Jackanory: kultowy program BBC czytający dzieciom (1965–1996)

Jackanory — kultowy program BBC (1965–1996), który rozbudzał miłość do czytania u dzieci: 3500 odcinków, znane opowieści i ilustracje Quentina Blake’a.

Jackanory to wieloletni program telewizyjny dla dzieci emitowany przez BBC. Został zainicjowany w 1965 roku w celu zainteresowania najmłodszych czytaniem książek i rozwijania wyobraźni. Program rozpoczął się 13 grudnia 1965 roku — pierwszą opowieścią była bajka Cap-o'-Rushes czytana przez Lee Montague. Jackanory był nadawany regularnie do 1996 roku; w ciągu około 30 lat emisji powstało blisko 3 500 odcinków. Ostatnią historię tamtej długiej serii, Dom w Puchatkowym Zakątku autorstwa A. A. Milne'a, przeczytał Alan Bennett — emisja miała miejsce 24 marca 1996 roku. Program powrócił później epizodycznie: 27 listopada 2006 roku BBC pokazało dwie nowe opowieści w odświeżonej formule.

Pomysł i nazwa

Nazwa Jackanory nawiązuje do angielskiej tradycji opowiadania krótkich historyjek dziecięcych i słowa używanego potocznie na określenie bajki czy gawędy dla dzieci. Program miał prostą, ale skuteczną ideę: pozwolić aktorowi lub lektorowi bezpośrednio zwrócić się do widza i przeczytać fragment książki w sposób angażujący młodego odbiorcę, zachęcając do sięgnięcia po pełną wersję utworu.

Format programu

Podstawowy format był niezwykle oszczędny i czytelny:

• aktorka lub aktor siedzieli zwykle w fotelu i czytali fragmenty powieści dla dzieci, baśni ludowych bądź opowiadań;
• jedna większa historia była zazwyczaj rozłożona na pięć codziennych, piętnastominutowych odcinków (od poniedziałku do piątku);
• czytane fragmenty często ilustrowano specjalnie przygotowanymi, statycznymi ilustracjami i rysunkami — wiele z tych ilustracji wykonał m.in. Quentin Blake;
• czasami zamiast prostego czytania realizowano pełniejsze inscenizacje — takie epizody miały dłuższy czas trwania i formę zbliżoną do miniatury teatralnej.

Jackanory Playhouse i adaptacje dramatyczne

Kilka historii zyskało formę bliską dramatyzacji — program rozszerzono wtedy o serię zatytułowaną Jackanory Playhouse, w której wykorzystywano pełną obsadę aktorską, kostiumy i scenografię. Odcinki te miały zwykle 30 minut i przypominały krótkie sztuki telewizyjne. W ramach tej serii powstały m.in. dramatyzacje opowiadań takich jak komiczne historie A. A. Milne'a (w wersji spisanej i dramatyzowanej przez Philipa Glassborow) oraz inne adaptacje literackie, często utrzymane w konwencji dramatów kostiumowych.

Czytelnicy, wpływ i dziedzictwo

W programie wystąpiło bardzo wielu lektorów — zarówno zawodowych aktorów, jak i znanych osobistości kultury — co dodatkowo przyciągało uwagę widzów. Prosty, kameralny charakter emisji sprawił, że Jackanory stał się symbolem zachęcania dzieci do czytania i rozbudzania wyobraźni, a jego format wpływał na późniejsze programy edukacyjne i literackie dla najmłodszych. Dzięki powtarzanym emisjom i licznym powtórkom kolejne pokolenia znały fragmenty opowieści czytanych w tym cyklu.

Wznowienia i lokalne wersje

Po zakończeniu regularnej emisji w 1996 roku BBC od czasu do czasu przypominało format, realizując krótsze serie lub specjalne odcinki — najważniejsze wznowienie miało miejsce 27 listopada 2006 roku, kiedy to pokazano dwie nowe opowieści. Wiele krajów inspirowało się ideą Jackanory i tworzyło własne, lokalne wersje programów, których celem było promowanie czytania wśród dzieci.

Podsumowanie: Jackanory to prosty, ale niezwykle efektywny format telewizyjny, który przez dziesięciolecia przyczyniał się do popularyzacji literatury dziecięcej, rozwijania wyobraźni młodych widzów i promowania spotkania „jeden lektor – jedna opowieść” jako formy edukacji i rozrywki.

Pytania i odpowiedzi

P: Co to jest Jackanory?

P: Kiedy rozpoczął się serial?

P: Kiedy serial się zakończył?

P: Ile odcinków zostało nakręconych?

P: Kto przeczytał ostatnią historię serialu?

P: Kiedy serial powrócił?

P: Jaki był format serialu?

Szukaj według litery