Cieśnina Palk to pas wodny położony między południowo-wschodnim wybrzeżem Indii a północno-zachodnim wybrzeżem Sri Lanki. Oddziela stan Tamil Nadu w Indiach od dystryktu Mannar w Sri Lance. Pełni rolę łącznika pomiędzy Zatoką Bengalską na północnym wschodzie a Zatoką Palk i Zatoką Mannar na południowym zachodzie.
Charakterystyka fizyczna
Cieśnina ma zmienną szerokość, w przybliżeniu od około 53 do 80 kilometrów w najszerszych partiach. Dno i powierzchnia są urozmaicone: występują płytkie ławice piasku, rafy i mielizny tworzące łańcuchy wysp i płycizn. Znany pas płycizn łączący Indie ze Sri Lanką to tzw. Łańcuch Ramy lub Adam's Bridge — ciąg płytkich nagromadzeń piaskowych i wapiennych, który utrudnia żeglugę dużym jednostkom.
Historia i nazewnictwo
Nazwa cieśniny pochodzi od Roberta Palka, gubernatora Madras Presidency w okresie Company Raj; on sam był postacią związaną z brytyjską administracją w połowie XVIII wieku. Region ten ma również znaczenie kulturowe i religijne: łańcuch płycizn bywa identyfikowany w tradycji hinduskiej jako most przypisywany postaci Ramy.
Ekologia i zasoby
Strefa Palk jest bogata biologicznie: występują tam łąki morskie, ławice koralowe i różnorodne zespoły rybne, które stanowią podstawę lokalnych połowów. W wodach tych żyją też gatunki chronione, na przykład manatowate i liczne gatunki ptactwa morskiego. Część sąsiednich rejonów objęta jest ochroną w formie rezerwatów i parków morskich ze względu na bioróżnorodność.
Znaczenie gospodarcze i problemy
Cieśnina Palk odgrywa rolę w połowach i lokalnym transporcie. Jednak płytkie wody oraz mielizny ograniczają możliwość przepływu dużych statków, co historycznie wpływało na rozwój portów i tras żeglugowych. W XX i XXI wieku pojawiały się propozycje pogłębienia przesmyku lub utworzenia Kanału Sethusamudram, co wywołało debatę o skutkach ekonomicznych, środowiskowych i kulturowych.
Kwestie między państwami i użytkowanie
- Regulacja połowów i spory dotyczące granic morskich były źródłem napięć między społecznościami rybackimi Indii i Sri Lanki.
- Projekty inżynieryjne oraz ochrona siedlisk morskich wymagają współpracy bilateralnej.
Więcej informacji można znaleźć w opracowaniach geograficznych i pracach poświęconych regionowi, w tym w zasobach dotyczących administracji kolonialnej, takich jak historia Madras Presidency, jak również lokalnych opisach rzek wpływających do cieśniny, na przykład rzeki Vaigai. Dalsze odwołania do administracji oraz regionów leżących nad cieśniną dostępne są pod odnośnikami: Cieśnina Palk — opracowanie, Tamil Nadu, Indie, Mannar, Sri Lanka, Zatoka Bengalska, Vaigai, Madras Presidency.
