Atak terrorystyczny na Charlie Hebdo (7 stycznia 2015) — przebieg i skutki
Atak terrorystyczny na Charlie Hebdo (7.01.2015) — szczegółowy przebieg, ofiary, reperkusje w Paryżu i wpływ na wolność słowa oraz międzynarodową reakcję #JeSuisCharlie
W dniu 7 stycznia 2015 r., około godziny 11:30 czasu środkowoeuropejskiego (10:30 czasu uniwersalnego), trzech zamaskowanych strzelców uzbrojonych w karabiny Kałasznikowa, strzelbę i granatnik rakietowy przypuściło szturm na siedzibę francuskiego magazynu satyrycznego Charlie Hebdo w Paryżu. Napastnicy zastrzelili 12 osób, w tym pracowników redakcji (między innymi znanych rysowników i dziennikarzy), oraz dwóch funkcjonariuszy francuskiej policji; 11 innych osób zostało rannych. W niektórych częściach świata, m.in. w Nigrze, doszło do ataków i podpaleń kościołów oraz samochodów w proteście przeciwko publikacjom o Mahomecie na łamach Charlie Hebdo.
Przebieg ataku
Napastnicy weszli do budynku redakcji i natychmiast rozpoczęli strzelaninę, krzycząc przy tym "Allahu Akbar". Według świadków padło około 50 strzałów. Sprawcy porzucili po sobie samochód i uciekli, co zapoczątkowało szeroko zakrojoną obławę policyjną i intensywne śledztwo. Początkowo świadkowie mówili o trzech napastnikach; policja w toku śledztwa ustaliła udział głównie braci Chérifa i Saïda Kouachi. W kolejnych dniach doszło do powiązanych z tą sprawą napadów: 8 stycznia Amedy Coulibaly zastrzelił policjantkę w Montrouge, a 9 stycznia wziął zakładników w sklepie spożywczym Hyper Cacher w Vincennes, gdzie zginęło czterech Żydów. W wyniku akcji policyjnych bracia Kouachi oraz Amedy Coulibaly zostali zabici 9 stycznia; w sumie w związku z powiązanymi zdarzeniami życie straciło 17 osób (12 w redakcji, 4 zakładników w Hyper Cacher i jedna policjantka w Montrouge).
Sprawcy i motyw
Śledztwo wykazało, że napastnicy byli związeni z islamistycznym ekstremizmem. Bracia Kouachi deklarowali powiązania z ugrupowaniem al-Kaida na Półwyspie Arabskim (AQAP), a Amedy Coulibaly ogłosił ideologiczną zgodę z działaniami bojowników. Motywem ataku było zemsta za publikacje satyryczne i karykatury Proroka Mahometa publikowane przez Charlie Hebdo.
Ofiary
Wśród zabitych byli redaktor naczelny i rysownicy oraz pracownicy redakcji; ofiarą padł także ochroniarz jednego z dziennikarzy oraz policjant, zastrzelony na ulicy podczas pościgu. Atak odbił się głębokim echem w środowisku dziennikarskim i opinii publicznej ze względu na zbrodnicze uderzenie w ludzi pracujących przy wolności słowa.
Reakcje społeczne i polityczne
W odpowiedzi na zamach na całym świecie pojawiły się liczne wyrazy solidarności z ofiarami i obrony wolności słowa. W mediach społecznościowych szybko rozprzestrzeniło się hasło #JeSuisCharlie, którego używali internauci, publicyści i politycy. W Paryżu i innych miastach Francji organizowano masowe marsze i demonstracje (tzw. "marche républicaine"), w których — 11 stycznia 2015 r. — wzięły udział setki tysięcy (według różnych szacunków ponad milion) osób, a w pochodach uczestniczyli również przedstawiciele wielu państw.
Skutki prawne i procesy
Po likwidacji bezpośrednich sprawców toczyły się szeroko zakrojone śledztwa mające ustalić sieć wsparcia logistycznego i współpracowników. W kolejnych latach przed sądem stanęli oskarżeni o pomoc w przygotowaniu i wsparciu ataków; w 2020 r. odbył się duży proces dotyczący osób oskarżonych o współudział lub pomoc logistyczną, zakończony skazaniami na różne kary. Śledztwo ujawniło elementy międzynarodowego charakteru radykalizacji i kontaktów z bojownikami zagranicznymi.
