Turniej Mistrzów to coroczny turniej w amerykańskim telewizyjnym show Jeopardy!, w którym spotykają się najlepsi zwycięzcy programu. W standardowej edycji bierze udział 15 zawodników — to najczęściej mistrzowie lub gracze z największymi zwycięstwami i zarobkami z ostatniego sezonu; tradycyjnie zapraszani bywają także triumfatorzy edycji studenckich czy turniejów dla nauczycieli. Turniej ma długą historię: pierwsze edycje odbywały się już w latach 60. XX wieku, kiedy gospodarzem był Art Fleming, a przez wiele dekad znaną twarzą programu był Alex Trebek (gospodarz w latach 1984–2020). Po śmierci Trebeka prowadzenie programu powierzono kilku osobom — od 2021 roku gospodarzami w różnych odcinkach byli m.in. Mayim Bialik i Ken Jennings.

Forma i zasady turnieju

Turniej Mistrzów rozgrywany jest zwykle w formacie obejmującym trzy etapy: ćwierćfinały, półfinały i finał. Zasady przebiegu poszczególnych rund są zbliżone do standardowych odcinków Jeopardy!, ale z kilkoma dodatkowymi regułami charakterystycznymi dla tej imprezy.

  • Ćwierćfinały: Pierwsze pięć odcinków to ćwierćfinały; w każdym z nich gra trzech nowych zawodników. Zwycięzca każdego odcinka awansuje do półfinału.
  • Dzikie karty: Do półfinałów dołączają również zawodnicy z tzw. „dziką kartą” — są to cztery osoby, które nie wygrały swojego ćwierćfinału, ale uzyskały najwyższe wyniki spośród przegranych. Jeżeli w którymś ćwierćfinale wszyscy trzej gracze kończą z wynikiem równym zero, żaden z nich nie awansuje, a wolne miejsce przyznawane jest kolejnemu zawodnikowi z listy dzikich kart.
  • Półfinały: Trzy mecze półfinałowe wyłaniają trzech zwycięzców, którzy przechodzą do finału.
  • Finał dwudniowy: Finał rozgrywany jest przez dwa mecze (dwa dni). W każdym dniu zawodnicy zaczynają od zera; po drugim dniu do wyników z drugiego meczu dodawane są punkty z pierwszego — najwyższa łączna suma wyłania zwycięzcę Turnieju Mistrzów.
  • Remisy i dogrywki: W przypadku remisu na koniec meczu rozgrywana jest krótka dogrywka — podawana jest dodatkowa wskazówka (tzw. tiebreaker), a wygrywa ten, kto jako pierwszy naciśnie przycisk i poda prawidłową odpowiedź. W dogrywce nie stosuje się stawiania zakładów jak w Final Jeopardy!; chodzi o szybką, poprawną odpowiedź.
  • Nagrody: Zwycięzca finału otrzymuje tytuł „Wielkiego Mistrza” i największą nagrodę pieniężną. Pozostali dwaj finaliści otrzymują nagrody gwarantowane lub wypłacane w zależności od sumy dwudniowej — standardowo dostają wyższą z tych wartości (czyli albo gwarantowaną kwotę za drugie/trzecie miejsce, albo ich łączną sumę z dwóch dni, jeśli jest wyższa).

Specjalne edycje i większe turnieje

Od czasu do czasu producenci organizują rozszerzone lub okazjonalne edycje Turnieju Mistrzów. Przykłady:

  • W 2002 roku odbył się Million Dollar Masters — dwutygodniowy turniej nagradzający zwycięzcę sumą $1,000,000; finały były nagrywane w prestiżowej scenerii Radio City Music Hall w Nowym Jorku.
  • W 2005 roku zorganizowano Ultimate Tournament of Champions, rozciągnięty na wiele tygodni (w sumie ok. 15 tygodni) i obejmujący bardzo rozbudowany system eliminacji — udział wzięło około 145 graczy. W końcowej fazie dwóch finalistów miało zmierzyć się z legendarnym Kenem Jenningsem o stawkę wynoszącą $2,000,000 (było to kulminacyjne starcie specjalnego formatu tamtego turnieju).

Najbardziej utytułowani gracze i rekordy

W historii programu pojawiło się kilku zawodników, którzy na stałe zapisali się w annałach Jeopardy!. Do najbardziej rozpoznawalnych należą m.in. Ken Jennings — znany z rekordowego 74-odcinkowego zwycięskiego pasa w 2004 roku — oraz Brad Rutter, który zgromadził ogromne sumy dzięki zwycięstwom w licznych turniejach specjalnych. Obaj byli częstymi uczestnikami Turnieju Mistrzów oraz specjalnych edycji, a ich pojedynki i występy przyczyniły się do popularności programu.

Rola Turnieju Mistrzów w kulturze programu

Turniej Mistrzów ma szczególne znaczenie dla fanów Jeopardy! — to okazja do spotkania najwyższej klasy zawodników, często powracających gwiazd, i obejrzenia starć o większe stawki oraz prestiż. Format dwudniowego finału, system dzikich kart i dodatkowe edycje specjalne sprawiają, że Turniej Mistrzów jest jednym z najchętniej oglądanych i najbardziej oczekiwanych wydarzeń w sezonie programu.