Stacja napełniająca to jednoaktowy balet z muzyką amerykańskiego kompozytora Virgil Thomsona. Libretto (opowiadanie) oparte jest na relacji prasowej — oryginalny tekst libretto dostępny jest pod linkiem Libretto. Tańce choreografował i w przedstawieniu wystąpił Lew Christensen (w roli Maca, asystenta stacji). Scenografię i kostiumy zaprojektował malarz Paul Cadmus.

Twórcy i pierwsze wykonania

Główne osoby związane ze spektaklem:

  • Muzyka: Virgil Thomson
  • Choreografia i rola Maca: Lew Christensen — choreograf i wykonawca
  • Scenografia i kostiumy: Paul Cadmus
  • Pierwsze wykonanie: Ballet Caravan, Hartford (Connecticut), listopad 1937
  • Nowojorskie przedstawienie: 18 maja 1939, Martin Beck Theater — gdzie Christensen ponownie wystąpił jako asystent

Treść baletu

Akcja rozgrywa się przy nocnej stacji benzynowej. Mac to młody, przystojny i samotny asystent stacji. Jego wieczorną samotność przerywają kolejno pojawiające się postacie: dwaj młodzi, puszyści, ale dobroduszni kierowcy ciężarówek; następnie na scenę wkracza stanowy policjant (state trooper), który upomina kierowców za przekraczanie prędkości. Pojawiają się też postaci takie jak chytry kierowca z żoną i towarzyszącym dzieckiem. Wkraczają także para oznaczona jako Rich Boy i The Rich Girl — pijani bywalcy, którzy uciekli z tańca w country clubie. Do nich dołączają tancerze wykonujący rhumbę i inni uczestnicy zabawy.

Nagle na scenie pojawia się gangster i pada strzał z pistoletu. Mac, kierowcy ciężarówek oraz stanowy policjant udaremniają próbę napadu. W trakcie strzelaniny The Rich Girl zostaje trafiona i ginie na chodniku; jej ranne ciało jest przenoszone z sceny. Po dramatycznym finale Mac wraca do swojej rutyny — siada przy radiu i gazecie, oczekując kolejnych klientów.

Styl i przyjęcie

Balet łączy elementy realizmu scenicznego z charakterystycznym dla epoki zainteresowaniem obrazem życia amerykańskiego miasta i postaci z życia codziennego. Muzyka Thomsona oraz choreografia Christensena eksponują zarówno taneczne idiomy klasyczne, jak i akcenty popularne (np. rhumbę), tworząc polifoniczne, teatralne tableau.

Historyk tańca Grace Robert w swojej książce "Borzoi Book of Ballets" chwali przedstawienie, podkreślając, że cechy charakterystyczne baletu są „zdecydowane i dobrze osadzone” oraz że wszystkie elementy są ujęte w kategoriach „baletowych”. Jako szczególnie udany moment wskazuje pogoń za gangsterem: na zaciemnionej scenie kilka postaci z latarkami wykonuje wielkie jetée (skoki), a wiązki światła i latające figury tworzą efekt dramatyczny, nieproporcjonalny do prostoty użytych środków.

Balet miał także życie poza USA — w 1941 r. został wykonany w Ameryce Południowej przez amerykańską kompanię zmontowaną przez Lincolna Kirsteina, co przyczyniło się do jego popularności za granicą. Pisząc w 1949 roku, Robert zauważyła, że wówczas zachowała się głównie partytura; zaaranżowaną z niej suitę dało się jednak sporadycznie usłyszeć w koncertach lub w radiu.

Znaczenie

„Stacja napełniająca” jest przykładem amerykańskiego baletu scenicznego z lat 30. XX wieku, łączącego elementy narracyjne z choreograficzną inwencją. Praca Thomsona, Christensena i Cadmusa to współpraca muzyki, tańca i sztuk plastycznych, która ilustruje troskę twórców o realistyczne przedstawienie postaci oraz o estetykę scenografii i kostiumu. Pomimo iż spektakl nie należy do najbardziej znanych obecnie, był ceniony w swoim czasie i pozostawił ślad w historii amerykańskiego tańca.

Więcej informacji o choreografieczynych i twórcach można znaleźć, odwołując się do przypisanych materiałów i archiwów teatralnych oraz źródeł dotyczących Lew Christensena, stacji benzynowej jako miejsca akcji czy historii wystawień w Connecticut i w Nowym Jorku, gdzie balet był ponownie prezentowany. Wspomniane elementy codziennej scenografii (np. radio) podkreślają realistyczny charakter przedstawienia.