Judy Garland — ikona gejów: historia, znaczenie i przemiany
Judy Garland — ikona gejów: historia, znaczenie i przemiany. Odkryj wpływ Garland od Dorotki z Oz po symbol ruchu LGBT, Stonewall i zmiany kulturowe.
Amerykańska aktorka i piosenkarka Judy Garland jest ikoną gejów. Status ikony zyskała w szczególności w drugiej połowie XX wieku — jej talent, scena i wizerunek stały się ważnym punktem odniesienia dla wielu osób z homoseksualnej społeczności. W poniższym tekście wyjaśniam, skąd wzięło się to znaczenie, jakie elementy kariery Garland do niego przyczyniły oraz jak zmieniała się jej rola w kulturze queer na przestrzeni dekad.
Historia i kontekst
W latach 40. i 50. Garland była jedną z najbardziej rozpoznawalnych gwiazd Hollywood. Jej przejmujący śpiew, ekspresja sceniczna i otwartość emocjonalna przemawiały do widowni, która często szukała w filmach i rewiach form ucieczki i identyfikacji. W tym czasie geje podziwiali jej talent performerski i znajdowali w jej publicznych wystąpieniach elementy, z którymi się utożsamiali: siłę, melancholię, determinację i teatralną ekspresję. Często parodiowano ją w rewiach drag, czyniąc z jej gestów i utworów punkt odniesienia dla sceny kabaretowej i dragowej.
Dlaczego Garland stała się symbolem
- Rola w Czarnoksiężniku z Oz — postać Dorotki (Dorothy Gale) i piosenka „Over the Rainbow” stały się metaforą tęsknoty za miejscem, gdzie można być sobą oraz symbolem nadziei na lepsze życie. Ten uniwersalny motyw przemówił szczególnie do osób wykluczanych społecznie.
- Camp i teatralność — styl Garland (emocjonalność, dramatyzm, styl estradowy) wpisywał się w estetykę camp, która została silnie zaadoptowana przez kulturę queer.
- Identyfikacja z osobistą historią — jej publiczne zmagania z narkotykami, alkoholem i trudnościami w relacjach osobistych często rezonowały z życiem wielu miejskich, zamkniętych w sobie gejów tamtych lat. Rozumienie cierpienia, walki i przetrwania pomagało w tworzeniu silnej więzi emocjonalnej między artystką a publicznością.
- „Friend of Dorothy” i językowy symbol — wyrażenie „friend of Dorothy” używane było w przeszłości jako eufemizm identyfikujący osoby homoseksualne; nazwa Dorothy (postać Garland) była częścią queerowej symboliki i kodu społecznego.
Stonewall i zmiana interpretacji
Po śmierci Garland w 1969 roku i wydarzeniach związanych z zamieszkach w Stonewall pojawiła się narracja łącząca oba fakty — według niektórych relacji żałoba po śmierci Garland dołożyła się do napięć panujących w społeczności queer i była jednym z impulsów eskalujących niezadowolenie. Trzeba jednak zaznaczyć, że związek ten jest przedmiotem debat: część badaczy i świadków uważa, że śmierć Garland miała symboliczne znaczenie, ale nie była jedyną ani bezpośrednią przyczyną protestów. Wydarzenia w Stonewall miały przede wszystkim wymiar polityczny — reakcję na opresję policyjną i społeczne uprzedzenia.
Przemiany w percepcji i nowe pokolenia
W latach 70. i później ruch LGBT zaczął akcentować dumę, polityczną emancypację i jawne domaganie się praw. Młodsi aktywiści często odrzucali narracje o wstydzie i melancholii jako jedyne ramy tożsamościowe. W efekcie dla części osób Garland przestała być główną figurą identyfikacji — nie mogli lub nie chcieli identyfikować się z melodramatyczną wiktymizacją i emocjonalnością, którą reprezentowała. To nie oznacza jednak całkowitego zaniku jej znaczenia: dla wielu pozostała i pozostaje ważną postacią kulturową i historyczną.
