Trzęsienie ziemi w Nepalu w kwietniu 2015 roku (znane również jako trzęsienie ziemi w Gorkha) było jedną z najtragiczniejszych katastrof naturalnych w historii tego kraju. Zdarzenie to zabiło ponad 8 800 osób i zraniło ponad 23 000. Do wstrząsu głównego doszło o 11:56 NST 25 kwietnia. Trzęsienie ziemi miało magnitudę 7,8 MW. Jego epicentrum znajdowało się na wschód od dzielnicy Lamjung. Epicentrum znajdowało się na głębokości około 15 km (9,3 mil). Była to najpoważniejsza klęska żywiołowa, jaka dotknęła Nepal od czasu trzęsienia ziemi w 1934 r. (Nepal–Bihar).

Przebieg zdarzenia i bezpośrednie skutki

Główny wstrząs wywołał olbrzymie zniszczenia w regionach centralnych Nepalu, w tym w stolicy kraju. Trzęsienie ziemi wywołało lawinę na Mount Everest, zabijając co najmniej 19 osób — był to najbardziej śmiercionośny dzień w historii tej góry. Tego samego dnia trzęsienie ziemi wywołało kolejną wielką lawinę w dolinie Langtang, w której zaginęło około 250 osób.

Setki tysięcy ludzi zostało pozbawionych domów, a całe wioski zostały zniszczone. W wielu miejscach ludzie zostali przesiedleni na dłuższy czas. Wiekowe budynki i zabytkowe świątynie zostały zniszczone w miejscach światowego dziedzictwa UNESCO w Dolinie Kathmandu, szczególnie w Kathmandu, Bhaktapurze i Patanie.

Wstrząsy wtórne i zagrożenia wtórne

Ciągłe wstrząsy wtórne występowały w całym Nepalu w krótkich odstępach (często 15–20 minut). Jeden z silnych wstrząsów miał wielkość 6,7 i wystąpił 26 kwietnia o 12:54:08 NST. W całym kraju istniało także stałe ryzyko osuwania się ziemi, zatory rzeczne i zagrożenia dla infrastruktury komunikacyjnej, co utrudniało akcje ratunkowe.

Przyczyny geologiczne

Trzęsienie ziemi było wynikiem kumulacji naprężeń w obszarze subdukcji i kolizji płyt tektonicznych: płyta indyjska przesuwa się pod płytę euroazjatycką, co powoduje naprężenia i okresowe uwolnienie energii w postaci silnych wstrząsów. Płytowy charakter tego regionu sprawia, że trzęsienia o dużych magnitudach są tam zjawiskiem przewidywanym przez geologów.

Reakcja humanitarna i pomoc międzynarodowa

Wskutek zasięgu zniszczeń Nepal otrzymał szeroką pomoc międzynarodową: wysłano zespoły ratunkowe, medyczne, namioty, materiały budowlane i wsparcie finansowe. Organizacje ONZ i liczne państwa koordynowały pomoc humanitarną, dostawy żywności, leków i opiekę medyczną. Działania ratunkowe były jednak utrudnione przez złe warunki drogowe, zawalone mosty i lawiny w rejonach górskich.

Długoterminowe skutki i odbudowa

Skutki katastrofy były wielowymiarowe: liczne ofiary i ranni, utrata domów, zniszczenie dziedzictwa kulturowego, upadek lokalnej gospodarki i turystyki (w tym wpływ na trekkingi i wyprawy wysokogórskie). Straty gospodarcze oceniano na miliardy dolarów, a proces odbudowy potrwał wiele lat. Trzęsienie uwidoczniło też problemy z przestrzeganiem standardów budowlanych i potrzebę poprawy systemów przygotowania na klęski żywiołowe.

Wnioski i znaczenie

Trzęsienie ziemi w Gorkha z 25 kwietnia 2015 r. przypomniało o wysokim ryzyku sejsmicznym w Nepalu i potrzebie wielopłaszczyznowego podejścia do redukcji ryzyka: wzmocnienia budownictwa, planowania przestrzennego, edukacji społecznej oraz systemów szybkiego reagowania i koordynacji pomocy. Katastrofa ta miała również duże znaczenie dla międzynarodowej współpracy w dziedzinie pomocy humanitarnej i odbudowy.