Flash Gordon Conquers the Universe to 12-rozdziałowy serial filmowy Flasha Gordona z 1940 roku, utrzymany w konwencji science fiction. Był to ostatni z trzech seriali Flasha Gordona wyprodukowanych przez Universal Pictures.

Buster Crabbe gra Flasha Gordona z Carol Hughes jako Dale Arden, Frank Shannon jako Dr. Zarkov, Shirley Deane jako Princess Aura i Charles B. Middleton jako Ming the Merciless. Jean Rogers zagrała Dale Arden w dwóch poprzednich serialach Flash Gordon, ale nie chciała powtarzać tej roli. Rolę tę zagrał Hughes.

Fabuła (zarys)

Akcja serialu toczy się zarówno na Ziemi, jak i na planecie Mongo. Główny antagonista, Ming the Merciless, opracowuje nową, śmiertelną broń – tzw. „Purple Death” (Purpurową Śmierć) – która zagraża ludzkości. Flash Gordon wraz z sojusznikami: Dale Arden i doktorem Zarkovem, musi powstrzymać plany Minga, odnaleźć antidotum i uwolnić rządzone przez tyrana światy od jego władzy. Jak to w klasycznym serialu cliffhangerowym bywa, każdy z dwunastu rozdziałów kończy się dramatycznym zwrotem akcji, mającym na celu utrzymanie widza w napięciu przed kolejnym odcinkiem.

Obsada i postacie

  • Buster Crabbe – Flash Gordon (główny bohater; Crabbe był znany również jako były olimpijski pływak i gwiazda filmów przygodowych).
  • Carol Hughes – Dale Arden (w tej produkcji zastąpiła Jean Rogers).
  • Frank Shannon – Dr. Zarkov (naukowiec i sojusznik Flasha).
  • Shirley Deane – Princess Aura (postać z dwuznacznymi motywami lojalności wobec ojca i sympatii względem bohaterów).
  • Charles B. Middleton – Ming the Merciless (główny złoczyńca serialu).

Produkcja i realizacja

Serial został wyprodukowany przez Universal Pictures i wyreżyserowany wspólnie przez Forda Beebe i Raya Taylora, reżyserów znanych z pracy przy kliszach przygodowo‑sensacyjnych i serialach. Produkcja opierała się na ówczesnych technikach specjalnych: miniaturach, modelach, efektach optycznych i scenografii studia. Budżet i harmonogram były typowe dla epoki – szybka realizacja odcinka do odcinka i duże wykorzystanie znanych rozwiązań montażowych oraz stock footage z poprzednich produkcji.

Forma i struktura

Jak większość seriali tamtego okresu, Flash Gordon Conquers the Universe składa się z krótkich odcinków fabularnych (rozdziałów), każdy z własnym tytułem i cliffhangerem. Taka konstrukcja miała na celu przyciągnięcie widzów na cotygodniowe seanse kinowe (matiné) i budowanie napięcia wokół kolejnych perypetii bohaterów.

Odbiór i dziedzictwo

Serialy Flasha Gordona, w tym ten ostatni z 1940 roku, cieszyły się dużą popularnością wśród publiczności kinowej i młodszych widzów. Choć krytyka często punktowała proste dialogi i ograniczone efekty specjalne, produkcje te odegrały znaczącą rolę w popularyzacji space opery i serialowej konwencji science fiction. Elementy i motywy z Flasha Gordona wywierały wpływ na późniejsze dzieła popkultury; twórcy kina i telewizji wielokrotnie przyznawali, że seriale przygodowe z lat 30. i 40. kształtowały ich wyobraźnię.

Wydania i konserwacja

Początkowo serial wyświetlany był w kinach w formie dwunastu krótkich odcinków. W kolejnych dekadach trafiał do telewizji, a następnie na nośniki domowe (VHS, DVD). W miarę rosnącego zainteresowania klasyką gatunku pojawiały się wersje odrestaurowane i zremasterowane, choć jakość materiałów źródłowych bywa różna w zależności od wydania.

Ciekawostki

  • Jean Rogers wcieliła się w Dale Arden w dwóch pierwszych serialach, ale zdecydowała się nie powracać do tej roli w 1940 roku; zastąpiła ją Carol Hughes.
  • Buster Crabbe poza karierą aktorską był znanym sportowcem – to jeden z nielicznych wykonawców, którzy łączyli sukces olimpijski z karierą filmową.
  • Motyw „Purple Death” (Purpurowej Śmierci) jako broń biologiczna był jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów fabuły i dostarczał punktów zwrotnych napędzających kolejne odcinki.

Dlaczego warto zobaczyć

Serial jest dobrym przykładem wczesnej amerykańskiej space opery i kulturowego fenomeniu seriali cliffhangerowych. Dla miłośników historii kina i fanów retro science fiction stanowi interesujący relikt epoki – zarówno z uwagi na styl realizacji, jak i na wpływ, jaki tego typu produkcje wywarły na późniejsze pokolenia twórców fantastyki.