Dziedzictwo i współczesne odczytania
Dziś znaczenie Judy Garland w kulturze queer jest odczytywane wielowarstwowo:
- Jako historyczna ikona i symbol pewnej ery teatralności i campu.
- Jako postać, której biografia i publiczny wizerunek ilustrują trudności osób wykluczonych oraz sposoby radzenia sobie z cierpieniem.
- W kontekście medialnym i artystycznym — jej piosenki, występy i wizerunek są nadal obecne w przedstawieniach drag, retrospektywach i produkcjach filmowych (m.in. współczesne biografie i spektakle przypominające o jej roli).
Podsumowanie: Judy Garland stała się ikoną gejów z powodu połączenia jej artystycznego talentu, emocjonalnej ekspresji, kulturowej dostępności i symbolicznych motywów (tęsknota, nadzieja, odporność). Choć po Stonewall i w kolejnych dekadach rola jej jako centralnej postaci w społeczności LGBT uległa zmianom, jej wpływ na kulturę queer i estetykę camp pozostaje trwały.
Judy Garland w 1957 roku
Kim była Judy Garland?
Judy Garland urodziła się jako Francis Ethel Gumm w Grand Rapids w stanie Minnesota w 1922 roku. Jej rodzice byli wodewilistami, którzy prowadzili kino, w którym występowali aktorzy wodewilowi. Judy była małym dzieckiem, kiedy dołączyła do swoich dwóch starszych sióstr śpiewających "Jingle Bells" ze sceny teatru rodziców. Siostry występowały jako The Gumm Sisters przez kilka następnych lat. Siostry Gumm przeniosły się do Lancaster w Kalifornii w 1926 roku, kiedy to ojciec Judy miał podobno składać propozycje seksualne młodym mężczyznom, którzy byli woźnymi w teatrze.
Siostry Gumm nadal z powodzeniem występowały. W 1929 roku zadebiutowały w filmie. W 1934 roku zmieniły nazwę na The Garland Sisters. W 1935 roku Judy podpisała kontrakt z MGM i nakręciła wiele filmów, w tym serię Andy Hardy z Mickey Rooneyem i Czarnoksiężnika z Oz. Judy dostawała amfetaminę i barbiturany, aby nadążyć za gorączkowym tempem kręcenia filmów. Uzależniła się od narkotyków.
Judy była niepewna swojego wyglądu. Jej uczucia pogłębiali okrutni dyrektorzy studia. W kwietniu 1947 roku przeszła załamanie nerwowe i została umieszczona w sanatorium. W lipcu próbowała popełnić samobójstwo. W 1950 roku została zwolniona z wytwórni, ale odnalazła nowe życie występując na scenie koncertowej. Jej życie osobiste było pełne problemów z narkotykami i alkoholem. Była pięciokrotnie zamężna, przy czym cztery małżeństwa zakończyły się rozwodem. Zmarła w Londynie w 1969 roku w wyniku przypadkowego przedawkowania narkotyków. Tysiące osób uczestniczyło w jej pogrzebie w Nowym Jorku.
Siostry Gumm z Judy (w środku)
Garland jako postać tragiczna
Gejowska identyfikacja z Garland jako postacią tragiczną była dyskutowana już w 1967 roku. Magazyn Time zrecenzował występ Garland w Palace Theatre w Nowym Jorku w 1967 roku i napisał, że "nieproporcjonalnie duża część jej nocnej grupy wydaje się być homoseksualna". W dalszej części recenzji czytamy, że "chłopcy w obcisłych spodniach" (określenie wielokrotnie używane przez Time'a do opisania gejów) podczas występów Garland "przewracali oczami, rwali włosy i praktycznie lewitowali z miejsc".
Time próbował wyjaśnić, dlaczego Garland podoba się homoseksualistom. Psychiatrzy uważali, że "atrakcyjność [dla Garland] może być znacznie silniejsza przez fakt, że przeżyła ona tak wiele problemów; homoseksualiści identyfikują się z tym rodzajem histerii". Spekulowali, że "Judy została pobita przez życie, osaczona i w końcu musiała stać się bardziej męska. Ma siłę, którą homoseksualiści chcieliby mieć, i próbują ją osiągnąć, idolizując ją".
