Święta Walburga – angielska misjonarka i patronka Nocy Walpurgii

Święta Walburga — angielska misjonarka i patronka Nocy Walpurgii. Poznaj jej życie, kanonizację 1 maja i tradycje oraz zwyczaje związane z Nocą Walpurgii w folklorze europejskim.

Święta Walpurga lub Walburga (staroangielska: Wealdburg; ok. 710 - 25 lutego 777 lub 779), pisana również jako Valderburg lub Guibor, była angielską misjonarką w Imperium Franków. Została kanonizowana (uznana za świętą) 1 maja ok. 870 r. przez papieża Adriana II. Pochodziła z rodziny anglosaskiej, według tradycji była siostrą znanych świętych Willibalda i Winibalda; razem z nimi i pod wpływem działalności św. Bonifacego przyczyniła się do ewangelizacji terenów dzisiejszych południowych Niemiec. Po przybyciu na kontynent Walburga zajęła się życiem zakonnym i edukacją, a następnie objęła urząd przeoryszy (przełożonej) klasztoru w Heidenheim, gdzie przypisuje się jej zarówno działalność duszpasterską, jak i organizacyjną.

Kult, relikwie i cudowności

Po śmierci Walpurgi jej kult rozwijał się stopniowo. Relikwie świętej, które przechowywano w kilku miejscach, zyskały opinię cudotwórczych — szczególnie w Eichstätt, gdzie przeniesienie (translacja) jej szczątków wiązało się z obchodami 1 maja. Według średniowiecznych relacji z grobu świętej miało wydobywać się olejowate wezuwium (tzw. „olej św. Walburgi”), któremu przypisywano właściwości lecznicze; pielgrzymi prosili o jego użycie przy chorobach i do błogosławieństwa. W starszych źródłach i w legendach pojawiają się liczne opowieści o uzdrowieniach i interwencjach za jej wstawiennictwem — z tego powodu św. Walburga zyskała popularność jako orędowniczka przeciwko niektórym chorobom i nieszczęściom (według tradycji przeciwko zarazom, urokowi, burzom i niebezpieczeństwom podróży).

Święta Walpurgi w kalendarzu liturgicznym i w kulturze

Oficjalny dzień wspomnienia Walpurgi to 25 lutego (data jej śmierci). Dzień jej kanonizacji, 1 maja, był obchodzony także w okresie wysokiego średniowiecza i stał się punktem centralnym kultu w regionach, gdzie jej relikwie były czczone. Szczególnie w XI wieku nastąpił wzrost zainteresowania kultem świętej, m.in. za czasów Anno II, arcybiskupa Kolonii, który przyczynił się do rozpowszechnienia jej obchodów.

Noc Walpurgii i folklor

Noc Walpurgii to wigilia majowego święta, obchodzona w folklorze europejskim z tańcami, ogniskami i zwyczajami słowiańskimi oraz germańskimi związanymi z przywitaniem wiosny. W wielu regionach tradycje te uległy synkretycznemu połączeniu z obchodami kościelnymi — jednocześnie zrodziły się ludowe wierzenia, które łączyły tę noc z demonologią i sabatem czarownic (szczególnie znane w kulturze niemieckiej jako Walpurgisnacht). W krajach skandynawskich i bałtyckich wieczór 30 kwietnia obchodzony jest jako radosne powitanie wiosny (np. szwedzka Valborgsmässoafton), natomiast w kulturze środkowoeuropejskiej zwyczaje obejmowały palenie ognisk, śpiewy, tańce oraz obrzędy oczyszczające i ochronne.

Znaczenie i spuścizna

Święta Walburga pozostaje postacią łączącą wymiar religijny i ludowy: z jednej strony reprezentuje wczesnośredniowieczną działalność misyjną Anglosasów na kontynencie, z drugiej — jej kult dał podwaliny do licznych zwyczajów ludowych związanych z powitaniem wiosny i ochroną przed złem. Jej imieniem nazywane są miejsca, kościoły i sanktuaria (najważniejsze – w Eichstätt i Heidenheim), a w tradycji ludowej jej postać funkcjonuje jako opiekunka i patronka, której wstawiennictwa proszono w różnych potrzebach życiowych.

Główne informacje w skrócie:

• Data życia: ok. 710 – 25 lutego 777/779.
• Funkcja: anglosaska zakonnica i misjonarka, przeorysza klasztoru w Heidenheim.
• Wspomnienie liturgiczne: 25 lutego; translacja relikwii i dodatkowy obrzęd 1 maja.
• Kult i zwyczaje: Noc Walpurgii (Walpurgisnacht) – ludowe obchody związane z powitaniem wiosny, ogniskami i tańcami.

Życie

Wraz z braćmi, świętym Willibaldem i świętym Winibaldem, udała się do Francii (dzisiejszej Wirtembergii i Frankonii), aby pomóc swemu wujowi, świętemu Bonifacemu, w ewangelizacji Niemców. Kształciła się u mniszek w opactwie Winborne w Dorset, gdzie spędziła dwadzieścia sześć lat. Dzięki rygorystycznemu wykształceniu mogła później napisać biografię św. Winibalda i łacińską relację z jego podróży po Palestynie. Często przypisuje się jej zasługę bycia pierwszą kobietą-pisarką zarówno w Anglii, jak i w Niemczech.

Została zakonnicą i zamieszkała w podwójnym klasztorze Heidenheim am Hahnenkamm koło Eichstätt, który został założony przez jej brata Willibalda. Po jego śmierci w 751 r. została opatką. Walburga zmarła 25 lutego 777 lub 779 r. i została pochowana w Heidenheim. W latach 70-tych VIII w. jej szczątki zostały sprowadzone do Eichstätt.

W Eichstätt jej kości zostały umieszczone w skalnym otworze w ścianie. Kości zaczęły wytwarzać, jak mówiono, cudownie leczniczy olejek. To sprawiło, że ludzie przychodzili do jej sanktuarium.

Najwcześniejszy obrazek przedstawiający Walpurgę pochodzi z początku XI wieku. Pochodzi on z kodeksu Hitda, który został sporządzony w Kolonii. Przedstawia ją trzymającą stylizowane łodygi zboża. Zboże może być postrzegane jako przykład, w którym chrześcijański święty (Walpurga) przejął starszą pogańską koncepcję, w tym przypadku Matki Zboża.

Walpurga jest patronką Eichstätt, Antwerpii, Oudenaarde, Veurne, Groningen, Zutphen i innych miast w Niderlandach.

Sint-Walburgakerk, zbudowany w 1641 roku, był kościołem jezuickim w Brugii.

Szukaj według litery