Della Rovere — ród z Urbino: papieże Sykstus IV i Juliusz II

Della Rovere z Urbino — wpływowy ród papieski: Sykstus IV i Juliusz II, nepotyzm, Kaplica Sykstyńska oraz barwna historia arystokracji włoskiej.

Rodzina Della Rovere (wymawiana [della ˈroːvere]; dosłownie "z dębu") była szlachecką rodziną z Urbino w środkowych Włoszech. Pierwotnie pochodzili z Savony w Ligurii. Rodzina doszła do szlachectwa dzięki nepotyzmowi i ambitnym małżeństwom. Małżeństwa te zostały zaaranżowane przez dwóch papieży Della Rovere, Francesco della Rovere (papież Sykstus IV, 1471-1484) i jego siostrzeńca Giuliano (papież Juliusz II, 1503-1513). Papież Sykstus IV jest znany z tego, że zbudował Kaplicę Sykstyńską, która nosi jego imię. Bazylika San Pietro in Vincoli w Rzymie jest kościołem rodzinnym rodu della Rovere. Vittoria della Rovere należała do tej rodziny i była jedną z ostatnich Wielkich Księżnych Toskanii.

W praktyce wzrost znaczenia rodu Della Rovere wiązał się przede wszystkim z wpływami osiągniętymi dzięki dwóm papieżom z tego rodu. Sykstus IV (Francesco della Rovere) umacniał pozycję rodzinną poprzez nadania urzędów i nadań ziemskich swoim krewnym, co w efekcie zwiększyło znaczenie rodu na średnio‑włoskiej scenie politycznej. Jego następca w rodzinie, Giuliano della Rovere (Juliusz II), zasłynął jako papież‑władca i mecenas sztuki: prowadził aktywną politykę zbrojną na rzecz odnowienia państwa kościelnego, a jednocześnie zainicjował lub popierał wielkie przedsięwzięcia artystyczne i budowlane.

Rodowi Della Rovere udało się także zdobyć i utrzymać księstwo Urbino. Przejęcie władzy w Urbino przez przedstawicieli rodu wiązało się z adopcjami, małżeństwami i poparciem papieskim — od końca XV wieku Della Rovere byli książętami Urbino i odpowiedzialni za rozwój tego państwa, które stało się ważnym ośrodkiem kultury renesansowej.

Jako mecenasi sztuki Della Rovere pozostawili trwały ślad w kulturze renesansowej. Sykstus IV wzniósł Kaplicę Sykstyńską (1473–1481), której pierwotne malowidła wykonali m.in. Botticelli, Perugino i Ghirlandaio. Później, za pontyfikatu Juliusza II, powierzono Michelangelowi wykonanie fresków sufitowych Kaplicy Sykstyńskiej (1508–1512), a także zamówiono pomniki (m.in. słynny "Mojżesz" Michelangela w San Pietro in Vincoli). Juliusz II był też mecenasem Rafaela — jego zamówienia obejmowały m.in. dekorację siedziby papieskiej (Stanze Rafaela).

Po wygaśnięciu męskiej linii rodu Della Rovere księstwo Urbino ostatecznie przeszło pod zwierzchnictwo papieskie, a majątek i dziedzictwo artystyczne rodziny częściowo trafiły do innych dynastii przez małżeństwa — najważniejszym przykładem jest Vittoria della Rovere należała, która poślubiła wielkiego księcia Toskanii i przyczyniła się do przekazania części kolekcji Della Rovere do Medyceuszy.

Najważniejsze postacie i fakty związane z rodem Della Rovere:

• Francesco della Rovere (Sykstus IV) (1414–1484) – papież 1471–1484; inicjator budowy Kaplicy Sykstyńskiej; umacniał pozycję rodziny poprzez obsadzanie urzędów i nadania.
• Giuliano della Rovere (Juliusz II) (1443–1513) – papież 1503–1513; znany jako papież‑wojownik i wielki mecenas sztuki; zlecił Michelangelowi prace w Kaplicy Sykstyńskiej oraz nad grobowcem papieskim.
• Della Rovere jako książęta Urbino – od końca XV wieku członkowie rodu rządzili księstwem Urbino, przekształcając je w znaczący ośrodek renesansu i kultury.
• Vittoria della Rovere (1622–1694) – potomkini rodu, która wyszła za mąż za księcia Medyceuszy; przyczyniła się do przeniesienia części kolekcji Della Rovere do Toskanii i do trwałego połączenia spuścizny rodu z zasobami Medyceuszy.

Heraldyka rodu odwołuje się do symboliki dębu — nazwa "della Rovere" oznacza właśnie związek z dębem, a wizerunek dębu pojawia się w insygniach i dekoracjach związanych z rodziną. Della Rovere pozostali jednymi z ważniejszych patronów włoskiego renesansu: dzięki nim powstały dzieła, które dziś są uznawane za arcydzieła kultury europejskiej.

Do dziś ślady działalności rodu można zobaczyć w zabytkach Urbino i Rzymu: Kaplica Sykstyńska, grobowiec Juliusza II w San Pietro in Vincoli z Mojżeszem Michelangela oraz pałace i rezydencje w Urbino przypominają o roli Della Rovere w historii politycznej i artystycznej Włoch.

Pytania i odpowiedzi

P: Kim była rodzina Della Rovere?

P: Jak rodzina doszła do szlachectwa?

P: Z czego znany jest papież Sykstus IV?

P: Jaki jest kościół rodzinny rodziny Della Rovere?

P: Kim była Vittoria della Rovere?

P: Jak wymawia się nazwisko Della Rovere?

P: Skąd pochodzi rodzina Della Rovere?

Szukaj według litery