William Goldman napisał w magazynie Esquire o tych samych zaręczynach w Pałacu. On również lekceważy obecnych na spotkaniu gejów. Uznaje ich za "pedałów", którzy "przemykają obok", gawędząc bez sensu. Propaguje również koncepcję postaci tragicznej. Sugeruje, że "jeśli [homoseksualiści] mają wroga, to jest nim wiek. A Garland to młodość, wieczna, ponad tęczą". Pisze: "Homoseksualiści mają tendencję do utożsamiania się z cierpieniem. Są grupą prześladowaną i rozumieją cierpienie. I tak samo jest z Garland. Przeszła przez ogień i przeżyła - całe to picie i rozwody, wszystkie pigułki i wszystkich mężczyzn, wszystkie te kilogramy, które przyszły i odeszły - bracia i siostry, ona to wie. "
Aspekty obozowe
Richard Dyer, badacz filmów gejowskich, zdefiniował camp jako "charakterystycznie gejowski sposób radzenia sobie z wartościami, obrazami i produktami kultury dominującej poprzez ironię, przesadę, trywializację, teatralizację i ambiwalentne wyśmiewanie się z tego, co poważne i godne szacunku". Garland jest campowa, jak twierdzi, ponieważ jest "możliwa do naśladowania, jej wygląd i gesty są możliwe do skopiowania w aktach drag". Jej "zwyczajność" w jej wczesnych filmach MGM nazywa campem w ich "nieudanej powadze", a jej późniejszy styl "cudownie przerysowanym".
Garland sama przyznawała się do swojej obozowej atrakcyjności już za życia. Powiedziała kiedyś: "Kiedy umrę, będę miała wizje pedałów śpiewających 'Over the Rainbow' i flagi na Fire Island podniesionej do połowy masztu". Fire Island to społeczność kurortowa, która leży na Long Island. Jest tam duże skupisko osób LGBT. Wyspa ta jest również wspomniana w ostatnim filmie Garland "I Could Go On Singing". Film ten jest opisywany jako "jej najbardziej gejowski film" i jako film najbardziej świadomy swojej gejowskiej publiczności.
Przyjaciel Doroty
Innym związkiem Garlanda z osobami LGBT jest slangowe określenie "Przyjaciel Dorotki". Termin ten prawdopodobnie wywodzi się z roli Doroty Gale w Czarnoksiężniku z Oz. Stało się ono kryptonimem używanym przez osoby homoseksualne do wzajemnej identyfikacji. Podróż Dorotki z Kansas do Oz "odzwierciedlała pragnienia wielu gejów, którzy chcieli uciec od czarno-białych ograniczeń życia w małym miasteczku (...) do wielkich, kolorowych miast wypełnionych dziwacznymi, zmieniającymi płeć postaciami, które mogłyby ich powitać".
W filmie Dorotka od razu akceptuje tych, którzy są inni. Lew identyfikuje się poprzez piosenkę jako "sissy" i wykazuje stereotypowo "gejowskie" (lub przynajmniej zniewieściałe) maniery. Lew jest postrzegany jako zakodowany przykład spotkania Garland z homoseksualistą i zaakceptowania go bez żadnych wątpliwości.
Judy Garland z trailera do filmu Czarnoksiężnik z Oz z 1939 roku
Zamieszki w Stonewall
Mówi się, że śmierć i pogrzeb Garland, który odbył się w Nowym Jorku w czerwcu 1969 roku, przyczyniły się do wybuchu zamieszek w Stonewall. Jednak niektórzy obserwatorzy zamieszek twierdzą, że większość z nich "nie była typem osób, które zachwycały się płytami Judy Garland lub uczęszczały na jej koncerty w Carnegie Hall. Byli bardziej zaabsorbowani tym, gdzie będą spać i skąd wezmą następny posiłek". W wywiadzie z 2009 roku, historyk gejowski David Carter stwierdził, że to połączenie było oparte na kpiącym odniesieniu do zamieszek przez antygejowskiego pisarza w Village Voice następnego dnia. Wśród bywalców Stonewall Inn z pewnością istniała świadomość i uznanie dla Garlanda. Ponieważ bar nie miał licencji na alkohol, został uznany za klub butelkowy, a bywalcy musieli się wpisywać. Wielu z nich używało pseudonimów, a "Judy Garland" należała do najpopularniejszych.