Wpływ długoterminowy
Atak na Charlie Hebdo wywołał trwałą debatę we Francji i poza nią na temat granic wolności słowa, odpowiedzialności mediów, bezpieczeństwa publicznego oraz przeciwdziałania radykalizacji. Wzrosły środki bezpieczeństwa chroniące redakcje i instytucje publiczne, pojawiły się też obawy o wzrost napięć społecznych i zagrożenie dla mniejszości. Równocześnie wydarzenie stało się symbolem obrony prawa do krytyki i satyry — a jednocześnie przypomnieniem kosztów, jakie może nieść terroryzm i ekstremizm.
Atak z 7 stycznia 2015 r. pozostaje jednym z najpoważniejszych incydentów terrorystycznych we Francji XXI wieku i punktów zwrotnych w dyskusji europejskiej o bezpieczeństwie, integracji i wolności słowa.
Tło
Charlie Hebdo jest antyreligijną lewicową gazetą. W 2011 roku biuro gazety zostało podpalone, ponieważ na okładce wydania gazety o nazwie "Charia Hebdo" znajdowała się karykatura proroka Muhammeda. Redaktor naczelny gazety Stéphane "Charb" Charbonnier został w 2013 roku dodany do listy najbardziej poszukiwanych przez Al-Kaidę.
Ofiary
Zabity
- Cabu, 76, karykaturzysta
- Elsa Cayat, 54 lata, psychoanalityk i publicystka
- Charb, 47 lat, karykaturzysta i dziennikarz
- Philippe Honoré, 73, karykaturzysta
- Bernard Maris, 68 lat, ekonomista i dziennikarz
- Tignous, 57, karykaturzysta
- Georges Wolinski, 80 lat, rysownik
Podejrzani
Saïd Kouachi i Chérif Kouachi zostali zidentyfikowani przez francuską policję jako główni podejrzani w sprawie strzelaniny. Dwaj francusko-algierscy bracia, obaj z Gennevilliers, mają odpowiednio 34 i 32 lata. W 2008 roku Chérif Kouachi został uznany za winnego terroryzmu i skazany na trzy lata więzienia w zawieszeniu na 18 miesięcy za pomoc w wysyłaniu bojowników do irackiej rebelii.
Hamyd Mourad, 18-letni bezdomny nieznanej narodowości, został zidentyfikowany przez policję jako trzeci podejrzany o udział w strzelaninie.
Pytania i odpowiedzi
P: Co się stało 7 stycznia 2015 roku w Paryżu?
A: Trzech strzelców wtargnęło do siedziby francuskiego magazynu satyrycznego Charlie Hebdo i zabiło 12 osób, w tym pracowników magazynu i dwóch policjantów.
P: Jak uzbrojeni byli napastnicy podczas ataku?
O: Strzelcy byli uzbrojeni w karabiny Kałasznikowa, strzelbę i granatnik rakietowy.
P: Ile osób zostało rannych podczas ataku na siedzibę Charlie Hebdo?
O: W wyniku ataku rannych zostało 11 osób.
P: Co było powodem protestów w Nigrze?
O: Protesty w Nigrze były odpowiedzią na obecność Mahometa na okładce Charlie Hebdo.
P: Jak zachowywali się napastnicy podczas ataku na siedzibę Charlie Hebdo?
O: Napastnicy krzyczeli "Allahu Akbar" i oddali do 50 strzałów podczas ataku.
P: Czy francuska policja złapała napastników?
O: Po wielkiej obławie policja francuska uważa, że zlokalizowała napastników i prowadzi przeciwko nim operację.
P: Jaki hashtag stał się popularny na Twitterze po zamachu?
O: Na Twitterze zaczął się pojawiać hashtag #JeSuisCharlie, w którym ludzie okazali poparcie dla wolności słowa.
Przeszukaj encyklopedię