Państwa Europy według powierzchni — pełna lista i podział geograficzny

Kompletna lista państw Europy według powierzchni z przejrzystym podziałem geograficznym, oznaczeniami i uwagami o państwach transkontynentalnych i członkostwie w UE.

To jest lista krajów europejskich, podzielona według obszarów geograficznych:

Uwagi: Niektóre z tych krajów są również uważane za część Azji. Ich nazwy są podane kursywą i tylko ich obszar europejski jest podany.

Nie wszystkie państwa w tym regionie geograficznym należą do Unii Europejskiej, choć państwa członkowskie stanowią większość. Państwa niebędące członkami Unii są oznaczone gwiazdką (*). Obejmuje to obecnie wszystkie azjatyckie państwa graniczne.

Kryteria i uwagi dotyczące listy

• Zakres geograficzny: Lista obejmuje państwa położone w całości lub częściowo na kontynencie europejskim. Państwa transkontynentalne (częściowo w Azji) są wyróżnione kursywą i w zestawieniu podawana jest jedynie ich powierzchnia europejska.
• Pomiar powierzchni: Wartości powierzchni podawane są zwykle w kilometrach kwadratowych (km²). Tam, gdzie to możliwe, korzystamy z oficjalnych danych ONZ, Banku Światowego lub z wiarygodnych baz statystycznych (np. CIA World Factbook). Należy pamiętać, że różne źródła mogą podawać nieznacznie różne wartości z uwagi na metodologię pomiaru (powierzchnia lądowa vs. całkowita, uwzględnianie jezior itp.).
• Państwa zależne i terytoria: Lista skupia się na suwerennych państwach. Zależne terytoria, autonomiczne regiony oraz terytoria zamorskie są zwykle wymieniane oddzielnie lub w przypisach, gdy mają znaczenie geograficzne.
• Spory terytorialne i uznanie: W kilku przypadkach występują spory graniczne lub ograniczone międzynarodowe uznanie (np. częściowo uznawane państwa). W takich przypadkach w zestawieniu podane są zwykle obszary administracyjne uznawane przez źródła międzynarodowe, wraz z odpowiednim komentarzem.

Oznaczenia i komentarze polityczne

• Gwiazdka (*) — państwa, które nie są członkami Unia Europejska. Przykłady to m.in. Norwegia*, Szwajcaria*, Islandia*, Rosja* czy Turcja* (lista nie jest wyczerpująca — pełne oznaczenia znajdują się przy poszczególnych rekordach listy).
• Dagger (†) — mniejsze państwa, które ze względu na szczególne porozumienia lub ograniczone możliwości międzynarodowej reprezentacji są pośrednio reprezentowane w niektórych sprawach przez większych członków UE. Dotyczy to przede wszystkim niewielkich państw i mikrostatów posiadających umowy z większymi sąsiadami.
• Kursywa — nazwy państw transkontynentalnych, przy których podawana jest jedynie powierzchnia europejska.

Jak czytać listę

• Lista jest uporządkowana malejąco według powierzchni (największe na górze).
• Jeżeli kraj jest transkontynentalny, jego nazwa będzie w kursywie, a w nawiasie lub kolumnie podana będzie tylko powierzchnia europejska.
• Przy każdym państwie mogą pojawić się dodatkowe informacje: status członkostwa w UE, ewentualne oznaczenia *, †, a także krótkie uwagi o sytuacji granicznej lub administracyjnej.
• Źródła danych są podawane przy poszczególnych wartościach — w przypadku rozbieżności zalecane jest odwołanie do przytoczonych źródeł.

Podział geograficzny Europy — przykładowe regiony i największe kraje

Poniżej krótki opis głównych regionów geograficznych Europy oraz przykłady największych państw w każdym z nich. Pełna lista państw z dokładnymi wartościami powierzchni znajduje się dalej w artykule (lub w dedykowanej tabeli).

• Europa północna: obejmuje m.in. Skandynawię i Kraje Bałtyckie. Największe pod względem powierzchni: Szwecja, Norwegia, Finlandia.
• Europa zachodnia: obejmuje m.in. Francję (metropolitalną), Hiszpanię na zachodnim skraju oraz kraje Beneluksu i Wyspy Brytyjskie. Duże państwa: Francja, Hiszpania, Wielka Brytania.
• Europa środkowa: obejmuje Niemcy, Polskę, Austrię, Czechy, Słowację i sąsiadów. Największe: Niemcy, Polska.
• Europa południowa (południe kontynentu): obejmuje Półwysep Iberyjski, Półwysep Apeniński, Bałkany oraz wyspy Morza Śródziemnego. Duże państwa: Hiszpania, Włochy, Grecja.
• Europa wschodnia: obejmuje rozległe obszary od wschodniej części Unii po obszary graniczne z Azją. Największe państwa w sensie powierzchni całkowitej (w granicach europejskich): Ukraina (jako rozległe państwo w całości w Europie) oraz — na liście transkontynentalnej — Rosja (tylko część europejska jest uwzględniana).
• Północny Atlantyk i wyspy arktyczne: obejmuje Islandię oraz wyspy i terytoria przy północnych wodach. Islandia jest największa w tym regionie.

Specjalne przypadki

• Mikrostany: Państwa takie jak Watykan, Monako, San Marino, Liechtenstein czy Andora mają bardzo małe powierzchnie i w zestawieniach występują na końcu listy. Część z nich posiada szczególne umowy z sąsiadami dotyczące reprezentacji, waluty czy granic.
• Terytoria sporne: W kilku miejscach Europy występują spory graniczne lub regiony o ograniczonym uznaniu międzynarodowym. W miarę możliwości w tabeli uwzględniono status tych obszarów i źródła danych.
• Transkontynentalne granice: Dla krajów takich jak Rosja, Turcja, Kazachstan itp. w zestawieniu uwzględniano jedynie część europejską — zgodnie z opisem na początku artykułu.

Źródła danych

Dane o powierzchniach czerpane są z oficjalnych statystyk i międzynarodowych baz: ONZ, Banku Światowego, Eurostatu, CIA World Factbook oraz krajowych urzędów statystycznych. W przypadku rozbieżności między źródłami, przy danym kraju podano źródło użytej wartości.

Jeżeli chcesz, mogę:

• przygotować pełną tabelę wszystkich państw Europy uporządkowaną malejąco według powierzchni (z wartościami w km² i odniesieniami do źródeł),
• dodać oznaczenia członkostwa w UE i NATO przy każdym kraju,
• przygotować mapę lub plik CSV z danymi do pobrania.

Szukaj według litery