LIBRIS — szwedzki krajowy katalog bibliotek online

LIBRIS — oficjalny szwedzki katalog online: dostęp do 175 bibliotek i ok. 7 mln tytułów, bibliografie i sieć semantyczna. Szybkie wyszukiwanie zasobów w Szwecji.

LIBRIS jest katalogiem online szwedzkiego narodowego systemu bibliotecznego. Łączy on w sobie katalogi 175 bibliotek w Szwecji. Katalog prowadzony jest przez Szwedzką Bibliotekę Narodową w Sztokholmie. LIBRIS posiada kontrolę uprawnień i rozbudowane pliki autorytetów. Zawiera również informacje bibliograficzne o książkach i innych materiałach znajdujących się w szwedzkich bibliotekach oraz wskazuje, w których bibliotekach znajdują się te zasoby. Baza danych LIBRIS jest połączona z siecią semantyczną, co ułatwia integrację z innymi zasobami sieciowymi i wykorzystanie danych w formacie powiązanym. Projekt LIBRIS został rozpoczęty w 1970 roku. W 2011 roku bibliografia i kartoteki autorytetów zostały udostępnione do domeny publicznej. W 2014 roku LIBRIS zawierał około siedmiu milionów tytułów książek.

Zakres i zawartość

LIBRIS to zintegrowany katalog (union catalogue) obejmujący wpisy dotyczące:

• monografii, czasopism i artykułów;
• materiałów audiowizualnych (płyty, filmy, nagrania dźwiękowe);
• zasobów elektronicznych i e-booków;
• zbiorów specjalnych i rękopisów (w miarę ich rejestracji przez biblioteki członkowskie).

Każdy rekord opisuje nie tylko dane bibliograficzne, ale również informacje o sygnaturze i dostępności w konkretnych bibliotekach uczestniczących w systemie.

Pliki autorytetów i kontrola nazw

LIBRIS prowadzi rozbudowane pliki autorytetów (osób, instytucji, haseł przedmiotowych), które zapewniają:

• jednoznaczność nazw (np. rozróżnianie autorów o tym samym imieniu i nazwisku);
• powiązania między nazwami osobowymi, korporacyjnymi i tytułami dzieł;
• możliwość wykorzystania identyfikatorów autorytetów w katalogowaniu i wymianie danych bibliograficznych.

Dostęp, technologie i otwarte dane

LIBRIS udostępnia swoje zbiory przez interfejs webowy (wyszukiwarka publiczna) oraz mechanizmy wymiany danych przeznaczone dla bibliotek i programistów. Dane są dostępne w formatach wykorzystywanych w bibliotekoznawstwie (m.in. MARC/MARCXML) i jako dane powiązane (Linked Data, RDF). Dzięki temu możliwe jest:

• automatyczne pobieranie i przetwarzanie rekordów przez systemy biblioteczne;
• integracja z innymi repozytoriami i usługami semantycznymi;
• ponowne wykorzystanie danych bibliograficznych w aplikacjach naukowych, katalogowych i badawczych.

Po udostępnieniu bibliografii i autorytetów do domeny publicznej (2011) wzrosła liczba zastosowań zewnętrznych, w tym analiz bibliometrycznych, digitalizacji i projektów opartych o Linked Open Data. Serwis jest dostępny publicznie (np. pod adresem libris.kb.se), a biblioteki mogą korzystać z interfejsów API i mechanizmów do synchronizacji katalogów.

Zastosowania i użytkownicy

LIBRIS jest wykorzystywany przez:

• bibliotekarzy — do katalogowania, wymiany danych i realizacji wypożyczeń międzybibliotecznych;
• badaczy i studentów — jako źródło informacji o dostępności tytułów w szwedzkich bibliotekach;
• programistów i projektantów cyfrowych usług — do budowy aplikacji wykorzystujących bibliograficzne i autorytatywne dane LOD;
• ogół społeczeństwa — przy poszukiwaniu książek i innych materiałów oraz sprawdzaniu lokalizacji zbiorów.

Krótka historia i rozwój

LIBRIS powstał na początku lat 70. XX wieku jako narodowy system katalogowy. Przez dekady rozwijał funkcje wyszukiwawcze i standardy opisu bibliograficznego, dostosowując się do zmieniających się formatów i potrzeb cyfrowych. Upublicznienie plików autorytetów i bibliografii w 2011 roku oraz praca nad integracją z siecią semantyczną zwiększyły użyteczność danych LIBRIS w środowisku międzynarodowym. W kolejnych latach katalog stopniowo rozrastał się pod względem liczby rekordów, obejmując miliony tytułów i stale aktualizowane opisy zbiorów.

Praktyczna wskazówka: osoby zainteresowane korzystaniem z LIBRIS (wyszukiwanie, pobieranie rekordów, integracja systemów) powinny odwiedzić oficjalny serwis biblioteki narodowej i zapoznać się z dokumentacją techniczną dotyczącą formatów danych i interfejsów API.

Szukaj według litery