Alfred H. Sturtevant (1891–1970) — amerykański genetyk, twórca mapy genetycznej

Alfred Henry Sturtevant (21 listopada 1891 - 5 kwietnia 1970) był amerykańskim genetykiem. Jego najważniejszym osiągnięciem było stworzenie pierwszej mapy genetycznej chromosomu — dokonanie to miało miejsce już w 1913 roku i zrewolucjonizowało sposób, w jaki rozumiano ułożenie genów na chromosomach. W swojej karierze Sturtevant pracował nad muszką owocową Drosophila melanogaster razem z Thomasem Hunt Morganem, a eksperymenty nad dziedziczeniem u tej muszki stały się fundamentem klasycznej genetyki.

Mapa genetyczna i metoda

Sturtevant zauważył, że częstość rekombinacji między dwoma genami jest proporcjonalna do odległości między nimi na chromosomie. Na tej podstawie opracował sposób wyznaczania kolejności genów i odległości między nimi, tworząc pierwszą liniową mapę genu X u Drosophila. Wprowadził też praktyczne pojęcie jednostki mapowej (obecnie wyrażanej w centimorganach), które umożliwiło porównywanie odległości genetycznych. Jego metoda — empiryczne mierzenie częstości rekombinacji w krzyżówkach i zamiana tych wartości na odległości — stała się podstawą późniejszych mapowania genów, również na organizmach wyższych i w genetyce człowieka.

Współpraca z Morganem i napięcia

Morgan był dla Sturtevanta zarówno mentorem, jak i źródłem napięć. Z jednej strony wspierał młodego badacza i stworzył środowisko laboratoryjne sprzyjające odkryciom; z drugiej — często przypisywał sobie dużą część zasług zespołu badawczego. Gdy w 1933 r. Nagroda Nobla przyznana została przyznana Morganowi za odkrycia związane z rolą chromosomów w dziedziczeniu, Sturtevant i inni członkowie zespołu nie zostali uhonorowani tym wyróżnieniem, mimo że wniesili kluczowy wkład w rozwój tej dziedziny.

Badania nad populacjami naturalnymi i współpraca z Dobzhanskym

W późniejszym etapie kariery Sturtevant podjął współpracę z Theodosiusem Dobzhansky, co skierowało jego zainteresowania ku genetyce populacyjnej i ewolucyjnej. Badali zmienność genetyczną naturalnych populacji Drosophili i mechanizmy ewolucji. Ta współpraca przyczyniła się do zbliżenia genetyki eksperymentalnej z teoriami ewolucyjnymi, choć relacje między nimi z czasem również uległy ochłodzeniu i ostatecznie rozeszli się po kilku latach pracy razem.

Inne osiągnięcia i znaczenie

Sturtevant wniósł istotny wkład w cytogenetykę (m.in. badania inwersji chromosomowych i ich znaczenia dla różnic między populacjami), w rozwój metodologii mapowania genów oraz w popularyzację łącznego podejścia — łączenia wyników eksperymentów laboratoryjnych z obserwacjami polowymi. Był cenionym nauczycielem i autorem wielu artykułów naukowych, które miały duży wpływ na rozwój genetyki XX wieku.

Pomimo że Sturtevant jest uważany za jednego z najwybitniejszych genetyków, którzy nie otrzymali Nagrody Nobla, jego dorobek został doceniony innymi wyróżnieniami — w 1967 r. otrzymał National Medal of Science.

Dziedzictwo

Dziedzictwo Sturtevanta to przede wszystkim idea, że informacje genetyczne można odwzorować i uporządkować na mapie chromosomu — koncepcja będąca ważnym ogniwem między klasyczną genetyką Mendla a współczesną genetyką molekularną i genomiką. Jego prace nad Drosophilą i nad populacjami naturalnymi przyczyniły się do powstania nowoczesnej genetyki ewolucyjnej i pozostają źródłem inspiracji dla kolejnych pokoleń badaczy.