Krój pisma — definicja, budowa, historia i zastosowania
Przegląd pojęcia „krój pisma”: co to jest, z jakich elementów się składa, jak się klasyfikuje, krótka historia, praktyczne zastosowania oraz różnice między krojem a czcionką.
W typografii termin krój pisma określa zestaw znaków zaprojektowanych w spójnym stylu. W języku branżowym często rozróżnia się krój pisma od czcionki — krój to idea i projekt, a czcionka to jego konkretna realizacja (np. w danym rozmiarze i wadze). Informacje i zasady tej dziedziny można znaleźć w opracowaniach poświęconych typografii. Każdy znak w składzie, nazywany glifem, dzieli ze wszystkimi pozostałymi cechy konstrukcyjne, proporcje i stosunki między elementami.
Galeria obrazów
10 Obrazy
Główne elementy i cechy kroju pisma
Krój pisma opisuje szereg parametrów, które wpływają na jego wygląd i funkcję. Do najważniejszych należą:
- glify — pojedyncze kształty liter, cyfr i znaków interpunkcyjnych; każdy glif ma swoiste kontury (glif).
- szeryfy lub ich brak — cienkie wypustki na końcach pociągnięć w krojach szeryfowych, np. Times New Roman (szeryf).
- wysokość x, linia bazowa, odstępy międzyliterowe i kerning — parametry wpływające na czytelność (czytelność).
- waga i odmiany — light, regular, bold, italic; nowoczesne formaty umożliwiają też fonty zmienne.
- znaki specjalne i lokalizacje — dodatkowe glify dla znaków diakrytycznych, symboli matematycznych czy mapowych (mapy, matematyka).
Klasyfikacja i przykłady
Kroje dzieli się zwykle na kategorie takie jak: szeryfowe (serif), bezszeryfowe (sans-serif), groteskowe, slab serif, pismo odręczne (script) i display. Przykładowe nazwy rozpoznawalnych rodzin to Times New Roman, Garamond czy Baskerville. Istnieją różne warianty jednej tradycji — np. ITC Garamond, Adobe Garamond czy Monotype Garamond — które różnią się szczegółami kształtu i metryki, choć wywodzą się z tego samego wzorca.
Historia i rozwój
Początki krojów pisma sięgają ruchomej czcionki i rycin z epoki Gutenberga; przez stulecia rozwijały się style takie jak old style, transitional i modern. Znaczącym wydarzeniem XX wieku było zamówienie dla gazety The Times, które doprowadziło do powstania Times New Roman w 1931 roku — kreacja ta ilustruje, jak potrzeby wydawnicze wpływają na projekt kroju (The Times, szeryf).
Zastosowania i praktyczne uwagi
Kroje pisma mają szerokie zastosowanie: druk książek, prasy, identyfikacja wizualna, interfejsy cyfrowe, oznakowanie, mapografia (mapy) oraz specjalistyczne potrzeby jak symbole astrologiczne (astrologia) czy zestawy matematyczne (matematyka). Projektowanie krojów, zwane też projektowaniem czcionek, łączy estetykę z techniką; dziś stosuje się formaty OpenType i technologie webfontów. Prawa autorskie i licencje regulują użycie — część krojów jest wolna, inne komercyjne (licencje i domena publiczna).
Różnice i ciekawostki
W praktyce warto pamiętać o odróżnieniu pojęć: krój pisma to projekt, czcionka to jego konkretna realizacja (rozmiar, waga). Nowoczesne narzędzia pozwalają też tworzyć warianty zmienne, które jednym plikiem obejmują wiele wag i szerokości. Więcej o teoriach, klasyfikacjach i praktykach projektowania można znaleźć w materiałach poświęconych typografii oraz opracowaniach branżowych (rodziny czcionek, czytelność, licencjonowanie).
Pytania i odpowiedzi
P: Co to jest krój pisma?
A: Krój pisma to rodzina czcionek, które mają pewne wspólne cechy konstrukcyjne.
P: Jakie są różne wersje krojów pisma?
O: Istnieje wiele wersji krojów pisma, które nie są objęte prawami autorskimi, jak na przykład "ITC Garamond", "Adobe Garamond" lub "Monotype Garamond". Są to wszystkie wersje tego samego kroju pisma, stworzonego pierwotnie w XVI wieku.
P: Dlaczego mamy różne czcionki?
O: Różne czcionki dają projektantom i drukarzom możliwość wyboru, aby zaspokoić różne potrzeby, takie jak czytelność i łatwość czytania.
P: Co to jest projektowanie czcionek?
O: Projektowanie czcionek to sztuka i rzemiosło projektowania krojów pisma. W typografii cyfrowej osoby, które tworzą te projekty, są czasami nazywane twórcami czcionek lub projektantami czcionek.
P: Co reprezentuje każdy glif w kroju pisma?
O: Każdy glif w kroju pisma reprezentuje pojedynczą literę, cyfrę, znak interpunkcyjny lub inny symbol.
P: Czy istnieją jakieś specjalne rodzaje krojów pisma do określonych zastosowań?
O: Tak, są pewne rodzaje twarzy dostosowane do specjalnych zastosowań, takich jak tworzenie map lub astrologia i matematyka.
P: Czy może Pan podać przykład powszechnie stosowanego kroju pisma?
O: Przykładem powszechnie stosowanego kroju pisma jest Times New Roman, który został zamówiony przez gazetę The Times w 1931 r., a następnie zaadaptowany do druku książek i użytku komputerowego - obecnie dostępnych jest wiele różnych wersji.
Powiązane artykuły
Autor
AlegsaOnline.com Krój pisma — definicja, budowa, historia i zastosowania Leandro Alegsa
URL: https://pl.alegsaonline.com/art/102356
Źródła
- eyemagazine.com : Morison, Stanley. Printing the Times. Eye