System Ponziego jest szczególnym rodzajem oszustwa. Opiera się on na fałszywej inwestycji, na którą jeden oszust (lub grupa oszustów) nakłania innych ludzi do wpłacania pieniędzy.
W schematach Ponziego, oszust mówi: "Znalazłem świetny sposób na szybkie zarobienie pieniędzy. Im więcej mi dasz, tym więcej mogę zainwestować w tę sprawę i tym więcej mogę zarobić dla nas wszystkich". Ale schemat Ponziego w rzeczywistości nie "zarabia pieniędzy". Zamiast tego, wszystkie pieniądze w systemie pochodzą od inwestorów.
Kiedy schemat Ponziego zyska zbyt wielu inwestorów, system zawsze się załamie. Dzieje się tak, ponieważ wszyscy inwestorzy oczekują więcej pieniędzy niż zainwestowali i stają się niecierpliwi.
Systemy te zawsze kończą się na jeden z trzech sposobów:
- Intrygant ucieka z pieniędzmi, które zdobył. To właśnie próbują zrobić intryganci.
- Intrygantowi zabraknie pieniędzy; nie będzie w stanie od razu obiecać zwrotu pieniędzy. Nazywa się to płynnością finansową i powoduje, że inwestorzy wpadają w panikę i żądają zwrotu pieniędzy, często wszystkich naraz.
- Władze (lub czasami wewnętrzni demaskatorzy) dowiadują się o schemacie i powstrzymują go.
Nazwa systemu pochodzi od nazwiska Charlesa Ponziego. Stosował on ten schemat po przeprowadzce z Włoch do Stanów Zjednoczonych w 1903 roku. (Ponzi nie wymyślił tego schematu. W 1857 roku Charles Dickens napisał książkę "Mała Dorrit" o takim właśnie schemacie. Schemat ten jest prostym pomysłem i prawdopodobnie bardzo starym). Jednak schemat Ponziego był tak wielki, że stał się najbardziej popularny. Jego oryginalny schemat opierał się na wykorzystaniu kursów wymiany pieniędzy poszczególnych krajów do zarabiania pieniędzy, w oparciu o międzynarodowe znaczki pocztowe. Jednak pieniądze szybko przestały być inwestowane w kupony, a trafiły do wczesnych inwestorów, a także w dużej mierze do samego Ponziego.
Schematy Ponziego mogą być prowadzone wszędzie, nawet w Internecie, i są prowadzone nawet teraz.
