Haryana — stan Indii: 22 dystrykty, położenie i granice

Haryana — stan Indii z 22 dystryktami: położenie, granice z Pendżabem, Himachal, Radżastan i Uttar Pradesh oraz otoczenie Delhi — kompletny przewodnik po regionie.

Haryana, z 22 dystryktami, jest stanem w północnym regionie Indii i jest siedemnastym pod względem liczby ludności stanem w kraju. Stan graniczy od północy z Pendżabem i Himachal Pradesh, a od zachodu i południa z Radżastanem. Rzeka Jamuna wyznacza jego wschodnią granicę z Uttarakhand i Uttar Pradesh. Haryana otacza również Delhi z trzech stron, tworząc północną, zachodnią i południową granicę Delhi. W związku z tym duży obszar Haryany jest włączony do Narodowego Regionu Stołecznego.

Podstawowe informacje

Data utworzenia: 1 listopada 1966 r. – Haryana powstała w wyniku podziału stanu Pendżab na liniach językowych. Stolica: Chandigarh (Union Territory) pełni funkcję wspólnej stolicy Pendżabu i Haryany. Powierzchnia: około 44 212 km². Ludność: około 25,4 mln (spis powszechny 2011), co daje jej 17. miejsce w kraju pod względem liczby mieszkańców.

Położenie i granice

Haryana leży na północno-zachodnich równinach Indii, w sąsiedztwie ważnych centrów administracyjnych i gospodarczych. Od północy graniczy z Pendżabem i pasmem niskich wzgórz Himachal Pradesh, od zachodu i południa z Radżastanem, a wschodni brzeg wyznaczony jest głównie przez rzekę Jamuna, która oddziela stan od Uttar Pradesh i Uttarakhand. Obszary przylegające do Delhi wchodzą w skład Narodowego Regionu Stołecznego (NCR).

Administracja – 22 dystrykty

Haryana podzielona jest na 22 dystrykty. Poniżej lista najważniejszych jednostek administracyjnych:

• Ambala
• Bhiwani
• Charkhi Dadri
• Faridabad
• Fatehabad
• Gurugram (Gurgaon)
• Hisar
• Jhajjar
• Jind
• Kaithal
• Karnal
• Kurukshetra
• Mahendragarh
• Mewat (Nuh)
• Palwal
• Panchkula
• Panipat
• Rewari
• Rohtak
• Sirsa
• Sonipat
• Yamunanagar

Gospodarka

Haryana ma zróżnicowaną gospodarkę opartą na rolnictwie, przemyśle i sektorze usług. Region był jednym z centrów Zielonej Rewolucji w Indiach, stąd dominacja produkcji zbóż (pszenica, ryż), a także uprawy buraka cukrowego, bawełny i oleistych. W drugiej połowie XX wieku i w XXI w. nastąpił silny rozwój przemysłu i usług:

• Gurugram (Gurgaon) – centrum IT i usług, siedziby wielu firm międzynarodowych i startupów.
• Faridabad – przemysł ciężki i produkcja maszynowa.
• Panipat – znany z przemysłu tekstylnego i produkcji dywanów.
• Hisar i Karnal – znaczące ośrodki rolno-spożywcze oraz przemysł metalowy i maszynowy.

Infrastruktura transportowa i dobry dostęp do rynku stołecznego (Delhi) sprzyjają inwestycjom i rozwojowi przemysłowych stref ekonomicznych.

Demografia, język i kultura

Oficjalnym językiem stanu jest hindi, natomiast powszechnie używane są lokalne dialekty, takie jak haryanvi, mewati czy bagri. W północno-zachodnich częściach stanu występuje też znaczna liczba mówiących po pendżabsku. Religijnie dominują hinduiści, przy znaczących mniejszościach sikhów i muzułmanów.

Haryana ma bogate tradycje ludowe — muzykę, tańce ludowe i kuchnię charakteryzującą się prostymi, sycącymi potrawami. Kurukshetra to ważne miejsce pielgrzymkowe i historyczne, związane z eposem Mahabharata.

Transport i infrastruktura

Stan jest dobrze skomunikowany siecią dróg krajowych i lokalnych, z bezpośrednim dostępem do autostrad prowadzących do Delhi i pozostałych części Indii. Ważne projekty to m.in. obwodnica KMP (Kundli–Manesar–Palwal), która poprawia powiązania komunikacyjne wokół stolicy. Główne lotnisko międzynarodowe obsługujące region to Indira Gandhi International Airport w Delhi, położone w krótkim czasie podróży od wielu miast Haryany. Istnieje również rozbudowana sieć kolejowa łącząca dystrykty z resztą kraju.

Kwestie społeczne i wyzwania

Mimo wzrostu gospodarczego Haryana boryka się z wyzwaniami, takimi jak nierównowaga płci (niski stosunek kobiet do mężczyzn według spisu 2011), zróżnicowanie poziomu rozwoju między obszarami wiejskimi a miejskimi oraz potrzeba dalszej modernizacji rolnictwa i infrastruktury wodnej. Rząd stanowy prowadzi programy mające na celu poprawę usług zdrowotnych, edukacji i warunków życia, zwłaszcza na obszarach wiejskich.

Haryana łączy tradycję rolniczą z dynamicznym rozwojem miejskim i przemysłowym, a położenie w sąsiedztwie stolicy kraju sprawia, że odgrywa kluczową rolę w gospodarce i infrastrukturze północnych Indii.

Szukaj według litery