Lance Edward Armstrong (ur. 18 września 1971 w Plano, Texas, USA) to były amerykański kolarz rowerowy. Jego kariera sportowa obejmowała spektakularny powrót po ciężkiej chorobie, a także głośny skandal dopingowy. W 2012 roku Amerykańska Agencja Antydopingowa (USADA) uznała, że stosował środki i metody dopingowe, i pozbawiła go wyników uzyskanych od 1 sierpnia 1998 roku (w praktyce oznaczało to m.in. odebranie siedmiu zwycięstw w Tour de France z lat 1999–2005) oraz nałożyła na niego dożywotnią dyskwalifikację z zawodowego kolarstwa.
Kariera sportowa
Armstrong rozpoczął karierę zawodową na początku lat 90. XX wieku. Po powrocie do rywalizacji po leczeniu nowotworu odniósł największe sukcesy: triumfował po siedem razy z rzędu w Tour de France (1999–2005), co przez długi czas dawało mu status jednego z najwybitniejszych kolarzy w historii. Ścigał się m.in. w barwach zespołu Discovery Channel Pro Cycling Team i pełnił w drużynie rolę lidera podczas najważniejszych etapów i klasyfikacji generalnej.
Choroba i powrót
W 1996 roku zdiagnozowano u niego raka jąder — przeszedł między innymi operację mózgu i usunięcie jąder, a także długotrwałą chemioterapię. Nowotwór (raka jąder, który dał przerzuty do mózgu i płuca) został opanowany, a Armstrong powrócił do profesjonalnego ścigania — jego szybki powrót do czołówki był szeroko komentowany i długo postrzegany jako inspirujący przykład walki z chorobą.
Afera dopingowa
W trakcie śledztw i postępowań prowadzonych przez USADA ujawniono wieloletni system stosowania dopingu wśród członków zespołu, w którym startował Armstrong. Raporty i dowody wskazywały na używanie środków i metod podnoszących wydolność (m.in. EPO i transfuzje krwi) oraz na systemową pomoc współpracowników. W efekcie, oprócz pozbawienia wyników i dożywotniej dyskwalifikacji, Armstrong stracił część sponsorów i doznał poważnego uszczerbku na reputacji. W 2013 roku publicznie przyznał się do stosowania dopingu w rozmowie z Oprah Winfrey.
Konsekwencje i życie po kolarstwie
Po zakończeniu kariery (ostateczne wycofanie się ze ścigania nastąpiło w 2011 roku) Armstrong był stroną licznych procesów cywilnych i osądów publicznych. Z powodu decyzji USADA i utraty sponsorów jego pozycja w świecie sportu uległa silnemu osłabieniu. Jednocześnie pozostaje postacią kontrowersyjną: z jednej strony uznawaną za wzór determinacji w walce z chorobą, z drugiej — krytykowaną za systematyczne stosowanie dopingu i wprowadzanie w błąd środowiska sportowego i opinii publicznej.
Dziedzictwo
Dziedzictwo Lance’a Armstronga jest złożone. Jego osiągnięcia sportowe zostały formalnie anulowane przez organy antydopingowe, ale historia jego powrotu po chorobie i działalność charytatywna (m.in. związane z fundacją Livestrong) wciąż pozostają ważnym elementem publicznego odbioru. Sprawa Armstronga przyczyniła się także do zaostrzenia kontroli antydopingowych i wzrostu świadomości problemu dopingu w kolarstwie.
