Edward Nożycoręki to amerykański romantyczny film fantasy z 1990 roku w reżyserii Tima Burtona. Scenariusz filmu napisała Caroline Thompson. Danny Elfman, kompozytor i muzyk z zespołu Oingo Boingo, napisał i wykonał muzykę w tym filmie. W rolę Edwarda wcielił się Johnny Depp, a Winona Ryder zagrała Kim, jego miłość. Po nakręceniu tego filmu Ryder stała się dużo bardziej znana. Depp i Burton byli po tym filmie udanym połączeniem. W wielu kolejnych filmach Burtona po Edwardzie Nożycorękim występuje Depp.

O filmie — krótko

Edward Nożycoręki (oryg. Edward Scissorhands) to baśniowa, gotycka opowieść łącząca elementy romansu, dramatu i satyry społecznej. Historia opowiada o stworzonym przez ekscentrycznego wynalazcę istocie — Edwardzie — który po nagłej śmierci twórcy zostaje sam, z nożami zamiast dłoni. Znajduje go dobra przedstawicielka amerykańskiej przedmieściowej społeczności, która zabiera go do domu i stara się wprowadzić w życie wśród sąsiadów.

Fabuła (zwięźle)

Edward, będący istotą o łagodnym usposobieniu i artystycznej wrażliwości, uczy się życia w kolorowym, sterylnym świecie suburbii. Zakochuje się w Kim — córce kobiety, która go przygarnęła. Jego wyjątkowe dłonie czynią go jednocześnie zdolnym do tworzenia piękna (np. w rzeźbieniu lodu i strzyżeniu żywopłotów), jak i niebezpiecznym w oczach ludzi. Stopniowo społeczne uprzedzenia, zazdrość i nieporozumienia prowadzą do dramatycznych wydarzeń i tragicznego finału, który podkreśla motywy osamotnienia i inności.

Obsada i postacie

  • Johnny Depp — Edward, tytułowa postać;
  • Winona Ryder — Kim Boggs, jego uczucie;
  • Dianne Wiest — Peg Boggs, kobieta, która go znajduje i zaprzyjaźnia się z nim;
  • Anthony Michael Hall — Jim, chłopak Kim, który staje się antagonistą;
  • Vincent Price — pojawia się w roli wynalazcy w prologu, dodając filmowi klasycznego, gotyckiego klimatu.

Muzyka i styl

Ścieżkę dźwiękową skomponował Danny Elfman. Jego melancholijne i zarazem baśniowe kompozycje idealnie współgrają z wizualnym światem Burtona — kontrastem między ponurą, mroczną rezydencją Edwarda a przesadnie jasnymi, pastelowymi osiedlami. Styl filmowy łączy elementy gotyku z satyrą na amerykańską kulturę przedmieść, tworząc rozpoznawalną estetykę Burtona.

Odbiór krytyczny i nagrody

Film spotkał się z pozytywnym przyjęciem krytyków i publiczności — chwalono grę aktorską, reżyserię, scenografię oraz muzykę. Był także komercyjnym sukcesem: przy stosunkowo niewielkim budżecie osiągnął wysokie wpływy z biletów. Edward Nożycoręki zdobył nominację do nagrody Akademii (Oscar) za charakteryzację i jest uważany za jedno z ważniejszych dzieł w karierze Tima Burtona.

Tematy i znaczenie

Film porusza uniwersalne wątki: samotność, odrzucenie, uprzedzenia wobec odmienności oraz tęsknotę za akceptacją. Przedstawienie idealizowanych, uporządkowanych przedmieść jako środowiska, które nie potrafi zrozumieć i zaakceptować inności, czyni z obrazu także krytykę społecznych konwencji. Jednocześnie film działa jak współczesna baśń — smutna, ale pełna poetyckich obrazów.

Dziedzictwo

Edward Nożycoręki umocnił pozycję Tima Burtona jako autora wyrazistej, wizualnej stylistyki oraz zapoczątkował długoletnią współpracę reżysera z Johnnym Deppem. Film przyczynił się też do wzrostu popularności Winony Ryder. Dziś obraz uznawany jest za kultowy, często analizowany w kontekście studiów filmowych i kulturoznawczych, a jego motywy i estetyka pozostają inspiracją dla kolejnych twórców.

Ciekawostki

  • Postać Edwarda — choć fantastyczna — jest silnie nacechowana emocjonalnie, co zawdzięcza przede wszystkim grze Johnny’ego Deppa.
  • Wizualne zestawienie mroku rezydencji i jaskrawości osiedla stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych znaków rozpoznawczych filmów Burtona.