Romana, skrót od Romanadvoratrelundar, jest fikcyjną postacią w brytyjskim serialu science fiction Doctor Who. Jest Panią Czasu z planety Gallifrey i była towarzyszką Czwartego Doktora. Ponieważ była Władczynią Czasu, Romana mogła się regenerować, mając dwa ekranowe wcielenia z nieco innymi osobowościami (nazywane przez fanów Romaną I i Romaną II). Romana I była grana przez Mary Tamm od 1978 do 1979 roku. Kiedy zaszła w ciążę i nie zdecydowała się na powrót do kolejnej serii, rola została przemodelowana. Romana II była grana przez Lallę Ward od 1979 do 1981 roku.

Pochodzenie i rola w serialu

Romana po raz pierwszy pojawiła się w sezonie znanym jako "The Key to Time" — cyklu sześciu seriali, w którym Doktor wraz z nią poszukiwał fragmentów tajemniczego klucza do czasu. Jako Pani Czasu (Time Lady) pochodzi z Gallifrey i – podobnie jak Doktor – dysponuje zaawansowaną wiedzą naukową oraz umiejętnością regeneracji. W odróżnieniu od większości ludzkich towarzyszy, Romana często pełniła rolę równorzędnej partnerki Doktora, doradczyni i intelektualnego przeciwwagi.

Porównanie dwóch wcieleń

  • Romana I (Mary Tamm) – przedstawiana jako formalna, elegancka, akademicka i nieco zdystansowana. Jej Romana jest pewna siebie, analityczna i zachowawcza, co kontrastuje z temperamentnym, bardziej ekscentrycznym stylem Czwartego Doktora.
  • Romana II (Lalla Ward) – po regeneracji Romana stała się bardziej swobodna, błyskotliwa, czasem porywcza i cechowała się większym poczuciem humoru. Lalla Ward wniosła do postaci frywolność i pewną lekkość; ten wariant Romanie bywał też bardziej bezpośredni i towarzyski, co zaowocowało wieloma scenami ukazującymi chemii między nią a Czterdziestym Doktorem.

Występy i kreacja aktorska

Mary Tamm otrzymała pozytywne recenzje za stworzenie dostojeństwa i intelektualnej równości u Romaną, a jej odejście z produkcji (częściowo związane z decyzją o ciąży) spowodowało zmianę interpretacji postaci. Lalla Ward, która wcieliła się w drugie wcielenie Roman y, zyskała dużą popularność wśród widzów; jej kreacja była bardziej teatralna i ujmująca. Lalla Ward później związała się prywatnie z odtwórcą roli Czwartego Doktora, Tomem Bakerem, co przyciągnęło dodatkową uwagę mediów.

Pojawienia poza oryginalnym serialem

Postać Romany pojawia się także w licznych materiałach z rozszerzonego uniwersum: w powieściach, komiksach oraz w audiodramach wydawanych przez Big Finish. W tych mediach jej postać była rozwijana dalej – w niektórych historiach Romana zajmuje wysokie stanowiska na Gallifrey, a nawet zostaje przedstawiana jako jedna z przywódczyń swojej planety. Lalla Ward kilkukrotnie powróciła do roli w audiodramach, co utrwaliło obecność Roman y w kanonie rozszerzonym.

Znaczenie i odbiór

Romana uchodzi za jedną z najbardziej cenionych towarzyszek Doktora: inteligentną, samodzielną i zdolną do działania na równi z tytułowym bohaterem. Postać bywa cytowana jako przykład silnej kobiecej postaci w serialu, która nie jest jedynie "osobą towarzyszącą", lecz pełnoprawnym partnerem w przygodach science fiction. W fandomie Romana cieszy się stałą popularnością — jej różne inkarnacje, stroje i relacje z Doktorem stanowią przedmiot dyskusji, analiz i wielu materiałów fanowskich.

Materiały kolekcjonerskie i obecność w popkulturze

Romana pojawia się na figurkach, w książkach i komiksach oraz w liczących się zestawieniach najlepszych postaci z Doctor Who. Jej imię — niekiedy skracane do "Romana" — stało się rozpoznawalnym elementem mitologii serialu, a sama postać dalej inspiruje nowe adaptacje i reinterpretacje w mediach powiązanych z uniwersum.