John D. Rockefeller — właściciel Standard Oil, pierwszy miliarder i filantrop
John D. Rockefeller — właściciel Standard Oil, pierwszy miliarder i wpływowy filantrop; założyciel Uniwersytetu Chicagowskiego, donator badań medycznych i darczyńca dla ONZ.
John Davison Rockefeller (8 lipca 1839 – 23 maja 1937) był amerykańskim przedsiębiorcą i filantropem, który zbudował imperium naftowe i stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli bogactwa i władzy gospodarczej w historii. Kontrolował firmę naftową o nazwie Standard Oil, która pod koniec XIX i na początku XX wieku sprzedawała znaczną część rafinowanej ropy naftowej w Stanach Zjednoczonych. Jest powszechnie uważany za pierwszego miliardera w historii nowożytnej i za jednego z najbogatszych ludzi, jacy kiedykolwiek żyli.
Wczesne życie i początki kariery
Urodził się w Richford w stanie Nowy Jork. Pochodził z rodziny skromnych oszczędności; już jako młody człowiek pracował w handlu i księgowości. W 1863 roku rozpoczął działalność w przemyśle naftowym, wkrótce założył lub wszedł w skład kilku spółek rafineryjnych, które później zostały zjednoczone w Standard Oil.
Standard Oil i metody działania
Standard Oil, założony formalnie w 1870 roku, szybko zdobył dominującą pozycję dzięki szeregowi strategii biznesowych: kontrolowaniu całego łańcucha dostaw (od wydobycia po rafinację i dystrybucję), negocjowaniu korzystnych rabatów transportowych z kolejami oraz łączeniu konkurentów w ramach trustu. Dzięki temu w najlepszym okresie firma kontrolowała dużą część rynku rafinacji ropy w USA.
Konflikty z prawem i rozbicie firmy
Model działania Standard Oil wywołał wiele kontrowersji i krytyki – zarzucano firmie stosowanie praktyk monopolistycznych kosztem konkurencji i konsumentów. Sprawa doprowadziła do postępowań antymonopolowych, a w 1911 roku Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych orzekł, że Standard Oil naruszał przepisy antytrustowe, i nakazał rozbicie koncernu na kilka niezależnych spółek (m.in. późniejsze firmy takie jak Exxon czy Mobil wywodzą się z tych podziałów).
Filantropia i inwestycje społeczne
Pomimo kontrowersji związanych z jego działalnością gospodarczą, Rockefeller był równocześnie jednym z największych filantropów swego czasu. Przekazywał ogromne sumy na cele edukacyjne, medyczne i społeczne. Środki te posłużyły m.in. do założenia Uniwersytetu Chicagowskiego, powołania Rockefeller Institute for Medical Research (obecnie Rockefeller University) oraz utworzenia w 1913 roku Rockefeller Foundation. Finansował także programy zdrowotne — m.in. walkę z chorobami zakaźnymi i badania medyczne — oraz inicjatywy poprawy warunków sanitarnych.
Wkład rodziny Rockefellerów w krajobraz międzynarodowy obejmuje też przekazanie pod budowę siedziby Organizacji Narodów Zjednoczonych — ziemię pod budynek Zgromadzenia Ogólnego ONZ nabył i ofiarował między innymi jego syn, John D. Rockefeller Jr., co stało się przedmiotem działań filantropijnych całej rodziny.
Majętność i znaczenie ekonomiczne
W swojej epoce Rockefeller zgromadził majątek rzadko spotykany w historii. Wartość jego majątku przeliczana na dzisiejsze dolary bywa szacowana bardzo wysokо — według różnych ocen mogłaby wynosić od kilkuset miliardów do ponad pół biliona dolarów, w zależności od metody przeliczenia. Takie zestawienia podkreślają skalę jego wpływu na gospodarkę i finansowe możliwości działalności filantropijnej.
Życie prywatne i przekonania
Był gorliwym baptystą; religia i osobiste przekonania moralne miały duży wpływ na jego życie i decyzje filantropijne. Ożenił się z Laurą Spelman, z którą miał kilka dzieci, w tym Johna D. Rockefellera Jr., który kontynuował działalność filantropijną rodziny.
Śmierć i dziedzictwo
John D. Rockefeller zmarł w Ormond Beach na Florydzie na miażdżycę tętnic, w wieku 97 lat. Jego życie i działalność pozostawiły trwałe dziedzictwo: z jednej strony modernizację i konsolidację przemysłu naftowego oraz ogromne fundusze przeznaczone na badania naukowe i edukację; z drugiej — dyskusję o granicach wolnego rynku, roli państwa w regulacji monopoli i odpowiedzialności korporacji. Do dzisiaj jest postacią budzącą podziw za filantropię i krytykę za metody biznesowe, a jego nazwisko stało się synonimem wielkiego bogactwa i wpływu.
John D. Rockefeller (1885) był jednym z najbogatszych ludzi w historii świata.
Pytania i odpowiedzi
P: Kim był John Davison Rockefeller?
O: John Davison Rockefeller był amerykańskim biznesmenem.
P: Jaką firmę kontrolował John Davison Rockefeller?
O: John Davison Rockefeller kontrolował firmę naftową o nazwie Standard Oil.
P: W jakim okresie Standard Oil sprzedawał większość ropy naftowej w Stanach Zjednoczonych?
O: Standard Oil sprzedawał większość ropy naftowej w Stanach Zjednoczonych pod koniec XIX i na początku XX wieku.
P: Czy John Davison Rockefeller był pierwszym miliarderem w historii świata?
O: Tak, John Davison Rockefeller był pierwszym miliarderem w historii świata.
P: Za kogo uważany jest John Davison Rockefeller?
O: John Davison Rockefeller jest uważany za najbogatszego człowieka w historii Ameryki i jednego z najbogatszych ludzi w historii świata.
P: Do czego John Davison Rockefeller wykorzystał swoje bogactwo?
O: John Davison Rockefeller wykorzystał swój majątek do różnych rzeczy, w tym do założenia Uniwersytetu w Chicago, sfinansowania ważnych badań medycznych i przekazania ziemi pod budynek Zgromadzenia Ogólnego ONZ.
P: Gdzie urodził się i gdzie zmarł John Davison Rockefeller?
O: John Davison Rockefeller urodził się w Richford w stanie Nowy Jork, a zmarł w Ormond Beach na Florydzie na miażdżycę, w wieku 97 lat.
Przeszukaj encyklopedię