Hans Krebs — odkrywca cyklu Krebsa i cyklu mocznikowego, laureat Nagrody Nobla

Życie i kariera naukowa

Hans Krebs urodził się w Hildesheim w Cesarstwie Niemieckim. Ukończył studia medyczne i rozpoczął karierę badawczą zajmując się biochemią i metabolizmem. W związku z narastającym prześladowaniem osób żydowskiego pochodzenia po dojściu nazistów do władzy w 1933 roku został zwolniony z zajmowanego stanowiska w Niemczech i wyemigrował do Wielkiej Brytanii, gdzie kontynuował badania naukowe. W Wielkiej Brytanii pracował w różnych ośrodkach badawczych, prowadząc badania nad przemianami chemicznymi w organizmach żywych.

Odkrycia

• Cykl mocznikowy (ornitynowy) – opisany wspólnie z Kurtem Henseleitem (Henseleit) na początku lat 30. XX wieku. Cykl ten wyjaśnia, w jaki sposób w wątrobie przekształcane są toksyczne produkty azotowe (głównie amoniak) w mniej toksyczny mocznik, który może być wydalony z organizmu. Odkrycie to miało duże znaczenie dla zrozumienia metabolizmu azotowego i zaburzeń związanych z usuwaniem amoniaku.
• Cykl kwasu cytrynowego (cykl Krebsa) – praca Kreba z 1937 roku opisała szeregi reakcji biochemicznych zachodzących w mitochondriach, w których fragmenty pochodzące z węglowodanów, tłuszczów i białek są utleniane do dwutlenku węgla, a jednocześnie powstają przenośniki elektronów (NADH, FADH2). Reakcje te tworzą centralny szlak metaboliczny aerobowego pozyskiwania energii (utlenianie acetylo-CoA) i są kluczowe dla wytwarzania ATP w procesie fosforylacji oksydacyjnej.

Znaczenie naukowe i wpływ

Odkrycia Kreba miały fundamentalne znaczenie dla biochemii i medycyny. Cykl Krebsa stał się jednym z podstawowych elementów nauczania biologii i biochemii, umożliwiając zrozumienie, jak komórki pozyskują energię i jak są połączone różne szlaki metaboliczne. Badania nad regulacją enzymatyczną tego cyklu przyczyniły się do poznania mechanizmów kontroli przemian metabolicznych oraz do rozwoju pojęć dotyczących allosterycznej regulacji enzymów i integracji metabolizmu.

Nagrody i upamiętnienie

Hans Krebs został uhonorowany wieloma nagrodami za swoje odkrycia. Najważniejszą z nich była Nagroda Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny w 1953 roku (przyznana za opisanie cyklu kwasu cytrynowego). W uznaniu zasług dla nauki otrzymał także tytuł szlachecki (Sir) nadany przez brytyjski rząd oraz inne wyróżnienia naukowe. Jego nazwisko jest powszechnie używane w literaturze naukowej i podręcznikach jako synonim centralnego cyklu metabolicznego komórki.

Śmierć i dziedzictwo

Hans Krebs zmarł 22 listopada 1981. Jego prace pozostawiły trwały ślad w biologii i medycynie — mapa szlaków metabolicznych opracowana dzięki jego badaniom nadal stanowi podstawę zrozumienia metabolicznych podstaw zdrowia i choroby, a jego nazwisko jest znane kolejnym pokoleniom biochemików, lekarzy i studentów nauk przyrodniczych.