Deutsche Nationalbibliothek (Niemiecka Biblioteka Narodowa) — funkcje i historia
Deutsche Nationalbibliothek (DNB) — historia, zadania i rola: gromadzenie, archiwizacja i katalogowanie niemieckich publikacji oraz rozwój standardów bibliograficznych.
Niemiecka Biblioteka Narodowa (Deutsche Nationalbibliothek, w skrócie DNB) jest centralną biblioteką i narodowym centrum bibliograficznym Republiki Federalnej Niemiec. Jej podstawowe zadania to gromadzenie, archiwizowanie, dokumentowanie i rejestrowanie bibliograficzne wszystkich niemieckich i niemieckojęzycznych publikacji od 1913 roku, a także zbieranie zagranicznych publikacji dotyczących Niemiec, tłumaczeń na język niemiecki oraz dzieł niemieckojęzycznych emigrantów wydanych za granicą w latach 1933–1945. Zgromadzone zbiory DNB udostępnia społeczeństwu w czytelniach, poprzez usługi reprograficzne oraz za pośrednictwem katalogów i zasobów cyfrowych.
Funkcje i zadania
- Gromadzenie i archiwizacja: DNB realizuje obowiązek gromadzenia egzemplarzy obowiązkowych (legal deposit) od wydawców, co zapewnia zachowanie niemieckiego dorobku drukowanego i elektronicznego dla przyszłych pokoleń.
- Dokumentacja bibliograficzna: instytucja tworzy i utrzymuje szczegółowe opisy bibliograficzne wydawnictw oraz udostępnia je w centralnym katalogu.
- Standardy i normy: DNB jest wiodącym partnerem w opracowywaniu i wdrażaniu zasad i norm bibliograficznych w Niemczech oraz bierze aktywny udział w rozwijaniu międzynarodowych standardów katalogowania i wymiany danych bibliograficznych.
- Bazy autorytetów i metadanych: biblioteka prowadzi m.in. wspólne bazy danych autorytetów (np. Gemeinsame Normdatei, GND) oraz udostępnia metadane w standardowych formatach, co ułatwia wymianę informacji między bibliotekami, archiwami i badaczami.
- Usługi dla użytkowników: DNB udostępnia zbiory w czytelniach, oferuje dostęp do katalogów on-line, możliwość zamówienia kopii i korzystania z zasobów cyfrowych oraz współpracuje z innymi instytucjami w zakresie międzybibliotecznej wymiany materiałów.
Historia i rozwój
Korzenie DNB sięgają początku XX wieku — działalność gromadzenia wydawnictw prowadzono od 1913 roku. W XX wieku funkcjonowały dwie główne instytucje o podobnym charakterze: Deutsche Bücherei w Lipsku oraz Deutsche Bibliothek we Frankfurcie nad Menem. W praktyce współpraca z wydawcami była regulowana prawnie już od 1935 roku w przypadku Deutsche Bücherei Leipzig oraz od 1969 roku w przypadku Deutsche Bibliothek Frankfurt. W 2006 roku obie instytucje zostały połączone w jedną organizację pod nazwą Deutsche Nationalbibliothek, zachowując jednak rozdzielenie lokalizacji i kompetencji.
Struktura i lokalizacje
DNB działa na trzech głównych lokalizacjach:
- Lipsk (Leipzig) – jedna z historycznych siedzib, kontynuuje tradycję zbierania i katalogowania literatury oraz prowadzi część czytelni i usług udostępniania.
- Frankfurt nad Menem (Frankfurt am Main) – druga główna placówka, współodpowiedzialna za gromadzenie materiałów i udostępnianie ich użytkownikom.
- Berlin (Deutsches Musikarchiv) – trzecia placówka, założona w 1970 r., specjalizuje się w archiwizacji materiałów muzycznych, zarówno drukowanych, jak i nagranych.
Obowiązki są podzielone między placówki w Lipsku i Frankfurcie, przy czym każda z nich ma określoną specjalizację i zakres odpowiedzialności, co pozwala efektywnie zarządzać rozległym zbiorem narodowym.
Zasoby cyfrowe i współczesne usługi
DNB rozwija zasoby cyfrowe, prowadzi cyfryzację wybranych materiałów oraz udostępnia katalogi i zbiory online, co ułatwia dostęp dla badaczy i ogółu społeczeństwa. Instytucja angażuje się także w projekty badawcze i współpracę międzynarodową dotyczące interoperacyjności danych bibliograficznych, otwartych metadanych i długoterminowego przechowywania zasobów cyfrowych.
Znaczenie
Jako narodowa biblioteka DNB pełni kluczową rolę w zachowywaniu i dokumentowaniu dziedzictwa kulturowego Niemiec. Dzięki katalogom, bazom autorytetów i współpracy z innymi bibliotekami, archiwami oraz wydawcami, instytucja wspiera badania naukowe, edukację i dostęp do informacji dla szerokiego kręgu użytkowników.
