Ananke jest retrogradującym, niesferycznym księżycem Jowisza. Został odkryty przez Setha Barnesa Nicholsona w Obserwatorium Mount Wilson w 1951 roku i nazwany na cześć mitologicznej Ananke, matki Adrastei przez Jowisza. Przymiotnikową formą nazwy jest Anankean. Jest to obiekt o niewielkich rozmiarach i ciemnej powierzchni, typowy dla nieregularnych księżyców olbrzymów.

Ananke uzyskało swoją obecną nazwę dopiero w 1975 roku; wcześniej było znane po prostu jako Jowisz XII. W latach 1955–1975 bywało czasami nazywane "Adrastea". Zauważ, że Adrastea jest teraz nazwą innego, znacznie mniejszego księżyca Jowisza (bliskiego pierścieniowi planetarnemu).

Orbita i właściwości fizyczne

Ananke należy do grupy nieregularnych, retrogradujących księżyców Jowisza, znanej jako grupa Ananke. Obiekty tej grupy krążą w przybliżeniu w odległości od 19 300 000 do 22 700 000 km od Jowisza, przy nachyleniu orbitalnym wynoszącym około 150° względem płaszczyzny równika planety, co oznacza, że poruszają się w kierunku przeciwnym do obrotu planety.

  • Odległość od Jowisza: około 2,1×10^7 km (rzędu 20–21 mln km).
  • Nachylenie orbity: około 150° (typowe dla nieregularnych, retrogradujących księżyców).
  • Ekscentryczność: umiarkowana (orbita nie jest idealnie kołowa).
  • Rozmiar: kilka-kilkanaście kilometrów do kilkudziesięciu kilometrów średnicy; dla Ananke szacowana średnica wynosi w przybliżeniu ~20–30 km (wartości zależą od przyjętego albedo).
  • Albedo i skład: powierzchnia ciemna, o niskim albedo; spektralnie podobna do ciemnych asteroid typu C/P/D, co sugeruje pochodzenie z zewnętrznego pasa asteroid.

Pochodzenie i grupa Ananke

Najbardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem pochodzenia Ananke i pozostałych członków grupy jest przechwycenie przez Jowisza obiektu typu asteroidopodobnego, a następnie jego rozbicie wskutek kolizji lub pływowego rozciągnięcia podczas przejścia blisko planety. W wyniku takiego zderzenia powstało wiele fragmentów krążących na podobnych orbitach — stąd nazwa "grupa Ananke". Podobieństwo parametrów orbitalnych i właściwości powierzchniowych wspiera hipotezę, że grupa wywodzi się z jednego protoprzodka.

Obserwacje i znaczenie

Ananke jest zbyt mały i zbyt słaby, by być widocznym gołym okiem; wymagane są teleskopy amatorskie o średnicy luster/obiektywów większej klasy lub profesjonalne instrumenty do fotografii i pomiarów fotometrycznych. Badania takich księżyców pomagają zrozumieć historię dynamiki układu Jowisza, procesy przechwycenia ciał i ewolucję populacji nieregularnych satelitów.

Pomimo niewielkich rozmiarów, obiekty grupy Ananke odgrywają ważną rolę w badaniach układów planetarnych jako przykłady przechwyconych i rozczłonkowanych ciał — ich obserwacje dostarczają wskazówek o warunkach panujących w zewnętrznych częściach Układu Słonecznego oraz o historii kolizji w jego wczesnym okresie.