Riquet z kitką (Riquet à la houppe) — bajka Charlesa Perraulta (1697)
Riquet z kitką (1697) — klasyczna bajka Charlesa Perraulta o przemianie, miłości i dowcipie: brzydki książę, głupia księżniczka i magia szczęścia.
Riquet z kitką (francuski tytuł: Riquet à la houppe) to bajka autorstwa Charlesa Perraulta. Po raz pierwszy została opublikowana w Paryżu w 1697 roku przez Claude'a Barbina w zbiorze Histoires ou contes du temps passé, zawierającym osiem baśni Perraulta. Utwór jest przykładem tzw. bajki literackiej — powstał w obrębie literatury barokowej, a nie jako bezpośrednia tradycja ustna.
Treść w skrócie
Bajka opowiada o księciu Riquet, nazywanym „z kitką” ze względu na charakterystyczny pęczek włosów. Riquet jest brzydki, lecz bardzo bystry i posiada nadnaturalną zdolność obdarowywania innych roztropnością. Zakochuje się w pięknej, ale pozbawionej rozumu księżniczce; proponuje jej, że uczyni ją mądrą pod warunkiem, iż zgodzi się zostać jego żoną. Historia pokazuje, jak przemienia się życie bohaterów, gdy jeden z nich ofiaruje drugiemu cenną cechę — w tym wypadku inteligencję — i jak uczy to dokonywania właściwych wyborów w miłości i na dworze królewskim. Perrault kończy opowieść pogodnym finałem, w którym wartości wewnętrzne i wzajemne porozumienie prowadzą do szczęścia małżeńskiego.
Motywy i interpretacja
Główne motywy baśni to kontrast między urodą a rozumem oraz wymiana darów jako zasada zawierania związku. Perrault zdaje się propagować myśl, że uroda bez rozumu nie wystarcza do trwałego szczęścia, a równocześnie — że miłość i wzajemne uzupełnianie się cech mogą przemieniać życie bohaterów. W opowieści pojawia się również element magicznej interwencji — typowy dla bajki literackiej — oraz motyw próby i wyboru stojącego przed bohaterką.
Powiązania literackie i źródła
Opowieść Perraulta nie jest bezpośrednio zaczerpnięta z podań ludowych, lecz korzysta z motywów znanych z mitów i literatury, co wiąże ją z wątkami takimi jak Piękna i Bestia czy mit o Kupidynie i Psyche. W literaturze wcześniejszej i współczesnej Perraultowi można znaleźć podobne fabuły: wersję Catherine Bernard w jej powieści "Inès du Cordoue" (1695) oraz utwór Marie-Jeanne Lhéritier zatytułowany "Ricdin-Ricdon". Z kolei analogie można też odnaleźć w opowieści Giambattisty Basile "Lo Cattenaccio" (Kłódka) z Pentamerone.
Znaczenie i recepcja
Riquet z kitką bywa analizowany jako typowy przykład literackiej bajki XVII wieku, łączącej elementy moralne z subtelną satyrą na dworskie obyczaje. Tekst Perraulta wpłynął na kształtowanie się kanonu baśni w literaturze europejskiej i stał się jednym z punktów odniesienia dla późniejszych adaptacji oraz reinterpretacji tematu wymiany darów i wartości wewnętrznych wobec urody.
Adaptacje i wpływy
Bajka była adaptowana i przywoływana w różnych formach — od literackich parafraz po ilustracje i opracowania krytyczne — choć nie osiągnęła takiej popularności adaptacyjnej jak niektóre inne perraultowskie tytuły. Jej motywy pojawiały się w dyskusjach o normach małżeńskich i o tym, co w związku powinno mieć pierwszeństwo: wygląd czy charakter.
Riquet à la houppe pozostaje ciekawym przykładem tego, jak klasyczna bajka może łączyć elementy fantastyczne z refleksją nad etyką i społecznymi oczekiwaniami wobec kobiet i mężczyzn. Jako tekst literacki służy także badaniom porównawczym nad genezą i przemianami motywów baśniowych w Europie.
Ilustracja Gustave'a Doré, ok. 1862 r.
Historia
Wróżka daje brzydki książę o imieniu Rickey dar nadawania dowcip na ten, który kocha najbardziej. Przybywa on do królestwa z dwiema księżniczkami. Starsza z nich jest piękna, ale nieinteligentna. Młodsza jest inteligentna, ale brzydka. Starsza księżniczka jest zasmucona, że jej brzydka, ale inteligentna siostra otrzymuje więcej uwagi niż ona. Pewnego dnia, gdy starsza księżniczka spaceruje po lesie, aby złagodzić swój smutek, podchodzi do niej Rickey, który zakochał się w niej. Rickey pyta, jak osoba tak piękna może być tak smutna. Ona mówi mu, że jest smutna, bo jest piękna, ale głupi. Rickey obdarza ją inteligencją w zamian za obietnicę małżeństwa. Rok później Rickey wraca, by się z nią ożenić. Ona odmawia na podstawie tego, że nie może trzymać jej do obietnicy dokonanej przed zyskała jej mądrość. Księżniczka mówi mu, że została obdarzona przy urodzeniu z mocą przekształcenia jej kochanka w przystojnego mężczyznę przez tego samego wróżkę, który pomógł mu. Księżniczka myśli o wszystkich dobrych cech Rickey'a i od razu jest przekształcony. Król wydaje swoją córkę za mąż za Rickiego, który już poczynił przygotowania do ślubu.
Pytania i odpowiedzi
P: Kto jest autorem bajki "Rickey with the Tuft"?
O: Autorem bajki "Ryjek z czubkiem" jest Charles Perrault.
P: Kiedy bajka "Rickey with the Tuft" została opublikowana po raz pierwszy?
O: "Rickey with the Tuft" został po raz pierwszy opublikowany w Paryżu w 1697 roku przez Claude'a Barbina w Histoires ou contes du temps passé, zbiorze ośmiu bajek autorstwa Perraulta.
P: O czym jest ta historia?
O: Historia opowiada o brzydkim, ale inteligentnym księciu skrzatów, który obdarza dowcipem piękną, ale głupią księżniczkę w zamian za małżeństwo. Dzięki niej Rickey staje się przystojny.
P: Czy "Rickey with the Tuft" to bajka literacka czy ludowa?
O: "Rickey z bródką" to bajka literacka.
P: Czy istnieją inne bajki podobne do "Rickiego z czubkiem"?
O: Tak, podobne baśnie to między innymi wersja Catherine Bernard z jej powieści Inès du Cordoue z 1695 roku oraz "Ricdin-Ricdon" Marie-Jeanne Lhéritier. Inną podobną opowieścią jest "Lo Cattenaccio" (Kłódka) Giambattisty Basile'a z Pentamerone.
P: Jakie elementy można znaleźć w "Rickey with the Tuft"?
O: Elementy występujące w "Rickey with the Tuft" to Kupidyn i Psyche oraz Piękna i Bestia.
P: Kto sprawił, że Rickey jest przystojny w tej historii?
O: Piękna, ale głupia księżniczka sprawiła, że Rickey stał się przystojny.
Przeszukaj encyklopedię