Konferencja w Charlottetown była spotkaniem poświęconym idei Konfederacji Kanadyjskiej. Uczestniczyli w niej przedstawiciele zawodowych z Brytyjskiej Ameryki Północnej — w praktyce były to delegacje i politycy reprezentujący brytyjskie kolonie w Ameryce Północnej. Spotkanie odbyło się w Charlottetown, stolicy Wyspy Księcia Edwarda w, w dniach od 1 do 9 września 1864 roku.

Celem konferencji było przedyskutowanie przyszłości prowincji nadmorskich oraz rozważenie możliwości połączenia kolonii, co po dalszych negocjacjach doprowadziło do powstania późniejszej Kanady. Do tzw. prowincji morskich zaliczano Nową Szkocję, Nowy Brunszwik, Wyspa Księcia Edwarda oraz Nową Fundlandię. W praktyce nie wszystkie z tych kolonii brały aktywny udział: Nowa Fundlandia co do zasady rozważała swoje stanowisko osobno i ostatecznie do Konfederacji przystąpiła dopiero w 1949 roku.

Tło spotkania

Konferencja w Charlottetown pierwotnie miała być zjazdem kolonii morskich w celu omówienia ich ewentualnej unii regionalnej. Powody rozważań o zbliżeniu kolonii były wielorakie:

  • ekonomia: spadek handlu, potrzeba stabilizacji rynków i inwestycji;
  • obronność: obawy przed atakami i napięciami (m.in. działalność feniańskich ugrupowań) oraz chęć skoordynowania obrony;
  • komunikacja i transport: potrzeba budowy linii kolejowych łączących kolonie i ułatwiających handel;
  • polityka wewnętrzna: niestabilność rządów, dążenie do trwałych rozwiązań instytucjonalnych.

Uczestnicy

Choć gospodarzami byli politycy Wyspy Księcia Edwarda i przedstawiciele pozostałych kolonii morskich, na Konferencję poproszono także delegację z prowincji Kanada (dzisiejsze Ontario i Quebec). Wśród znanych uczestników spotkania znaleźli się m.in. John A. Macdonald i George-Étienne Cartier oraz inni czołowi politycy prowincji Kanady oraz liderzy z Nowej Szkocji, Nowego Brunszwiku i Wyspy Księcia Edwarda. Delegacje składały się głównie z premierów, ministrów i ważnych działaczy politycznych — nie był to więc zjazd organizacji związkowych, lecz spotkanie przedstawicieli władz kolonialnych.

Przebieg i ustalenia

Spotkanie w Charlottetown miało charakter dyskusyjny i w dużej mierze odbywało się w przyjaznej atmosferze — delegaci brali udział w oficjalnych obiadach, odwiedzinach i spotkaniach roboczych. Choć wstępnie rozmowy miały dotyczyć przede wszystkim unii kolonii morskich, delegacja z prowincji Kanada zaproponowała rozszerzenie planów na większą federację obejmującą również prowincję Kanadę. W efekcie konferencja stała się pierwszym kamieniem milowym w kierunku szerszej unii północnoamerykańskich kolonii brytyjskich.

Znaczenie i dalsze kroki

Konferencja w Charlottetown nie przyniosła natychmiastowego układu konstytucyjnego, ale otworzyła drogę do dalszych rozmów. Jej bezpośrednim rezultatem było zwołanie później tego samego roku Konferencji w Quebec (październik 1864), gdzie opracowano konkretne ramy federacji. Ostatecznie te prace doprowadziły do uchwalenia w 1867 roku ustawy British North America Act, która 1 lipca 1867 r. utworzyła Dominion of Canada — formalny początek Konfederacji Kanadyjskiej.

Znaczenie historyczne: konferencja w Charlottetown jest uważana za punkt wyjścia procesu jednoczenia brytyjskich kolonii w Ameryce Północnej. Była to pierwsza okazja, by przedstawiciele z różnych kolonii spotkali się i omówili wspólne cele, co zainicjowało serię negocjacji prowadzących do stworzenia nowego państwa.

Uwaga praktyczna: choć w artykułach popularnych można spotkać skrótowe lub nieprecyzyjne określenia, warto pamiętać, że uczestnikami konferencji byli głównie politycy i przedstawiciele władz kolonialnych, a nie organizacje związkowe.