Rosidy — klad roślin kwiatowych (ok. 70 000 gatunków): definicja i klasyfikacja
Rosidy — przegląd definicji i klasyfikacji: 70 000 gatunków roślin kwiatowych, 17 rzędów, 140 rodzin. Historia, podziały i znaczenie ewolucyjne.
Rosiczki (poprawnie: rosidy, łac. Rosidae) to duży klad roślin kwitnących. Obejmuje on około 70 000 gatunków — czyli ponad jedną czwartą wszystkich roślin okrytozalążkowych. Rosidy tworzą niezwykle zróżnicowaną grupę obejmującą drzewa, krzewy i rośliny zielne, o ogromnym znaczeniu ekologicznym i gospodarczym.
Różyce są podzielone na 17 rzędów. Rzędy te razem tworzą około 140 rodzin, w tym gorzkie żółte cytryny. Rosiczki i astryldy są zdecydowanie największymi kladami wśród eudikotów.
Podział i główne grupy
W obrębie rosidów wyodrębnia się dwie wielkie, dobrze wspierane filogenetycznie grupy: fabidy (zwane też eurosidami I) oraz malwidy (eurosidy II). Do fabidów należą m.in. rzędy takie jak Fagales (bukowce i dębowce), Fabales (bobowate), Rosales (różowce), Cucurbitales i Malpighiales; do malwidów — Brassicales (kapustowce), Malvales (malwowate), Sapindales (m.in. rutowate — w tym rodzina obejmująca cytrusy), Myrtales i inne. W obrębie tych grup znajduje się wiele rodzin o dużym znaczeniu gospodarczym, np. Fabaceae (bobowate), Rosaceae (różowate), Brassicaceae (kapustowate), Malvaceae (świnkowate), Rutaceae (rutowate).
Pochodzenie i zapis kopalny
Kopalne rosids znane są z okresu kredy. Analizy molekularne (zegar molekularny) sugerują, że rosids pojawiły się w późnej wczesnej kredzie, w stadiach Aptian–Albian, czyli między około 125 a 99,6 milionów lat temu (mya). Pierwotna radiacja tej grupy zbiegła się w czasie z szybkim rozwojem innych kladów okrytozalążkowych i zmianami środowiskowymi w kredzie, co przyczyniło się do ich sukcesu ewolucyjnego.
Definicje i systematyka
W literaturze funkcjonują różne, zbliżone definicje rosids — stąd czasem rozbieżności co do zakresu kladu. W systemach opartych na analizach filogenetycznych (np. system APG) zestaw rzędów i rodzin przypisywanych do rosids jest konkretyzowany, jednak niektórzy autorzy włączają do rosids rząd Saxifragales, podczas gdy inni go wykluczają. Różnice te wynikają z wariantów metod analizy danych molekularnych i interpretacji relacji filogenetycznych.
Znaczenie i różnorodność
Rosidy mają ogromne znaczenie gospodarcze i ekologiczne. Zawierają wiele roślin uprawnych (np. soja i inne rośliny bobowate), drzewa użytkowe i owocowe, gatunki ozdobne oraz tworzą ważne zbiorowiska leśne. Różnorodność form morfologicznych i strategii ekologicznych w obrębie rosidów jest bardzo duża, co sprawia, że są przedmiotem intensywnych badań filogenetycznych, ekologicznych i biochemicznych.
Badania i perspektywy
Współczesne badania systematyczne opierają się na analizie dużych zbiorów danych molekularnych (filogenomika), co pozwala coraz precyzyjniej rekonstruować drzewo rodowe rosidów i wyjaśniać relacje między rzędami i rodzinami. Mimo postępów, szczegóły wewnętrznych powiązań niektórych grup nadal są badane i mogą się korelować z nowymi danymi genetycznymi i paleobotanicznymi.
Przeszukaj encyklopedię