11 lipca 1859 roku w Villafranca di Verona, w Wenecji Euganejskiej, między Francją a Austrią. Dokument ten zakończył działania zbrojne w ramach tzw. II wojny o niepodległość Włoch (wojny austriacko-francusko-sardyńskiej) i miał dalekosiężne konsekwencje dla procesu zjednoczenia Włoch.

Tło wydarzeń

Po serii ciężkich starć, przede wszystkim pod Magentą (4 czerwca 1859) i Solferino (24 czerwca 1859), strona francusko-sardyńska odniosła taktyczne sukcesy, lecz zwycięstwa przyniosły ogromne straty. Napoleon III, nie konsultując się w pełni ze swoim sardyńskim sojusznikiem Cavour, zaproponował zawieszenie broni. Kluczowe powody jego decyzji to:

• koszty ludzkie i trauma po bitwie pod Solferino (około 40 tys. zabitych i rannych),
• obawa przed przedłużającą się kampanią i trudnościami logistycznymi przy zdobywaniu ufortyfikowanych pozycji austriackich,
• presja polityczna w kraju — obawy części opinii publicznej i środowisk katolickich o los państwa kościelnego i niezależność papieża,
• międzynarodowe napięcia w regionie niemieckim i ryzyko szerszego konfliktu z udziałem innych mocarstw.

Negocjacje i najważniejsze ustalenia

Na spotkaniu między cesarzem Francji a cesarzem Austrii w Villafranca uzgodniono warunki kończące walki. Najważniejsze z nich to:

• Austria przekaże Lombardię (z wyjątkiem niektórych twierdz kwadratu obronnego, jak Mantui i Peschiery) Francji, która następnie miała przekazać te terytoria Królestwu Sardynii;
• Wenecja Euganejska pozostanie pod zwierzchnictwem austriackim;
• ma zostać utworzona konfederacja włoska pod przewodnictwem papieża — w tekście porozumienia pojawia się odniesienie do roli Piusa IX powstała jako głowy tej konfederacji;
• na tronach przywrócono książąt z takich państewek jak Modena, Parma i Toskanii, którzy zostali obaleni podczas rewolucji 1848–1849.

Reakcje polityczne i następstwa

Uzgodnienia Villafranca wywołały gwałtowne reakcje. Cavour, zaskoczony i niezadowolony z braku konsultacji ze strony francuskiej, podał się do dymisji 10 lipca 1859 roku. Król Wiktor-Emmanuel II ostatecznie zaakceptował porozumienie, lecz politycznie pozostawiło ono wiele otwartych kwestii.

Konsekwencje długofalowe:

• Lombardia została wcielona do Królestwa Sardynii, co było istotnym krokiem w kierunku zjednoczenia Włoch.
• Wenecja pozostała tymczasowo pod kontrolą Austrii i została przyłączona do zjednoczonych Włoch dopiero w 1866 roku po wojnie austriacko-pruskiej.
• Postanowienia Villafranca przywracały konserwatywne restauracje na kilku włoskich tronach, co spowolniło proces jednoczenia w krótkim okresie.
• Bitwa pod Solferino i jej tragiczne skutki humanitarne stały się impulsem do powstania ruchu humanitarnego — doświadczenia Henrego Dunanta doprowadziły do założenia Czerwonego Krzyża i opracowania konwencji ochrony ofiar wojny.

Potwierdzenie w traktacie

Postanowienia zawarte w Villafranca zostały następnie potwierdzone i sformalizowane przez traktat z Zurychu z dnia 11 listopada 1859 r., co nadało im moc prawną w stosunkach międzynarodowych.

Ocena historyczna

Rozejm w Villafranca jest oceniany ambiwalentnie: z jednej strony doprowadził do ważnego zysku terytorialnego dla ruchu zjednoczeniowego — przyłączenia Lombardii do Piemontu — z drugiej strony zahamował bardziej radykalne rozwiązania i pozostawił Austrii kontrolę nad częścią północnych Włoch. Decyzje podjęte w Villafranca oraz ich polityczne reperkusje (m.in. rezygnacja Cavoura) miały istotny wpływ na dalszy przebieg procesu jednoczenia Włoch w latach 60. XIX wieku.

Pytania i odpowiedzi

P: Jak nazywał się traktat, który zakończył wojnę austriacko-francusko-sardyńską?

P: Kto podpisał rozejm i preliminaria Villafranca?

P: Kiedy Napoleon III zaproponował rozejm?

P: Ile osób zostało zabitych lub rannych pod Solferino?

P: Dlaczego Napoleon III przestraszył się hekatomby pod Solferino?

P: Jakie terytoria Austria scedowała na Francję zgodnie z tym porozumieniem?

P: Jakie inne porozumienia zostały potwierdzone przez ten traktat?

Szukaj według litery