Hrabstwa metropolitalne w Anglii: definicja, podział i funkcje

Poznaj hrabstwa metropolitalne Anglii: definicja, podział, funkcje i historia likwidacji rad. Analiza gęstości zaludnienia i roli gmin w strukturze miejskiej.

Definicja i podział

W Anglii funkcjonuje sześć hrabstw metropolitalnych, każde obejmuje rozległe obszary miejskie i ich bezpośrednie okolice. Hrabstwa te mają zwykle od około 1,2 do 2,8 mln mieszkańców i zostały utworzone w 1974 roku (na mocy Local Government Act 1972). Każde z nich jest podzielone na kilka okręgów metropolitalnych, które pełnią funkcję podstawowych jednostek samorządowych na poziomie lokalnym.

Lista hrabstw metropolitalnych

• Greater Manchester (Wielki Manchester)
• Merseyside
• South Yorkshire
• West Yorkshire
• Tyne and Wear
• West Midlands

Historia i zmiany organizacyjne

Pierwotnie (1974–1986) funkcjonowały równolegle dwa poziomy władzy: rady hrabstw metropolitalnych oraz rady okręgów metropolitalnych. Od 1986 roku nie istnieją już rady hrabstw — zostały one zlikwidowane (na mocy przepisów z końca lat 80.).

Po likwidacji rad hrabstw większość ich kompetencji została przekazana poszczególnym gminom, które w praktyce funkcjonują jako samodzielne jednostki lokalne i stały się władzami jednostkowymi. Funkcje o charakterze ponadlokalnym, takie jak zarządzanie transportem publicznym, zabezpieczenia przeciwpożarowe czy policja, są realizowane przez wspólne organy i tzw. joint-boards (np. straż pożarna, organy policyjne, Passenger Transport Executives).

Zakres kompetencji

Obecnie główne zadania związane z obsługą mieszkańców wykonują okręgi metropolitalne (metropolitan boroughs). Do typowych zadań należą m.in.:

• edukacja i potrzeby szkolne,
• opieka społeczna i usługi socjalne,
• planowanie przestrzenne i lokalny rozwój,
• mieszkalnictwo i polityka mieszkaniowa,
• odbiór i zagospodarowanie odpadów,
• utrzymanie dróg lokalnych oraz inne usługi komunalne.

Z kolei zadania o charakterze strategicznym (transport międzymiastowy, ratownictwo, gospodarka wodna itp.) realizowane są przez związki międzygminne i wspólne organy międzyokregowe. W ostatnich latach w niektórych obszarach metropolitalnych przywracana jest część kompetencji strategicznych poprzez tworzenie combined authorities (wspólnych władz metropolitalnych) i wybieralnych metro mayors, które odpowiadają m.in. za koordynację transportu i politykę rozwoju gospodarczego.

Gęstość zaludnienia i zróżnicowanie przestrzenne

Gęstość zaludnienia w hrabstwach metropolitalnych jest bardzo zróżnicowana. W obrębie tych hrabstw występują bardzo gęsto zaludnione centra miejskie (często kilka tysięcy osób na km², np. w centrach dużych miast takich jak Liverpool) oraz rozległe, mniej zaludnione obszary podmiejskie i wiejskie, gdzie gęstość jest znacznie mniejsza. Różnice te występują zarówno między poszczególnymi hrabstwami, jak i wewnątrz nich — przykładowo w South Yorkshire czy West Midlands obserwujemy duże zróżnicowanie gęstości zaludnienia zależnie od części hrabstwa.

Rola dzisiaj

Chociaż rady hrabstw metropolitalnych zostały zniesione, same hrabstwa pozostają istotnymi jednostkami statystycznymi i ceremonialnymi. Funkcjonują jako obszary odniesienia w planowaniu regionalnym, statystyce, a także mają reprezentację ceremonialną (np. lord-lieutenants). W praktyce większość codziennych usług i decyzji dotyczących mieszkańców realizują okręgi metropolitalne oraz powołane między nimi organy współpracy.

Szukaj według litery