Ubuntu to darmowy system operacyjny, który wykorzystuje jądro Linux. Nazwa „ubuntu” pochodzi z języków bantu i jest afrykańskim słowem znaczącym „człowieczeństwo dla innych” — wymawia się je jako „oo-boon-too”. Ubuntu jest jedną z najpopularniejszych dystrybucji Linuksa i tradycyjnie bazuje na systemie Debian Linux. Celem projektu jest udostępnienie prostego, bezpiecznego i łatwego w instalacji systemu zarówno dla początkujących, jak i do zastosowań profesjonalnych.

Krótka historia

Projekt Ubuntu został rozpoczęty w 2004 roku i rozwijany głównie przez firmę Canonical Ltd., założoną przez Marka Shuttlewortha, pochodzącego z RPA. Od początku Ubuntu stawia na regularne wydania, przyjazne środowisko graficzne i szerokie wsparcie dla sprzętu. Dzięki dużej społeczności oraz firmowym usługom Canonical, Ubuntu szybko zdobyło popularność na komputerach osobistych, w środowiskach serwerowych oraz w chmurze.

Wydania i model wsparcia

  • Cykl wydań: Ubuntu jest wydawane co 6 miesięcy (numery wersji mają format RRRR.MM, np. 24.04). Co dwa lata, w kwietniu, wychodzi wersja z długoterminowym wsparciem (LTS), która otrzymuje standardowe wsparcie przez 5 lat.
  • Wersje LTS: LTS są polecane użytkownikom i firmom, którym zależy na stabilności i dłuższym okresie aktualizacji bezpieczeństwa. Przykładowo: Ubuntu 24.04 LTS (wydane w 2024) ma wsparcie do 2029 roku; Ubuntu 22.04 LTS do 2027 roku. Starsze LTS (np. 20.04) mogą dodatkowo otrzymywać rozszerzone wsparcie (ESM).
  • Wydania pośrednie: Wydania co pół roku dostarczają nowszych sterowników i oprogramowania, lecz mają krótszy okres wsparcia.

Główne cechy i zastosowania

  • Łatwość użycia: Prosty instalator, gotowe sterowniki i narzędzia konfiguracyjne czynią Ubuntu dobrym wyborem dla początkujących.
  • Pulpit: Domyślnym środowiskiem graficznym jest GNOME (w większości edycji desktopowych), ale dostępne są oficjalne „smaki” z innymi pulpitem (patrz niżej).
  • Pakiety i zarządzanie oprogramowaniem: Ubuntu używa systemu pakietów .deb zarządzanego przez APT; dodatkowo Canonical promuje pakiety Snap do instalacji aplikacji w odizolowanych kontenerach. Możliwe jest także korzystanie z Flatpak.
  • Zastosowania: Desktop, serwery, chmura (OpenStack, Kubernetes), kontenery, IoT i urządzenia wbudowane. Ubuntu współpracuje też z Windows 10 poprzez WSL (Windows Subsystem for Linux).
  • Instalacja i testowanie: System pobiera się w formie obrazu ISO (dawniej popularne były płyty DVD) — obraz można nagrać na płytę lub utworzyć bootowalny pendrive i uruchomić w trybie „live” bez instalacji. Plik obrazu tradycyjnie był dostępny także jako DVD.

Smaki Ubuntu (warianty)

Istnieją oficjalne odmiany Ubuntu, które różnią się środowiskiem graficznym i lekkimi modyfikacjami ustawień. Najpopularniejsze to:

  • Kubuntu (KDE Plasma)
  • Xubuntu (XFCE)
  • Lubuntu (LXQt) — wersja lekka, dla starych maszyn
  • Ubuntu MATE (MATE)
  • Ubuntu Budgie (Budgie)
  • Ubuntu Server — wersja bez GUI, zoptymalizowana pod serwery

Bezpieczeństwo i wsparcie

  • Regularne aktualizacje bezpieczeństwa są publikowane dla wszystkich wspieranych wydań.
  • Canonical oferuje komercyjne usługi wsparcia oraz rozszerzone wsparcie ESM dla starszych wydań LTS.
  • Projekt ma aktywną społeczność — fora, listy dyskusyjne i serwisy takie jak Launchpad pomagają w zgłaszaniu błędów i współpracy nad pakietami.

Dlaczego warto wybrać Ubuntu?

  • Jest darmowe i stosunkowo łatwe w obsłudze.
  • Ma szerokie wsparcie sprzętowe i duży ekosystem aplikacji.
  • Dobrze sprawdza się zarówno na komputerach domowych, jak i w środowiskach produkcyjnych (serwery, chmura).
  • Dostępne są długoterminowe wydania (LTS) dla osób i firm, które oczekują stabilności.

Podsumowując: Ubuntu to wszechstronny system Linux, odpowiedni dla początkujących i profesjonalistów. Jeśli zależy Ci na stabilności i długim wsparciu, wybierz wydanie LTS; jeśli natomiast chcesz testować najnowsze funkcje, możesz sięgnąć po wydania półroczne.