Magazyn Time napisał kilkadziesiąt lat później: "Powstanie zostało zainspirowane silnym koktajlem skumulowanej wściekłości (naloty na bary gejowskie były brutalne i rutynowe), przesadnych emocji (kilka godzin wcześniej tysiące płakały na pogrzebie Judy Garland) i narkotyków. Kiedy 17-letnia crossdresserka była wprowadzana do wagonu i została popchnięta przez policjanta, podjęła walkę. Uderzyła policjanta i była tak naćpana, że nie wiedziała, co robi - albo nie obchodziło jej to. Córka Garlanda, Lorna Luft, z dumą wskazuje na ten związek, mówiąc, że jej matka była "wielką, wielką orędowniczką praw człowieka" i że Garland uznałby zamieszki za właściwe.
Tęczowa flaga oraz rodzina i przyjaciele
Tęczowa flaga, symbol społeczności LGBT, mogła zostać zainspirowana, po części, przez piosenkę Garlanda "Over the Rainbow". Wykonanie tej piosenki przez Garlanda zostało opisane jako "dźwięk szafy", przemawiający do gejów, których wizerunek "prezentowany przez nich w ich własnym życiu publicznym był często sprzeczny z prawdziwszym poczuciem siebie, którego społeczeństwo głównego nurtu nie akceptowało".
Ojciec Judy Garland i inne znaczące osoby w jej życiu były gejami. Ojciec Garland, Frank Gumm, najwyraźniej uwodził lub przynajmniej dotrzymywał towarzystwa bardzo młodym mężczyznom lub starszym nastolatkom. Odchodził, gdy kazano mu odejść lub zanim jego działania mogły zostać odkryte. Mąż Garland, Vincente Minnelli, był powszechnie znany jako ukryty biseksualista. Garland lubiła odwiedzać bary dla gejów wraz z przyjaciółmi Roger'em Edens'em i George'm Cukor'em, ku niezadowoleniu jej opiekunów z MGM.
Pytania i odpowiedzi
P: Kim jest Judy Garland?
O: Judy Garland była amerykańską aktorką i piosenkarką, która w latach 50-tych XX wieku zyskała status ikony.
P: Co sprawiło, że stała się ikoną gejów?
O: Geje podziwiali jej talent artystyczny i wartość jako postaci z obozu. Jej zmagania z narkotykami, alkoholem i relacjami osobistymi w dorosłym życiu odzwierciedlały podobne zmagania miejskich, zamkniętych w sobie gejów w tej samej epoce. Ponadto, jej rola Dorotki Gale w Czarnoksiężniku z krainy Oz mogła być kamieniem węgielnym jej ikonicznego statusu.
P: Kiedy status Garland jako ikony gejów zaczął się obniżać?
O: Po jej śmierci w 1969 roku i zamieszkach w Stonewall, status Garland jako ikony gejów zaczął się obniżać. Młodzi geje przyjęli swoją orientację seksualną z dumą, a nie ze wstydem, i nie mogli lub nie chcieli identyfikować się z melodramatyczną ofiarą i emocjonalizmem Garland.
P: Jak parodiowano ją w rewiach drag?
O: Często była parodiowana w rewiach drag.
P: Z jakimi problemami zmagała się w dorosłym życiu?
O: W dorosłym życiu zmagała się z narkotykami, alkoholem i relacjami osobistymi.
P: Jak młodzi geje postrzegali Judy Garland po zamieszkach w Stonewall?
O: Po zamieszkach w Stonewall młodzi geje przyjęli swoją orientację seksualną z dumą, a nie ze wstydem i nie mogli identyfikować się z melodramatyczną ofiarą i emocjonalizmem Garland.
Przeszukaj encyklopedię