Je (Ј, ј) to litera alfabetu cyrylickiego, używana przede wszystkim w językach serbskim, macedońskim, azerskim i ałtajskim. Graficznie jest bardzo zbliżona do łacińskiego „J”, ale w cyrylicy stanowi odrębny znak.
Wymowa i zastosowanie
W językach serbskim, macedońskim i azerskim litera ta oznacza głoskę [j], czyli dźwięk podobny do polskiego „j” w wyrazie „jeden”. Z tego powodu pełni ważną rolę w zapisie miękkich połączeń głoskowych oraz w tworzeniu zapisów zbliżonych do tych, które w innych językach słowiańskich oddają litery Я (ya), Є (ye), Ё (yo), Ї (yi) i Ю (yu). W tych językach nie występują one jako osobne znaki, dlatego odpowiednie dźwięki zapisuje się z użyciem litery J.
W praktyce oznacza to, że kombinacje takie jak Ja, Je, Jo, Ji czy Ju są czytane zgodnie z wartością [j] i służą do precyzyjnego oddawania wymowy wyrazów.
Litera Ј w języku ałtajskim
W języku ałtajskim znak Ј ma inną funkcję niż w językach południowosłowiańskich: służy do zapisu dźwięku [ʤ], czyli spółgłoski zbliżonej do polskiego „dż”. Dzięki temu ta sama litera może mieć różną wartość fonetyczną w zależności od języka, w którym jest używana.
Odpowiedniki w innych alfabetach cyrylickich
W językach rosyjskim, bułgarskim, ukraińskim i białoruskim zamiast Ј stosuje się literę Й. Ma ona podobną funkcję fonetyczną i również wiąże się z zapisem dźwięku zbliżonego do [j].
Współcześnie Je jest więc przykładem litery, której wygląd jest wspólny dla kilku tradycji pisma, ale użycie i wymowa zależą od konkretnego języka. Właśnie dlatego jest ważnym elementem ortografii tam, gdzie alfabet cyrylicki został dostosowany do lokalnych potrzeb.