Hatchet (pol. Siekiera) Gary’ego Paulsena to powieść o dojrzewaniu i przetrwaniu, opowiedziana z perspektywy trzynastoletniego chłopca imieniem Brian Robeson. Po nagłej śmierci pilota podczas lotu Brian musi sam poradzić sobie po katastrofie lotniczej i przetrwać w surowej, samotnej dziczy. Książka stała się klasyką literatury młodzieżowej i dała początek cyklowi znanemu jako Saga Briana.

Fabuła

Brian leci samolotem, którego pilot nagle dostaje zawału serca. Samolot rozbija się na jeziorze; Brian wychodzi z katastrofy żywy, lecz osłabiony i przestraszony. Jedyną przydatną rzeczą, którą ma przy sobie, jest mała siekiera — prezent od matki — która staje się jego najważniejszym narzędziem. Uczy się rozpalać ogień, budować schronienie, zdobywać pożywienie i organizować swoje życie tak, by przetrwać. Po początkowych błędach (m.in. zatrucie po zjedzeniu nieodpowiednich jagód) stopniowo zdobywa umiejętności potrzebne do samodzielnego życia: poluje, łowi ryby, zastawia pułapki i radzi sobie z dzikimi zwierzętami — między innymi z napotkanym niedźwiedziem. Brian spędza w dziczy 54 dni, podczas których dojrzewa emocjonalnie i poznaje własne granice wytrzymałości.

Główne motywy i tematy

  • Przetrwanie i praktyczne umiejętności: nauka ognia, budowy schronienia, poszukiwania jedzenia i wykorzystania jednego prostego narzędzia — siekiery.
  • Dojrzewanie: samotność i zagrożenie stają się katalizatorem wewnętrznej przemiany; Brian uczy się odpowiedzialności, cierpliwości i samodzielności.
  • Relacja człowiek–przyroda: autor ukazuje zarówno niebezpieczeństwo, jak i piękno dzikiego środowiska oraz konieczność szacunku dla natury.
  • Psychologia traumy: powieść bada, jak młody bohater radzi sobie z lękiem, stratą i stresem w ekstremalnych warunkach.

Saga Briana

Cykl rozszerza dalsze losy Briana i jego doświadczenia związane z życiem w dziczy. Kolejne tomy to:
  • Siekiera (Hatchet) — opowieść o katastrofie i pierwszych dniach/tygodniach przetrwania.
  • Rzeka (The River) — kontynuacja, w której Brian uczestniczy w prowadzonym przez dorosłych eksperymencie szkoleniowym nad przetrwaniem.
  • Zima Briana (Brian's Winter) — alternatywne rozwinięcie wydarzeń pokazujące, co by się stało, gdyby Brian nie został odnaleziony przed nadejściem zimy.
  • Powrót Briana (Brian's Return) — opisuje konflikty i trudności, jakie napotyka po powrocie do cywilnego życia.
  • Polowanie Briana (Brian's Hunt) — dalsze przygody Briana, w tym kolejne konfrontacje z naturą i polowanie jako element próby.

Adaptacje i odbiór

Siekiera zyskała dużą popularność wśród młodzieży i często trafia na listy lektur szkolnych. Książka była doceniana za realistyczne przedstawienie technik przetrwania oraz autentyczny portret psychologiczny młodego bohatera. Powieść doczekała się adaptacji filmowej pod angielskim tytułem A Cry in the Wild oraz wielu wydań i tłumaczeń na różne języki. Dzięki prostemu, bezpośredniemu stylowi i uniwersalnym tematom książka pozostaje chętnie czytana przez kolejne pokolenia.