Brookhaven National Laboratory to laboratorium w StanachZjednoczonych na Long Island w stanie Nowy Jork. Znajduje się na dawnym terenie Camp Upton, obozu armii amerykańskiej. Zostało otwarte w 1947 roku. Znajduje się w większej części miasta Brookhaven. Jego motto brzmi: "Pasja odkrywania". Laboratorium było pierwotnie własnością Komisji Energii Atomowej. Obecnie jest własnością Departamentu Energii USA. Pracuje w nim około 3000 osób. Kilka osób zostało laureatami Nagrody Nobla.

Krótka historia

Brookhaven powstało po II wojnie światowej na bazie dawnego Camp Upton, by kontynuować badania w fizyce jądrowej i zastosowaniach energii atomowej. W pierwszych dekadach prowadziło badania nad akceleratorami, fizyką wysokoenergetyczną i neutronami, a z czasem rozszerzyło profil o nauki materiałowe, chemię, biologię i badania środowiskowe. Zarządzanie ośrodkiem przez lata zmieniało się — do dziś nadzoruje go Departament Energii, a operatorem instytucji jest konsorcjum naukowe.

Główne obszary badań i unikatowe urządzenia

Brookhaven to nowoczesne centrum badań wielodyscyplinarnych. Pracownicy i użytkownicy z całego świata prowadzą tu eksperymenty w takich dziedzinach jak fizyka cząstek i jądrowa, nauka o materiałach, nanotechnologia, chemia, biologia strukturalna, energetyka odnawialna i badania środowiskowe.

  • Relativistic Heavy Ion Collider (RHIC) — akcelerator cząstek przeznaczony do zderzeń jonów ciężkich, używany do badania materii w ekstremalnych warunkach oraz własności plazmy kwarkowo-gluonowej.
  • National Synchrotron Light Source II (NSLS‑II) — synchrotron drugiej generacji, źródło promieniowania rentgenowskiego o bardzo dużej jasności, wykorzystywane w badaniach materiałów, biologii i chemii.
  • Alternating Gradient Synchrotron (AGS) — historyczny akcelerator, który przyczynił się do wielu odkryć w fizyce cząstek.
  • Center for Functional Nanomaterials (CFN) — centrum badań nad nanomateriałami i ich zastosowaniami.

Organizacja i użytkownicy

Laboratorium jest ośrodkiem typu "user facility" — jego aparatura badawcza i urządzenia są dostępne dla naukowców z uniwersytetów, instytutów badawczych oraz przemysłu na zasadzie zgłoszeń do programów użytkowników. Dzięki temu każdy rok przynosi setki–tysiące odwiedzin badaczy korzystających z unikatowych instrumentów.

Znaczenie naukowe i społeczne

Brookhaven odegrało i nadal odgrywa kluczową rolę w rozwoju fizyki wysokoenergetycznej i technologii badawczych. Badania prowadzone w laboratorium przyczyniły się do licznych odkryć naukowych, a wśród jego pracowników i współpracowników byli laureaci Nagrody Nobla. Ponadto ośrodek angażuje się w programy edukacyjne, współpracę z przemysłem oraz projekty dotyczące ochrony środowiska i bezpieczeństwa energetycznego.

Otoczenie i kampus

Kampus Brookhaven obejmuje rozległy teren położony na Long Island, z laboratoriami, halami eksperymentalnymi, pracowniami i zapleczem administracyjnym. Obiekt działa jako centrum międzynarodowej współpracy naukowej i oferuje programy edukacyjne oraz popularyzację nauki dla lokalnej społeczności.

Brookhaven National Laboratory to więc nie tylko historia z czasów powojennych, lecz przede wszystkim żywe, wielodyscyplinarne laboratorium, które łączy zaawansowaną infrastrukturę eksperymentalną z międzynarodową wymianą naukową.