Niemiecka Biblioteka Narodowa we Frankfurcie
Historia
Już w 1848 r. istniały plany stworzenia niemieckiej biblioteki narodowej. Po przebudowie nie były one już realizowane. Istniejący już zasób książek przechowywano w Germanisches Nationalmuseum w Norymberdze. W 1912 roku miasto Lipsk, siedziba corocznych Targów Książki w Lipsku, królestwo Saksonii i Börsenverein der Deutschen Buchhändler (Stowarzyszenie Księgarzy Niemieckich) porozumiały się w sprawie założenia Niemieckiej Biblioteki Narodowej z siedzibą w Lipsku. Od 1 stycznia 1913 r. gromadzono systematycznie wszystkie publikacje w języku niemieckim (również książki z Austrii i Szwajcarii). W tym samym roku dr Gustav Wahl został wybrany na pierwszego dyrektora. W 1946 roku dr Georg Kurt Schauer, Heinrich Cobet, Vittorio Klostermann i prof. Hanns Wilhelm Eppelsheimer, dyrektor Biblioteki Uniwersyteckiej we Frankfurcie, zainicjowali ponowne założenie niemieckiej biblioteki archiwalnej z siedzibą we Frankfurcie nad Menem. Federalni przedstawiciele handlu książką w strefie amerykańskiej zgodzili się na tę propozycję. Miasto Frankfurt zgodziło się wesprzeć planowaną bibliotekę archiwalną kadrą i środkami finansowymi. Rząd wojskowy USA wyraził zgodę. Biblioteka rozpoczęła pracę w sali tytoniowej dawnej biblioteki Rothschilda, która służyła jako mieszkanie dla zbombardowanej biblioteki uniwersyteckiej. W rezultacie w Niemczech istnieją dwie biblioteki, które przejmują obowiązki i funkcje biblioteki narodowej odpowiednio dla późniejszej NRD i Republiki Federalnej Niemiec. Powstają dwa narodowe katalogi bibliograficzne, które są niemal identyczne w treści.
W lipcu 2000 r. DMA przejęła również rolę repozytorium dla GEMA, Gesellschaft für musikalische Aufführungs- und mechanische Vervielfältigungsrechte, niemieckiej organizacji zajmującej się prawami autorskimi do utworów muzycznych. Od tego czasu wydawcy muzyczni muszą jedynie przekazywać kopie do DMA, która zajmuje się zarówno archiwizacją krajową, jak i rejestracją praw autorskich. 210.000 dzieł drukowanych, będących wcześniej w posiadaniu GEMA, zostało przeniesionych do DMA.
Wraz ze zjednoczeniem Niemiec, 3 października 1990 r., Niemiecka Biblioteka w Lipsku i Niemiecka Biblioteka we Frankfurcie nad Menem zostały połączone w nową instytucję Niemiecką Bibliotekę (Die Deutsche Bibliothek). Dnia 29 czerwca 2006 r. weszła w życie "Ustawa o Niemieckiej Bibliotece Narodowej". Rozszerzenie zakresu zbiorów o publikacje internetowe wyznaczyło kierunek gromadzenia, katalogowania i przechowywania takich publikacji jako części dziedzictwa kulturowego Niemiec. Najwyższy organ zarządzający Biblioteką, Rada Administracyjna, została poszerzona o dwóch deputowanych do Bundestagu. Ustawa zmienia również nazwę biblioteki i jej budynków w Lipsku, Frankfurcie nad Menem i Berlinie na "Deutsche Nationalbibliothek".
Deutsches Musikarchiv Berlin
Współrzędne: 52°26′19.25″N 13°19′42.82″E / 52.4386806°N 13.3285611°E / 52.4386806; 13.3285611 (Niemieckie Archiwum Muzyczne (Niemiecka Biblioteka Narodowa))
Deutsche Musikarchiv Berlin (DMA, Niemieckie Archiwum Muzyczne) jest centralnym zbiorem drukowanych i nagranych utworów muzycznych oraz muzyczno-bibliograficznym centrum informacji dla Niemiec. Jest to agencja federalna założona w 1970 roku, której zadaniem jest gromadzenie wszystkich wydanych w kraju utworów muzycznych. Jej prekursorem była Deutsche Musik-Phonothek (1961-1969). DMA, mieszcząca się w berlińskiej dzielnicy Lichterfelde, stanowi oddział Niemieckiej Biblioteki Narodowej (Deutsche Nationalbibliothek). Planowane jest przeniesienie DMA do Lipska, do siedziby w dobudówce Niemieckiej Biblioteki Narodowej (Deutsche Nationalbibliothek) w Lipsku. Prace budowlane rozpoczęły się w 2006 roku i mają zakończyć się w 2009 roku. Wydawcy drukowanych i nagrywanych utworów muzycznych w Niemczech są zobowiązani ustawowo (od 1973 roku) do przekazywania do archiwum dwóch egzemplarzy każdego wydania. Jeden egzemplarz jest przechowywany w DMA w Berlinie, drugi w zbiorach muzycznych Deutsche Nationalbibliothek w Lipsku.
