Tutanchamon był faraonem starożytnego Egiptu i jednym z najsłynniejszych władców tej cywilizacji. Panował w latach ok. 1334–1323 p.n.e., obejmując tron jako dziecko, najpewniej w wieku około dziewięciu lub dziesięciu lat. Był władcą 18. dynastii, czyli dynastii należącej do okresu Nowego Państwa, kiedy Egipt osiągnął dużą potęgę polityczną i militarną.
Uważa się, że Tutanchamon był synem Akhenatena oraz jednej z kobiet z królewskiego rodu, prawdopodobnie jego siostry lub kuzynki. Jego pochodzenie przez długi czas było przedmiotem sporów, podobnie jak okoliczności jego śmierci. W młodym wieku poślubił swoją przyrodnią siostrę Ankhesenamun, córkę królowej Nefertiti, która była jego macochą. Małżeństwa w rodzinie królewskiej były wówczas czymś częstym i miały wzmacniać prawa do tronu.
Panowanie i odwrócenie reform religijnych
Choć Tutanchamon był młody i nie sprawował samodzielnej władzy w pełnym znaczeniu, jego panowanie miało duże znaczenie polityczne i religijne. W trzecim roku rządów zaczął wycofywać zmiany wprowadzone przez swojego ojca. Zakończył kult boga Atena, który za Akhenatena został wyniesiony ponad inne bóstwa, i przywrócił znaczenie boga Amona. Zniesiono ograniczenia wobec kapłanów Amona, a dawnym świątyniom przywrócono ich pozycję i przywileje.
Stolicę ponownie przeniesiono do Teb, a opuszczone wcześniej Akhetaten zaczęło tracić znaczenie. W tym czasie faraon zmienił również swoje imię z Tutanchaton na Tutenchamon, co oznaczało „Żywy wizerunek Amona”. Był to wyraźny sygnał powrotu do tradycyjnej religii i odcięcia się od reform religijnych epoki Akhenatena.
Śmierć, grobowiec i sława po wiekach
Tutanchamon zmarł bardzo młodo, w wieku około 18 lub 19 lat, po zaledwie dziewięciu latach panowania. Przyczyna jego śmierci do dziś nie jest całkowicie pewna. Badania sugerują różne możliwości, m.in. choroby, uraz lub osłabienie organizmu. Jego przedwczesna śmierć sprawiła, że nie zdążył pozostawić po sobie wielkich budowli ani długiego okresu rządów, ale jego imię przetrwało dzięki niezwykłemu odkryciu grobowca.
W 1922 roku Howard Carter odnalazł niemal nienaruszony grobowiec Tutanchamona w Dolinie Królów. Było to jedno z najważniejszych odkryć archeologicznych w historii, ponieważ grobowiec zawierał tysiące przedmiotów codziennego użytku, biżuterię, posągi, rydwany oraz słynną złotą maskę pogrzebową. Dzięki temu badacze mogli lepiej poznać życie, wierzenia i sztukę starożytnego Egiptu.
Wokół odkrycia pojawiły się opowieści o klątwa faraona, według których osoby związane z otwarciem grobowca miały później umierać w tajemniczych okolicznościach. Historia ta stała się bardzo popularna w prasie i kulturze masowej, jednak nie ma naukowych dowodów na istnienie takiej klątwy. Większość uczestników badań żyła jeszcze wiele lat po odkryciu, a zgony, które nastąpiły, można wyjaśnić naturalnymi przyczynami.
Dziś Tutanchamon jest symbolem tajemnicy, bogactwa i fascynacji starożytnym Egiptem. Choć za życia nie był jednym z najpotężniejszych faraonów, to właśnie jego grobowiec sprawił, że stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych władców w dziejach świata.