Niemiecka Biblioteka Narodowa w Lipsku
Budynek w Lipsku
Współrzędne: 51°19′20.44″N 12°23′48.11″E / 51.3223444°N 12.3966972°E / 51.3223444; 12.3966972 (Niemiecka Biblioteka Narodowa, budynek w Lipsku)
Gmach główny Niemieckiej Biblioteki Narodowej w Lipsku został zbudowany w latach 1914-1916 według planów architekta Oskara Puscha. Imponująca fasada ma długość 160 m i wychodzi na Deutscher Platz. Budynek został otwarty 19 października 1916 r., dzień po odsłonięciu pomnika Bitwy Narodów. Cesarz Wilhelm II już wtedy wyjechał, ponieważ mieszkańcy Lipska nie podporządkowali się pruskiej ideologii cesarskiej. Działka pod budowę biblioteki została podarowana przez miasto Lipsk, natomiast środki na budowę przekazał król Saksonii Fryderyk August III. Na fasadzie umieszczono portrety Otto von Bismarcka, Johanna Wolfganga von Goethego i Johannesa Gutenberga. Posągi przedstawiają technikę, sprawiedliwość, filozofię, medycynę itd. W centralnej czytelni znajduje się obraz Ludwiga von Hofmanna, przedstawiający Arkadię w stylu secesyjnym. W bibliotece znajduje się również muzeum książek i listów.
Inwentaryzacja
24,1 mln pozycji
- Lipsk: 14,3 mln pozycji
- Frankfurt nad Menem: 8,3 mln pozycji
- Berlin: 1,5 mln pozycji
Powiązane strony
- Bawarska Biblioteka Państwowa
- Biblioteka Państwowa w Berlinie
- Zintegrowany plik autorski
Pytania i odpowiedzi
P: Czym jest Niemiecka Biblioteka Narodowa?
O: Niemiecka Biblioteka Narodowa jest centralną biblioteką i narodowym centrum bibliograficznym Republiki Federalnej Niemiec.
P: Jakie są zadania Niemieckiej Biblioteki Narodowej?
O: Zadaniem Niemieckiej Biblioteki Narodowej jest gromadzenie, archiwizowanie, dokumentowanie i rejestrowanie bibliograficzne wszystkich niemieckich i niemieckojęzycznych publikacji od 1913 r., zagranicznych publikacji o Niemczech, tłumaczeń niemieckich dzieł i dzieł niemieckojęzycznych emigrantów opublikowanych za granicą w latach 1933-1945 oraz udostępnianie ich publicznie.
P: Jakiego rodzaju relacje zewnętrzne utrzymuje Niemiecka Biblioteka Narodowa?
O: Niemiecka Biblioteka Narodowa utrzymuje stosunki zewnętrzne oparte na współpracy na poziomie krajowym i międzynarodowym.
P: Jaką rolę odgrywa Niemiecka Biblioteka Narodowa w opracowywaniu i utrzymywaniu zasad i standardów bibliograficznych?
O: Niemiecka Biblioteka Narodowa jest wiodącym partnerem w opracowywaniu i utrzymywaniu zasad i standardów bibliograficznych w Niemczech i odgrywa znaczącą rolę w opracowywaniu międzynarodowych standardów bibliotecznych.
P: W jaki sposób Deutsche Bücherei Leipzig i Deutsche Bibliothek Frankfurt regulują współpracę z wydawcami?
O: Współpraca z wydawcami jest uregulowana prawnie od 1935 r. w przypadku Deutsche Bücherei Leipzig i od 1969 r. w przypadku Deutsche Bibliothek Frankfurt.
P: Jakie są specjalizacje dwóch ośrodków Niemieckiej Biblioteki Narodowej w Lipsku i Frankfurcie nad Menem?
O: Obowiązki są podzielone między placówki w Lipsku i Frankfurcie nad Menem, przy czym każdy ośrodek ma określoną specjalizację.
P: Czym jest Deutsches Musikarchiv Berlin?
O: Deutsches Musikarchiv Berlin to trzecia placówka Niemieckiej Biblioteki Narodowej założona w 1970 roku, zajmująca się archiwizacją wszystkich materiałów związanych z muzyką (zarówno drukowanych, jak i nagranych).
Przeszukaj encyklopedię